Tác giả: Michael Wing
[ChanhKien.org]
Hình minh họa Mặt Trăng Xanh của một nghệ sĩ. (Ảnh: The Epoch Times/Shutterstock/astronightskies/SusaZoom)
Rất có thể bạn sẽ không nhận ra một hiện tượng kỳ lạ của trăng tròn vào tháng Năm tới. Đó là, sẽ có hai lần trăng tròn xuất hiện trong tháng Năm thay vì một lần như thường lệ: đầu tiên là “Trăng Hoa” truyền thống, tiếp theo là “Trăng Xanh” hiếm gặp với kích thước siêu nhỏ.
Nhưng nếu bạn không biết phải tìm kiếm điều gì, thì có thể bạn sẽ không nắm bắt được hết những điều kỳ lạ của Mặt Trăng.
Lần trăng tròn đầu tiên vào ngày 01/05 sẽ là Trăng Hoa, nhằm tôn vinh những bông hoa nở rộ của tháng này. Nó đạt độ sáng cực đại lúc 1:23 chiều giờ miền Đông nước Mỹ (tức 23:23 giờ Việt Nam), mặc dù nó sẽ nằm dưới đường chân trời với người xem ở Bắc Mỹ. Tuy nhiên, nó vẫn sẽ trông như trăng tròn vào những đêm trước và sau đó, vì vậy bạn có thể nhìn thấy nó nằm trong chòm sao Thiên Bình gần ngôi sao đỏ rực Antares.
Trăng ‘Xanh’
Lần trăng tròn thứ hai ngày 31/05 sẽ kỳ lạ hơn nhiều so với lần đầu; việc có hai trăng tròn trong cùng một tháng chỉ có thể xảy ra khi một trăng tròn vào đầu tháng và trăng tròn kia vào cuối tháng. Và đó được gọi là Trăng Xanh, một hiện tượng không phải năm nào cũng may mắn xuất hiện. Nó sẽ đạt độ sáng cực đại lúc 4:45 sáng giờ miền Đông nước Mỹ (tức 18:45 giờ Việt Nam) và xuất hiện trong chòm sao Bọ Cạp.
Nó được gọi là Trăng Xanh không phải vì nó màu xanh (thực tế đúng là như vậy), mà vì nó là trăng tròn thứ hai trong một tháng nhất định. Sự bất thường của trăng tròn thứ hai có nguồn gốc từ thành ngữ “hiếm khi có trăng xanh”, sự phi lý của nó — tương tự như “khi lợn biết bay” — biểu thị điều gì đó rất hiếm hoặc không thể xảy ra. Tuy nhiên, về mặt thiên văn học thì chúng cũng không hiếm, mà xảy ra khoảng 2,5-3 năm một lần.
Một trăng tròn được tô theo chủ đề để trông giống màu xanh. (Ảnh: Shutterstock/Andrzej Kubik)
Tiểu nguyệt là gì?
Mặt Trăng này sẽ hiếm hơn vì nó là một tiểu nguyệt (vi trăng). Nó sẽ nhỏ hơn tới 7% và mờ hơn khoảng 15% so với bình thường, bởi vì nó thực sự ở xa Trái Đất hơn mức bình thường. Điều này là do quỹ đạo của Mặt Trăng không hoàn toàn tròn mà là hình elip, vì vậy Mặt Trăng có thể ở gần hoặc xa hơn tùy thuộc vào vị trí của nó trên quỹ đạo.
Trăng tròn ngày 31/05 sẽ là tiểu nguyệt, có thể xuất hiện nhỏ hơn 7% và mờ hơn 15% so với trăng tròn bình thường. (Ảnh: Shutterstock/SKY Stock)
Vào ngày 31/05, trăng tròn sẽ ở rất gần với điểm xa nhất so với Trái Đất, hay còn gọi là điểm viễn nhật, mà nó sẽ di chuyển tới vào ngày 01/06. Nhưng các nhà thiên văn học cho rằng sẽ đủ sát về mặt kỹ thuật để nó được coi là một vi trăng — định nghĩa này không quá cứng nhắc. Bất kỳ trăng tròn nào nằm gần điểm viễn nhật đều được gọi là tiểu nguyệt trong khi trăng tròn gần điểm gần nhất với Trái Đất, hay còn gọi là điểm cận nhật, thì được gọi là đại nguyệt. Cả hai loại trăng đều không quá hiếm, mỗi loại xảy ra 2-3 lần một năm.
Với những người quan sát tiểu nguyệt, sự khác biệt về kích thước có lẽ sẽ không quá rõ rệt, trừ khi bạn đặc biệt để ý đến điều đó. Nó không dễ nhận thấy bằng mắt thường nhưng vẫn sẽ rất thú vị khi quan sát. Một Mặt Trăng thứ hai kỳ lạ như vậy không thường xuyên xảy ra.
Trăng “Hoa” tròn
Gần đây, có lẽ bạn đã cảm nhận thời tiết ấm lên sau mùa đông lạnh giá vừa qua. Sự thay đổi các mùa có liên quan đến Mặt Trăng trong lịch âm của nhiều nền văn hóa, có từ thời thuộc địa và các bộ lạc thổ dân châu Mỹ. “Tháng của các loài hoa” hay Trăng Hoa được nhà thám hiểm Jonathan Carver ghi nhận trong cuốn sách năm 1798 “Những chuyến du hành qua các vùng nội địa của Bắc Mỹ, trong các năm 1766, 1767 và 1768” của ông. Carver đã giao lưu với người Dakota trong khi khám phá vùng Ngũ Hồ và các khu vực xung quanh thượng nguồn sông Mississippi và thu thập được nhiều kiến thức văn hóa bản địa, chẳng hạn như tên các loài hoa mà họ hay gọi.
Các loài hoa mùa xuân, như hoa tulip, sẽ nở vào tháng Năm. (Ảnh: Shutterstock/SusaZoom)
Và với vô số bộ lạc khác từng sinh sống trên lục địa Bắc Mỹ, không có gì đáng ngạc nhiên khi người ta tưởng tượng ra vô số tên gọi khác nhau cho trăng tròn tháng Năm. Người châu Âu, châu Á và các nền văn hóa khác trên thế giới chắc chắn cũng có những tên gọi riêng cho nó trong lịch của họ.
Chắc chắn là các bộ lạc Apache đã nhìn ra ngoài khung cảnh băng đang tan và thấy chính xác những gì chúng ta thấy mỗi mùa xuân, vì vậy họ đặt tên cho trăng tháng Năm là “Mùa Lá Xanh”. Người Choctaw gọi nó là “Trăng Dâu tằm” theo tên những cây ăn quả cung cấp thức ăn và gỗ để làm cung tên săn bắn. Người châu Âu gọi nó là “Trăng Sữa” và “Trăng Thỏ”.
Dấu hiệu của mùa xuân lại đang nở rộ, mặc dù chúng ta thấy chúng mỗi năm. Tuy nhiên, Trăng Xanh thì không phải lúc nào cũng xuất hiện.
(Theo The Epoch Times)
Dịch từ: