{"id":6294,"date":"2010-06-16T11:14:19","date_gmt":"2010-06-16T11:14:19","guid":{"rendered":"http:\/\/chanhkien.org\/?p=6294"},"modified":"2025-05-12T10:28:29","modified_gmt":"2025-05-12T03:28:29","slug":"khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html","title":{"rendered":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-16803\" title=\"KhoaHocChanChinh\" src=\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\" alt=\"\" width=\"321\" height=\"444\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg 321w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh-216x300.jpg 216w\" sizes=\"(max-width: 321px) 100vw, 321px\" \/><\/p>\n<p><strong>[Chanhkien.org]<\/strong> M&#7897;t ng&agrave;y th&aacute;ng 7 n&#259;m 1995, t&ocirc;i nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch t&#7915; cha m&#7865; t&ocirc;i t&#7841;i Trung Qu&#7889;c. T&ecirc;n cu&#7889;n s&aacute;ch l&agrave; &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo;. T&aacute;c gi&#7843; l&agrave; &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute;, ng&#432;&#7901;i s&aacute;ng l&#7853;p <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a>. Sau khi &#273;&#7885;c v&agrave;i trang, t&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y r&#7857;ng c&#7843; t&acirc;m v&agrave; th&acirc;n t&ocirc;i tr&agrave;n &#273;&#7847;y n&#259;ng l&#432;&#7907;ng m&#7841;nh m&#7869;. T&ocirc;i kh&ocirc;ng th&#7875; b&#7887; cu&#7889;n s&aacute;ch xu&#7889;ng v&agrave;o &#273;&ecirc;m h&ocirc;m &#273;&oacute;, v&agrave; t&ocirc;i ti&#7871;p t&#7909;c &#273;&#7885;c cho &#273;&#7871;n 5 gi&#7901; s&aacute;ng ng&agrave;y h&ocirc;m sau.<\/p>\n<p>&#272;i&#7873;u &#273;&oacute; c&#361;ng t&#432;&#417;ng t&#7921; trong v&agrave;i ng&agrave;y ti&#7871;p theo. T&ocirc;i m&#7843;i m&ecirc; v&#7899;i cu&#7889;n s&aacute;ch &#273;&#7871;n n&#7895;i t&ocirc;i g&#7847;n nh&#432; &#273;&atilde; qu&ecirc;n &#259;n qu&ecirc;n ng&#7911;. Sau khi tr&#7903; v&#7873; nh&agrave; t&#7915; tr&#432;&#7901;ng, t&ocirc;i s&#7869; &#273;&#7885;c n&oacute; th&acirc;u &#273;&ecirc;m cho t&#7899;i t&#7853;n s&aacute;ng h&ocirc;m sau. Ngay c&#7843; tr&ecirc;n &#273;&#432;&#7901;ng &#273;&#7871;n tr&#432;&#7901;ng, t&ocirc;i v&#7851;n &#273;&#7875; cu&#7889;n s&aacute;ch tr&ecirc;n v&ocirc;-l&#259;ng khi &#273;ang l&aacute;i xe &#273;&#7875; t&ocirc;i c&oacute; th&#7875; tranh th&#7911; &#273;&#7885;c v&agrave;i d&ograve;ng khi d&#7915;ng &#273;&egrave;n &#273;&#7887;. L&yacute; do l&agrave; cu&#7889;n s&aacute;ch n&agrave;y c&#7921;c k&#7923; thu h&uacute;t t&ocirc;i, &#273;&#7871;n n&#7895;i t&ocirc;i c&oacute; c&#7843;m gi&aacute;c r&#7857;ng t&ocirc;i &#273;&atilde; t&igrave;m th&#7845;y &#273;i&#7873;u m&agrave; t&ocirc;i &#273;&atilde; ch&#7901; &#273;&#7907;i t&#7915; l&acirc;u.<\/p>\n<p>T&#7915; nh&#7887;, t&ocirc;i &#273;&atilde; r&#7845;t th&iacute;ch &#273;&#7885;c s&aacute;ch, &#273;&#7911; lo&#7841;i s&aacute;ch, t&#7915; v&#361; tr&#7909; h&#7885;c, &#273;&#7883;a l&yacute; h&#7885;c, khoa h&#7885;c k&#7929; thu&#7853;t cho &#273;&#7871;n v&#259;n h&#7885;c, ngh&#7879; thu&#7853;t, v&agrave; c&aacute;c t&aacute;c ph&#7849;m kinh &#273;i&#7875;n,&hellip; Tuy nhi&ecirc;n, t&ocirc;i ch&#432;a t&#7915;ng &#273;&#7885;c m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch n&agrave;o c&oacute; h&agrave;m ngh&#297;a r&#7897;ng v&agrave; uy&ecirc;n th&acirc;m nh&#432; &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo;; n&oacute; khi&#7871;n t&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y ho&agrave;n to&agrave;n kh&aacute;c v&#7899;i nh&#7919;ng cu&#7889;n s&aacute;ch tr&#432;&#7899;c &#273;&oacute;. Khi &#273;&#7885;c n&oacute; l&#7847;n th&#7913; hai, t&ocirc;i nh&#7853;n th&#7845;y r&#7857;ng n&oacute; &#273;&atilde; l&agrave; m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch ho&agrave;n to&agrave;n m&#7899;i, v&agrave; t&ocirc;i l&#7841;i c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c hi&#7875;u bi&#7871;t m&#7899;i. C&#361;ng y h&#7879;t nh&#432; v&#7853;y khi t&ocirc;i &#273;&#7885;c l&#7841;i n&oacute; l&#7847;n th&#7913; ba. Ngo&agrave;i ra, t&ocirc;i th&#432;&#7901;ng c&#7843;m th&#7845;y m&#7897;t lu&#7891;ng nhi&#7879;t &#7845;m &aacute;p tu&ocirc;n t&#7915; l&#432;ng t&#7899;i &#273;&#7847;u khi t&ocirc;i &#273;&#7885;c s&aacute;ch. Th&#7853;t l&agrave; k&#7923; l&#7841;, t&ocirc;i &#273;&atilde; t&#7889;ng kh&#7913; t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c ch&#7913;ng b&#7879;nh kinh ni&ecirc;n c&#7911;a t&ocirc;i ch&#7881; trong v&ograve;ng m&#7897;t th&aacute;ng, v&agrave; t&ocirc;i b&#7855;t &#273;&#7847;u c&#7843;m th&#7845;y tr&agrave;n &#273;&#7847;y n&#259;ng l&#432;&#7907;ng. T&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y c&#417; th&#7875; t&ocirc;i d&#432;&#7901;ng nh&#432; nh&#7865; nh&otilde;m h&#417;n khi &#273;ang &#273;i b&#7897;. T&ocirc;i &#273;&atilde; ho&agrave;n to&agrave;n b&#7883; thuy&#7871;t ph&#7909;c r&#7857;ng &#273;&acirc;y l&agrave; m&#7897;t quy&#7875;n s&aacute;ch si&ecirc;u th&#432;&#7901;ng, v&agrave; v&#432;&#7907;t ra ngo&agrave;i ph&#7841;m vi c&#7911;a khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i; tr&ecirc;n th&#7921;c t&#7871;, n&oacute; bao h&agrave;m t&#7915; v&#7853;t l&yacute; h&#7885;c t&#7899;i khoa h&#7885;c s&#7921; s&#7889;ng, t&#7915; ti&ecirc;u chu&#7849;n &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i cho t&#7899;i ph&#432;&#417;ng ph&aacute;p tu luy&#7879;n l&ecirc;n t&#7847;ng th&#7913; cao.<\/p>\n<p>V&#7899;i t&#432; c&aacute;ch m&#7897;t nh&agrave; khoa h&#7885;c, t&ocirc;i s&#7869; th&#7843;o lu&#7853;n t&#7915; kh&iacute;a c&#7841;nh khoa h&#7885;c v&#7873; &#273;i&#7873;u m&agrave; t&ocirc;i &#273;&atilde; h&#7885;c &#273;&#432;&#7907;c sau khi &#273;&#7885;c cu&#7889;n &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo; nhi&#7873;u l&#7847;n.<\/p>\n<p><strong>V&#7853;t ch&#7845;t v&agrave; tinh th&#7847;n<\/strong><\/p>\n<p>&#272;&#7883;nh ngh&#297;a v&#7873; v&#7853;t ch&#7845;t m&agrave; ch&uacute;ng ta h&#7885;c &#273;&#432;&#7907;c t&#7915; m&ocirc;n tri&#7871;t h&#7885;c &#7903; trung h&#7885;c l&agrave; <em>&ldquo;v&#7853;t ch&#7845;t l&agrave; m&#7897;t th&#7921;c th&#7875; kh&aacute;ch quan kh&ocirc;ng ph&#7909; thu&#7897;c, nh&#432;ng c&oacute; th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c ph&#7843;n &aacute;nh l&ecirc;n &yacute; th&#7913;c con ng&#432;&#7901;i.&rdquo;<\/em> Tr&ecirc;n th&#7921;c t&#7871;, &#273;&acirc;y l&agrave; c&aacute;i nh&igrave;n c&#417; b&#7843;n v&#7873; v&#7853;t ch&#7845;t c&#7911;a khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m.<\/p>\n<p>Nh&#432;ng &#273;&#7883;nh ngh&#297;a n&agrave;y th&#7921;c ra &#273;&atilde; h&#7841;n ch&#7871; kh&aacute;i ni&#7879;m c&#7911;a ch&uacute;ng ta v&#7873; v&#7853;t ch&#7845;t. Ch&#7859;ng ph&#7843;i t&#432; t&#432;&#7903;ng c&#361;ng l&agrave; m&#7897;t lo&#7841;i v&#7853;t ch&#7845;t hay sao? Ch&#7859;ng ph&#7843;i th&#7921;c th&#7875; kh&aacute;ch quan m&agrave; kh&ocirc;ng ph&#7909; thu&#7897;c v&agrave;o &yacute; th&#7913;c con ng&#432;&#7901;i, nh&#432;ng c&oacute; th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c ph&#7843;n &aacute;nh b&#7903;i &yacute; th&#7913;c c&#7911;a nh&#7919;ng th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng kh&aacute;c c&ugrave;ng l&agrave; v&#7853;t ch&#7845;t hay sao? Ch&#7859;ng ph&#7843;i v&#7853;t ch&#7845;t c&#361;ng c&oacute; &yacute; th&#7913;c v&agrave; t&#432; t&#432;&#7903;ng hay sao? &#272;&#432;&#7907;c x&acirc;y d&#7921;ng d&#7921;a tr&ecirc;n m&#7897;t &#273;&#7883;nh ngh&#297;a h&#7841;n h&#7865;p v&#7873; v&#7853;t ch&#7845;t nh&#432; v&#7853;y, n&ecirc;n khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m l&agrave; kh&aacute; sai l&#7879;nh v&agrave; kh&ocirc;ng ho&agrave;n thi&#7879;n.<\/p>\n<p>S&#7921; hi&#7875;u bi&#7871;t c&#7911;a ch&uacute;ng ta v&#7873; t&#7921; nhi&ecirc;n, c&aacute;c th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng v&agrave; v&#7853;t ch&#7845;t c&oacute; li&ecirc;n quan ch&#7863;t ch&#7869; t&#7899;i c&aacute;c gi&aacute;c quan c&#7911;a ch&uacute;ng ta, ch&#7859;ng h&#7841;n nh&#432; th&#7883; gi&aacute;c, th&iacute;nh gi&aacute;c, x&uacute;c gi&aacute;c v&agrave; v&#7883; gi&aacute;c,&hellip; nh&#7919;ng th&#7913; cho ph&eacute;p ch&uacute;ng ta li&ecirc;n k&#7871;t v&agrave; giao ti&#7871;p v&#7899;i m&ocirc;i tr&#432;&#7901;ng b&ecirc;n ngo&agrave;i. H&#7879; qu&#7843; t&#7921; nhi&ecirc;n l&agrave;, ch&uacute;ng ta s&#7869; coi &#273;i&#7873;u m&agrave; ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; th&#7845;y, nghe hay ch&#7841;m v&agrave;o &#273;&#432;&#7907;c l&agrave; v&#7853;t ch&#7845;t, v&agrave; t&#7915; &#273;&oacute; ph&#7911; nh&#7853;n s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a nh&#7919;ng th&#7913; kh&ocirc;ng nh&igrave;n th&#7845;y v&agrave; kh&ocirc;ng &#273;&#7897;ng ch&#7841;m t&#7899;i &#273;&#432;&#7907;c. Do v&#7853;y, c&oacute; m&#7897;t c&acirc;u n&oacute;i &#7903; c&#7843; ph&#432;&#417;ng &#272;&ocirc;ng v&agrave; ph&#432;&#417;ng T&acirc;y l&agrave; <em>&ldquo;c&oacute; th&#7845;y th&igrave; m&#7899;i tin.&rdquo;<\/em><\/p>\n<p>Khoa h&#7885;c &#273;&#432;&#7907;c ph&aacute;t tri&#7875;n ho&agrave;n to&agrave;n d&#7921;a tr&ecirc;n c&aacute;c gi&aacute;c quan c&#7911;a ch&uacute;ng ta. Ch&uacute;ng ta c&oacute; m&#7897;t &#273;&ocirc;i m&#7855;t, cho n&ecirc;n ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; ph&aacute;t minh ra k&iacute;nh vi&#7877;n v&#7885;ng v&agrave; TV; ch&uacute;ng ta c&oacute; m&#7897;t &#273;&ocirc;i tai, cho n&ecirc;n ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; ph&aacute;t minh ra m&aacute;y ghi &acirc;m v&agrave; &#273;i&#7879;n tho&#7841;i; ch&uacute;ng ta c&oacute; nh&#7919;ng kh&aacute;i ni&#7879;m v&#7873; kho&#7843;ng c&aacute;ch, v&#7853;n t&#7889;c v&agrave; tr&#7885;ng l&#7921;c, cho n&ecirc;n ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; s&aacute;ng ch&#7871; ra &ocirc;-t&ocirc;, m&aacute;y bay v&agrave; thang m&aacute;y.<\/p>\n<p>Ng&#432;&#7907;c l&#7841;i, kh&ocirc;ng c&oacute; c&aacute;c gi&aacute;c quan &#7845;y, ch&uacute;ng ta s&#7869; kh&ocirc;ng th&#7875; t&#7841;o ra nh&#7919;ng ph&aacute;t minh &#273;&#7875; ph&#7909;c v&#7909; n&oacute;. L&#7845;y v&iacute; d&#7909;, n&#7871;u m&#7885;i ng&#432;&#7901;i &#273;&#7873;u b&#7883; m&ugrave; m&agrave;u th&igrave; m&#7885;i th&#7913; m&agrave; ch&uacute;ng ta th&#7845;y s&#7869; ch&#7881; c&oacute; m&agrave;u &#273;en hay tr&#7855;ng, v&agrave; ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng th&#7875; ph&aacute;t minh ra TV m&agrave;u &#273;&#432;&#7907;c. Th&#7853;m ch&iacute;, khi &#7845;y ch&uacute;ng ta s&#7869; kh&ocirc;ng c&oacute; ngay c&#7843; kh&aacute;i ni&#7879;m v&#7873; m&agrave;u s&#7855;c n&#7919;a. Ch&#7859;ng ph&#7843;i l&agrave; n&#7871;u m&#7895;i ng&#432;&#7901;i khi sinh ra &#273;&atilde; b&#7883; m&ugrave;, th&igrave; s&#7869; kh&ocirc;ng c&oacute; TV; v&agrave; n&#7871;u ai &#273;&oacute; tuy&ecirc;n b&#7889; r&#7857;ng c&oacute; &aacute;nh s&aacute;ng v&agrave; m&agrave;u s&#7855;c trong th&#7871; gi&#7899;i n&agrave;y, th&igrave; anh ta s&#7869; b&#7883; coi l&agrave; m&#7897;t ng&#432;&#7901;i m&ecirc; t&iacute;n v&agrave; n&oacute;i nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u b&#7853;y b&#7841;. Ch&uacute;ng ta ch&#7881; s&#7861;n s&agrave;ng c&ocirc;ng nh&#7853;n nh&#7919;ng g&igrave; nh&igrave;n th&#7845;y &#273;&#432;&#7907;c hay &#273;&#7897;ng ch&#7841;m &#273;&#7871;n &#273;&#432;&#7907;c, nh&#432;ng li&#7879;u ch&uacute;ng ta c&oacute; d&aacute;m tuy&ecirc;n b&#7889; r&#7857;ng ch&uacute;ng ta s&#7905; h&#7919;u m&#7885;i ch&#7913;c n&#259;ng c&#7843;m quan trong v&#361; tr&#7909; n&agrave;y?<\/p>\n<p>Ngay c&#7843; trong th&#7871; gi&#7899;i n&agrave;y, c&oacute; r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;i&#7873;u m&agrave; ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c. &Aacute;nh s&aacute;ng, l&#7845;y v&iacute; d&#7909;, l&agrave; nh&#7919;ng l&agrave;n s&oacute;ng &#273;i&#7879;n t&#7915; t&#7841;i c&aacute;c t&#7847;n s&#7889; kh&aacute;c nhau m&agrave; c&#7845;u th&agrave;nh n&ecirc;n m&#7897;t d&#7843;i quang ph&#7893; r&#7897;ng l&#7899;n g&#7891;m tia h&#7891;ng ngo&#7841;i, d&#7843;i &aacute;nh s&aacute;ng nh&igrave;n th&#7845;y, tia h&#7891;ng ngo&#7841;i, tia-X v&agrave; tia Gamma. Tuy nhi&ecirc;n, ch&uacute;ng ta ch&#7881; c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c 1\/10.000 trong to&agrave;n d&#7843;i quang ph&#7893; &#7845;y, cho n&ecirc;n ch&uacute;ng ta l&agrave; &lsquo;ng&#432;&#7901;i m&ugrave; m&agrave;u&rsquo; theo ngh&#297;a r&#7897;ng.<\/p>\n<p>Ngo&agrave;i ra, con m&#7855;t th&#7883;t n&agrave;y c&#7911;a ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c &aacute;nh s&aacute;ng c&#7911;a c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c, v&agrave; c&#7911;a c&aacute;c th&#7901;i-kh&ocirc;ng kh&aacute;c, v&#7853;y n&ecirc;n kh&ocirc;ng qu&aacute; c&#432;&#7901;ng &#273;i&#7879;u khi n&oacute;i r&#7857;ng t&#7845;t c&#7843; ch&uacute;ng ta &#273;&#7873;u &lsquo;m&ugrave;&rsquo;. N&#7871;u ch&uacute;ng ta qu&aacute; d&#7921;a d&#7851;m v&agrave;o c&aacute;c gi&aacute;c quan c&#7911;a ch&uacute;ng ta, th&igrave; ch&uacute;ng ta s&#7869; h&#7841;n ch&#7871; nghi&ecirc;m tr&#7885;ng nh&#7853;n th&#7913;c c&#7911;a ch&uacute;ng ta v&#7873; th&#7921;c t&#7841;i kh&aacute;ch quan, v&agrave; t&#7915; &#273;&oacute; t&#7921; c&ocirc; l&#7853;p m&igrave;nh v&#7899;i th&#7871; gi&#7899;i b&ecirc;n ngo&agrave;i.<\/p>\n<p><strong>N&#259;ng l&#432;&#7907;ng v&agrave; th&#7901;i-kh&ocirc;ng<\/strong><\/p>\n<p>V&agrave;o &#273;&#7847;u th&#7871; k&#7927; XX, khi &#273;&atilde; nh&#7853;n ra r&#7857;ng v&#7853;t ch&#7845;t &#273;&#432;&#7907;c c&#7845;u th&agrave;nh b&#7903;i c&aacute;c h&#7841;t t&#7917; vi m&ocirc;, con ng&#432;&#7901;i b&#7855;t &#273;&#7847;u nghi&ecirc;n c&#7913;u s&#7921; chuy&#7875;n &#273;&#7897;ng c&#7911;a c&aacute;c h&#7841;t t&#7917;. Bohr &#273;&atilde; &#273;&#7873; xu&#7845;t m&ocirc; h&igrave;nh c&#7845;u tr&uacute;c nguy&ecirc;n t&#7917;, &#273;&#432;&#7907;c bi&#7871;t &#273;&#7871;n v&#7899;i c&aacute;i t&ecirc;n <em>&ldquo;m&ocirc; h&igrave;nh nguy&ecirc;n t&#7917; c&#7911;a Bohr&rdquo;<\/em>, trong &#273;&oacute; cho r&#7857;ng nguy&ecirc;n t&#7917; &#273;&#432;&#7907;c c&#7845;u th&agrave;nh b&#7903;i c&aacute;c electron xoay quanh h&#7841;t nh&acirc;n nguy&ecirc;n t&#7917;. Tuy nhi&ecirc;n, m&#7897;t m&acirc;u thu&#7851;n l&#7841;i n&#7893;i l&ecirc;n khi ng&#432;&#7901;i ta c&#7889; g&#7855;ng &aacute;p d&#7909;ng c&#417; h&#7885;c c&#7893; &#273;i&#7875;n v&agrave; &#273;i&#7879;n t&#7915; v&agrave;o m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y. Theo l&yacute; thuy&#7871;t c&#7893; &#273;i&#7875;n, khi m&#7897;t electron xoay quanh h&#7841;t nh&acirc;n nguy&ecirc;n t&#7917; &#7903; m&#7897;t t&#7889;c &#273;&#7897; c&#7921;c cao v&agrave; v&#7899;i m&#7897;t b&aacute;n k&iacute;nh c&#7921;c nh&#7887;, n&oacute; s&#7869; ph&aacute;t ra s&oacute;ng &#273;i&#7879;n t&#7915; c&#7921;c m&#7841;nh, &#273;i&#7873;u khi&#7871;n n&oacute; m&#7845;t n&#259;ng l&#432;&#7907;ng ngay l&#7853;p t&#7913;c v&agrave; b&#7883; va v&agrave;o h&#7841;t nh&acirc;n nguy&ecirc;n t&#7917;.<\/p>\n<p>Tr&ecirc;n th&#7921;c t&#7871;, nguy&ecirc;n t&#7917; l&agrave; m&#7897;t c&#7845;u tr&uacute;c c&#7921;c k&#7923; &#7893;n &#273;&#7883;nh, v&agrave; n&oacute; khi&#7871;n ng&#432;&#7901;i ta nh&#7853;n ra r&#7857;ng c&aacute;c l&yacute; thuy&#7871;t c&#7893; &#273;i&#7875;n l&agrave; kh&ocirc;ng th&#7875; &aacute;p d&#7909;ng &#273;&#432;&#7907;c v&#7899;i s&#7921; chuy&#7875;n &#273;&#7897;ng c&#7911;a c&aacute;c h&#7841;t vi m&ocirc;. L&yacute; do ch&iacute;nh l&agrave; c&aacute;c l&yacute; thuy&#7871;t c&#7893; &#273;i&#7875;n &#273;&#432;&#7907;c x&acirc;y d&#7921;ng d&#7921;a tr&ecirc;n s&#7921; hi&#7875;u bi&#7871;t v&#7873; kh&ocirc;ng gian n&agrave;y c&#7911;a ch&uacute;ng ta, ch&#7859;ng h&#7841;n nh&#432; th&#7901;i-kh&ocirc;ng m&agrave; ch&uacute;ng ta &#273;ang s&#7889;ng, trong khi c&aacute;c h&#7841;t t&#7917; vi m&ocirc; l&#7841;i thu&#7897;c v&#7873; c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c.<\/p>\n<p>V&#7853;y th&igrave; c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c l&agrave; g&igrave;? Trong &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo;, &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; vi&#7871;t:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&ldquo;M&#7885;i ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; bi&#7871;t, v&#7853;t ch&#7845;t &#7903; m&#7913;c vi l&#7841;p c&oacute; ph&acirc;n t&#7917;, nguy&ecirc;n t&#7917;, proton, kh&#7843;o s&aacute;t xu&#7889;ng n&#7919;a m&atilde;i &#273;&#7871;n t&#7853;n c&ugrave;ng; n&#7871;u nh&#432; t&#7841;i m&#7895;i t&#7847;ng c&oacute; th&#7875; nh&igrave;n th&#7845;y &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t di&#7879;n c&#7911;a t&#7847;ng ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; m&#7897;t &#273;i&#7875;m, th&#7845;y m&#7897;t di&#7879;n c&#7911;a t&#7847;ng ph&acirc;n t&#7917;, th&#7845;y m&#7897;t di&#7879;n c&#7911;a t&#7847;ng nguy&ecirc;n t&#7917;, m&#7897;t di&#7879;n c&#7911;a t&#7847;ng proton, m&#7897;t di&#7879;n c&#7911;a t&#7847;ng h&#7841;t nh&acirc;n nguy&ecirc;n t&#7917;, th&igrave; ch&#432; v&#7883; &#273;&atilde; nh&igrave;n th&#7845;y &#273;&#432;&#7907;c h&igrave;nh th&#7913;c t&#7891;n t&#7841;i trong nh&#7919;ng kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c nhau.&rdquo; (B&agrave;i gi&#7843;ng th&#7913; Hai)<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>V&#7853;t ch&#7845;t &#273;&#432;&#7907;c c&#7845;u th&agrave;nh b&#7903;i c&aacute;c h&#7841;t t&#7917; vi m&ocirc;. Li&ecirc;n k&#7871;t c&aacute;c h&#7841;t t&#7917; nh&#7887; l&#7841;i v&#7899;i nhau b&#7857;ng m&#7897;t h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng t&#7841;o th&agrave;nh m&#7897;t t&#7847;ng h&#7841;t t&#7917; l&#7899;n h&#417;n; li&ecirc;n k&#7871;t nh&#7919;ng h&#7841;t t&#7917; l&#7899;n h&#417;n n&agrave;y l&#7841;i v&#7899;i nhau b&#7857;ng m&#7897;t h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c t&#7841;o th&agrave;nh m&#7897;t t&#7847;ng h&#7841;t t&#7917; c&ograve;n l&#7899;n h&#417;n n&#7919;a&hellip; Ch&uacute;ng ta bi&#7871;t r&#7857;ng ph&acirc;n t&#7917; mang theo n&#259;ng l&#432;&#7907;ng r&#7845;t l&#7899;n, v&agrave; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng c&#7911;a nguy&ecirc;n t&#7917; c&ograve;n l&#7899;n h&#417;n n&#7919;a. H&#7841;t t&#7917; c&agrave;ng nh&#7887;, n&#259;ng l&#432;&#7907;ng m&agrave; ch&uacute;ng mang theo c&agrave;ng l&#7899;n. Cho t&#7899;i nay, ch&uacute;ng ta m&#7899;i ch&#7881; c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t s&#7921; hi&#7875;u bi&#7871;t b&#7873; m&#7863;t v&#7873; nguy&ecirc;n t&#7917;. Tr&ecirc;n th&#7921;c t&#7871;, ch&uacute;ng ta th&#7853;m ch&iacute; c&ograve;n ch&#432;a ho&agrave;n to&agrave;n hi&#7875;u h&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c ph&acirc;n t&#7917;. &#272;&oacute; l&agrave; b&#7903;i v&igrave; ch&uacute;ng ta nghi&ecirc;n c&#7913;u ph&acirc;n t&#7917;, nguy&ecirc;n t&#7917;, v&agrave; v&#361; tr&#7909; t&#7915; kh&ocirc;ng gian v&#7853;t ch&#7845;t n&agrave;y c&#7911;a ch&uacute;ng ta, v&#7873; b&#7843;n ch&#7845;t, l&agrave; m&#7897;t h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng li&ecirc;n k&#7871;t c&aacute;c ph&acirc;n t&#7917; l&#7841;i v&#7899;i nhau. K&#7871;t qu&#7843; l&agrave;, ch&uacute;ng ta ch&#7881; c&oacute; th&#7875; quan s&aacute;t &#273;&#432;&#7907;c s&#7921; ph&#7843;n &aacute;nh c&#7911;a c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c v&agrave;o m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng c&#7911;a ch&uacute;ng ta, ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i tr&#7841;ng th&aacute;i th&#7921;c s&#7921; c&#7911;a ch&uacute;ng.<\/p>\n<p>&#272;&acirc;u l&agrave; m&#7889;i li&ecirc;n h&#7879; gi&#7919;a n&#259;ng l&#432;&#7907;ng v&agrave; c&aacute;c gi&aacute;c quan? Khi c&aacute;c gi&aacute;c quan v&agrave; m&#7897;t h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng t&#7891;n t&#7841;i &#7903; c&ugrave;ng m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; nh&#7845;t &#273;&#7883;nh, ch&uacute;ng s&#7869; thi&#7871;t l&#7853;p m&#7889;i li&ecirc;n h&#7879; v&agrave; t&#432;&#417;ng t&aacute;c v&#7899;i nhau, khi&#7871;n c&aacute;c gi&aacute;c quan c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c kh&#7843; n&#259;ng nh&#7853;n th&#7913;c. N&#7871;u c&aacute;c gi&aacute;c quan v&agrave; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&ocirc;ng &#7903; trong c&ugrave;ng m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913;, ch&uacute;ng kh&ocirc;ng th&#7875; t&#432;&#417;ng t&aacute;c v&#7899;i nhau. &#272;&oacute; l&agrave; l&yacute; do t&#7841;i sao ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c tr&#7841;ng th&aacute;i th&#7921;c s&#7921; c&#7911;a c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c, ch&#7859;ng h&#7841;n nh&#432; c&aacute;c t&#7847;ng hay kh&ocirc;ng gian c&#7911;a ph&acirc;n t&#7917;, nguy&ecirc;n t&#7917; hay h&#7841;t nh&acirc;n. Khi &#273;&#7891;ng &yacute; r&#7857;ng con m&#7855;t th&#7883;t c&#7911;a ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng th&#7875; quan s&aacute;t ph&acirc;n t&#7917;, nguy&ecirc;n t&#7917; hay h&#7841;t nh&acirc;n, m&#7897;t s&#7889; ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; l&#7853;p lu&#7853;n r&#7857;ng c&aacute;c nh&agrave; khoa h&#7885;c v&#7851;n c&oacute; th&#7875; quan s&aacute;t s&#7921; chuy&#7875;n &#273;&#7897;ng c&#7911;a ch&uacute;ng v&#7899;i s&#7921; tr&#7907; gi&uacute;p c&#7911;a c&aacute;c thi&#7871;t b&#7883; khoa h&#7885;c. Th&#7921;c ra, c&aacute;c thi&#7871;t b&#7883; c&oacute; th&#7875; quan s&aacute;t s&#7921; ph&#7843;n chi&#7871;u, hay ph&#7843;n &aacute;nh c&#7911;a c&aacute;c v&#7853;t th&#7875; t&#7915; nh&#7919;ng kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c v&agrave;o kh&ocirc;ng gian n&agrave;y, ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i h&igrave;nh th&#7913;c th&#7921;c s&#7921; c&#7911;a kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c hay h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c; b&#7903;i v&igrave; c&aacute;c thi&#7871;t b&#7883;, b&#7843;n th&acirc;n ch&uacute;ng &#273;&#432;&#7907;c t&#7841;o ra t&#7915; v&#7853;t ch&#7845;t c&#7911;a kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta, v&agrave; s&#7917; d&#7909;ng n&#259;ng l&#432;&#7907;ng m&agrave; ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; l&agrave;m ch&#7911;. Do v&#7853;y, c&aacute;c thi&#7871;t b&#7883; nh&acirc;n t&#7841;o kh&ocirc;ng th&#7875; ho&agrave;n to&agrave;n giao ti&#7871;p v&#7899;i c&aacute;c h&#7879; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng cao h&#417;n.<\/p>\n<p>&#272;&#7875; t&igrave;m hi&#7875;u v&#7873; c&aacute;c h&#7841;t t&#7917; vi m&ocirc;, c&aacute;c nh&agrave; khoa h&#7885;c &#273;&atilde; ph&aacute;t tri&#7875;n &lsquo;C&#417; h&#7885;c L&#432;&#7907;ng t&#7917;&rsquo;, l&yacute; thuy&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c kh&#417;i d&#7853;y v&agrave; li&ecirc;n t&#7909;c &#273;&#432;&#7907;c x&aacute;c nh&#7853;n b&#7857;ng c&aacute;c th&iacute; nghi&#7879;m. Ph&#7843;i ch&#259;ng &#273;i&#7873;u n&agrave;y c&oacute; ngh&#297;a l&agrave; ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c b&#7857;ng khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m? Kh&ocirc;ng h&#7859;n l&agrave; v&#7853;y. C&aacute;c l&yacute; thuy&#7871;t khoa h&#7885;c ch&#7881; l&agrave; nh&#7919;ng chi&#7871;c c&#7847;u n&#7889;i, li&ecirc;n k&#7871;t kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta v&#7899;i c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c qua c&aacute;c c&ocirc;ng th&#7913;c to&aacute;n h&#7885;c, th&#7913; &#273;&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; m&#7897;t ng&ocirc;n ng&#7919; ph&#7893; th&ocirc;ng cho c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c nhau. Th&#7871; nh&#432;ng, th&#7921;c t&#7871; l&agrave; nh&#7919;ng chi&#7871;c c&#7847;u n&#7889;i n&agrave;y v&#7851;n kh&ocirc;ng d&#7877; quan s&aacute;t &#273;&#432;&#7907;c. Th&#7853;m ch&iacute;, v&#7899;i nh&#7919;ng ph&#7847;n kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c m&agrave; kh&ocirc;ng th&#7875; k&#7871;t n&#7889;i &#273;&#432;&#7907;c v&#7899;i kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta, th&igrave; ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng c&oacute; c&aacute;ch n&agrave;o &#273;&#7875; nghi&ecirc;n c&#7913;u ch&uacute;ng.<\/p>\n<p>M&ocirc; t&#7843; c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c b&#7857;ng nh&#7919;ng s&#7889; li&#7879;u v&#7853;t l&yacute; t&#7915; kh&ocirc;ng gian n&agrave;y c&#7911;a ch&uacute;ng ta, ch&#7859;ng h&#7841;n nh&#432; th&#7901;i gian, kho&#7843;ng c&aacute;ch, &#273;&#7897;ng l&#432;&#7907;ng hay n&#259;ng l&#432;&#7907;ng (c&#7911;a c&aacute;c h&igrave;nh th&#7913;c m&agrave; ch&uacute;ng ta bi&#7871;t), ch&#7855;c ch&#7855;n l&agrave; h&#7841;n ch&#7871; hi&#7875;u bi&#7871;t c&#7911;a ch&uacute;ng ta, v&agrave; khi&#7871;n ch&uacute;ng ta ng&agrave;y c&agrave;ng c&ocirc; l&#7853;p v&#7899;i c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c. K&#7871;t qu&#7843; l&agrave; m&#7897;t m&igrave;nh khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m kh&ocirc;ng th&#7875; d&#7851;n t&#7899;i m&#7897;t s&#7921; bi&#7875;u bi&#7871;t to&agrave;n di&#7879;n v&#7873; c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c.<\/p>\n<p><strong>Kh&aacute;i ni&#7879;m &lsquo;khoa h&#7885;c&rsquo;<\/strong><\/p>\n<p>Khi n&oacute;i v&#7873; khoa h&#7885;c, ng&#432;&#7901;i ta t&#7921; nhi&ecirc;n s&#7869; ngh&#297; &#273;&#7871;n c&aacute;c ki&#7871;n th&#7913;c v&agrave; c&ocirc;ng ngh&#7879; m&agrave; ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; l&agrave;m ch&#7911; &#273;&#432;&#7907;c; &#273;&oacute; l&agrave;, khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m ph&#432;&#417;ng T&acirc;y nghi&ecirc;n c&#7913;u v&#7873; th&#7871; gi&#7899;i v&#7853;t ch&#7845;t n&agrave;y. D&ugrave; ng&#432;&#7901;i ta c&oacute; kh&ocirc;ng &#273;&#7891;ng &yacute; v&#7873; nhi&#7873;u v&#7845;n &#273;&#7873;, nh&#432;ng h&#7847;u h&#7871;t ng&#432;&#7901;i ta &#273;&#7873;u tin, th&#7853;m ch&iacute; l&agrave; t&ocirc;n th&#7901;, t&#7899;i m&#7897;t m&#7913;c &#273;&#7897; n&agrave;o &#273;&oacute;, khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i, v&agrave; coi nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i d&aacute;m th&aacute;ch th&#7913;c n&oacute; l&agrave; ngu xu&#7849;n v&agrave; kh&ocirc;ng th&#7875; ch&#7845;p nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c.<\/p>\n<p>Li&#7879;u khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m c&oacute; ph&#7843;i l&agrave; khoa h&#7885;c th&#7921;c s&#7921; kh&ocirc;ng? Ch&uacute;ng ta h&#7885;c c&aacute;c ki&#7871;n th&#7913;c khoa h&#7885;c m&#7897;t c&aacute;ch th&#7909; &#273;&#7897;ng t&#7915; tr&#432;&#7901;ng ti&#7875;u h&#7885;c t&#7899;i trung h&#7885;c, n&#417;i m&agrave; c&aacute;c h&#7885;c sinh gi&#7887;i c&oacute; th&#7875; ghi nh&#7899; v&agrave; n&#7855;m &#273;&#432;&#7907;c c&aacute;c nguy&ecirc;n l&yacute; khoa h&#7885;c hi&#7879;n th&#7901;i. K&#7871;t qu&#7843; l&agrave;, vi&#7879;c thi tuy&#7875;n &#273;&#7841;i h&#7885;c d&#7921;a ph&#7847;n l&#7899;n v&agrave;o m&#7913;c &#273;&#7897; h&#7885;c sinh hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c c&aacute;c nguy&ecirc;n l&yacute; n&agrave;y. Khi th&#7901;i gian qua &#273;&iacute;, b&#7897; n&atilde;o c&#7911;a ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; b&#7883; tr&agrave;n ng&#7853;p b&#7903;i nh&#7919;ng nguy&ecirc;n l&yacute; thu th&#7853;p &#273;&#432;&#7907;c n&agrave;y. Nh&#7919;ng ai d&aacute;m &#273;&#7863;t d&#7845;u h&#7887;i v&#7899;i ch&uacute;ng th&#432;&#7901;ng b&#7883; c&ocirc;ng k&iacute;ch th&#7853;m t&#7879;, trong khi nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i &#273;i theo ch&uacute;ng &#273;&#432;&#7907;c kh&iacute;ch l&#7879; v&agrave; c&ocirc;ng nh&#7853;n b&#7903;i x&atilde; h&#7897;i.<\/p>\n<p>Trong nh&#7919;ng n&#259;m 60 [c&#7911;a th&#7871; k&#7927; XX], l&#7845;y v&iacute; d&#7909;, gi&#7899;i kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c tin r&#7857;ng nh&acirc;n lo&#7841;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i kh&#7903;i ngu&#7891;n t&#7915; Nam Phi v&agrave;o kho&#7843;ng 100.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c &#273;&acirc;y v&agrave; di c&#432; sang Ch&acirc;u &Acirc;u v&agrave;o kho&#7843;ng 40.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c &#273;&acirc;y. V&agrave; r&#7891;i h&#7885; &#273;i sang Ch&acirc;u &Aacute;, r&#7891;i &#273;&#7871;n B&#7855;c M&#7929; v&agrave;o kho&#7843;ng 30.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c. Sau &#273;&oacute;, h&#7885; &#273;&#7871;n Trung v&agrave; Nam M&#7929; v&agrave;o kho&#7843;ng 15.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c. Tuy nhi&ecirc;n, n&#259;m 1966, m&#7897;t nh&agrave; kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c ng&#432;&#7901;i M&#7929;, b&agrave; Virginia Steen-McIntyre &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n ra nhi&#7873;u c&ocirc;ng c&#7909; nh&acirc;n t&#7841;o t&#7841;i Mexico, v&agrave; x&aacute;c &#273;&#7883;nh ni&ecirc;n &#273;&#7841;i ch&uacute;ng kho&#7843;ng 200.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c b&#7857;ng c&aacute;ch s&#7917; d&#7909;ng 2 k&#7929; thu&#7853;t ti&ecirc;n ti&#7871;n nh&#7845;t th&#7901;i b&#7845;y gi&#7901;. Nh&#432;ng do c&aacute;c k&#7871;t qu&#7843; c&#7911;a b&agrave; xung &#273;&#7897;t v&#7899;i l&yacute; thuy&#7871;t th&#7883;nh h&agrave;nh, n&ecirc;n b&agrave; &#273;&atilde; b&#7883; c&#7845;m ti&#7871;p t&#7909;c nghi&ecirc;n c&#7913;u, v&agrave; &#273;&#7883;a &#273;i&#7875;m khai qu&#7853;t &#273;&atilde; b&#7883; &#273;&oacute;ng c&#7917;a. Virginia &#273;&atilde; ph&#7843;i b&#7887; d&#7903; c&ocirc;ng tr&igrave;nh nghi&ecirc;n c&#7913;u c&#7911;a b&agrave;, &#273;i&#7873;u b&agrave; r&#7845;t &#273;am m&ecirc;.<\/p>\n<p>C&oacute; nh&#7919;ng nh&acirc;n t&#7889; v&#7873; ch&iacute;nh tr&#7883; hay x&atilde; h&#7897;i ng&#259;n c&#7843;n ch&uacute;ng ta &#273;&#7897;t ph&aacute; c&aacute;c quan ni&#7879;m v&agrave; l&yacute; thuy&#7871;t hi&#7879;n th&#7901;i. C&#361;ng c&oacute; nh&#7919;ng nh&acirc;n t&#7889; kh&aacute;c kh&oacute; ph&aacute;t hi&#7879;n h&#417;n, nh&#432;ng &#273;ang &#273;i&#7873;u khi&#7875;n &yacute; th&#7913;c ch&uacute;ng ta m&#7897;t c&aacute;ch ch&#7863;t ch&#7869;. L&#7845;y v&iacute; d&#7909;, khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i d&#7921;a r&#7845;t nhi&#7873;u v&agrave;o to&aacute;n h&#7885;c. M&#7903; b&#7845;t c&#7913; cu&#7889;n t&#7841;p ch&iacute; hay t&#7853;p san khoa h&#7885;c n&agrave;o, b&#7841;n s&#7869; th&#7845;y nh&#7919;ng trang ch&#7881; to&agrave;n l&agrave; c&ocirc;ng th&#7913;c v&agrave; k&yacute; hi&#7879;u to&aacute;n h&#7885;c. To&aacute;n h&#7885;c, tuy nhi&ecirc;n, ch&#7881; l&agrave; m&#7897;t l&yacute; thuy&#7871;t ph&#7843;n &aacute;nh th&#7871; gi&#7899;i v&#7853;t ch&#7845;t c&#7911;a ch&uacute;ng ta. M&#7897;t khi s&#7917; d&#7909;ng n&oacute;, ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; b&#7883; n&oacute; h&#7841;n ch&#7871; m&agrave; kh&ocirc;ng hay bi&#7871;t. L&#7845;y v&iacute; d&#7909;, trong kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta, 1+1=2, v&agrave; 1.000 m&eacute;t = 1 kil&ocirc;m&eacute;t. Nh&#432;ng &#7903; kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c, c&aacute;c th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng kh&ocirc;ng c&oacute; kh&aacute;i ni&#7879;m n&#7863;ng nh&#7865; hay k&iacute;ch c&#7905;. Trong kh&ocirc;ng gian c&#7911;a h&#7885;, 1 m&eacute;t c&oacute; th&#7875; t&#432;&#417;ng &#273;&#432;&#417;ng v&#7899;i 1 kil&ocirc;m&eacute;t hay 1 milim&eacute;t, v&agrave; &#273;i&#7873;u n&agrave;y s&#7869; ph&aacute; v&#7905; c&aacute;c kh&aacute;i ni&#7879;m v&#7873; m&eacute;t, kil&ocirc;gram, v&agrave; gi&acirc;y. Kh&aacute;i ni&#7879;m v&#7873; k&iacute;ch c&#7905;, c&#361;ng s&#7869; kh&aacute;c v&#7899;i &#7903; trong kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta. Do v&#7853;y, &#273;&#7875; c&oacute; s&#7921; ti&#7871;n b&#7897; trong khoa h&#7885;c, ch&uacute;ng ta ph&#7843;i li&ecirc;n t&#7909;c lo&#7841;i b&#7887; c&aacute;c quan ni&#7879;m c&#361;, v&agrave; &#273;&#7897;t ph&aacute; kh&#7887;i c&aacute;i khung &#273;ang t&#7891;n t&#7841;i; n&#7871;u kh&ocirc;ng, ch&uacute;ng ta s&#7869; b&#7883; tr&oacute;i ch&#7863;t v&agrave;o c&aacute;c l&yacute; thuy&#7871;t hi&#7879;n t&#7841;i m&agrave; kh&ocirc;ng tho&aacute;t ra &#273;&#432;&#7907;c.<\/p>\n<p>Nh&igrave;n t&#7915; kh&iacute;a c&#7841;nh n&agrave;y, khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; m&#7897;t con qu&aacute;i v&#7853;t &#273;ang ki&#7875;m so&aacute;t t&acirc;m tr&iacute; m&#7895;i ng&#432;&#7901;i, v&agrave; t&#7915; &#273;&oacute; ki&#7875;m so&aacute;t to&agrave;n b&#7897; x&atilde; h&#7897;i. Nh&#432;ng kh&ocirc;ng ai &#273;&#7875; &yacute; t&#7899;i &#273;i&#7873;u &#273;&oacute;, b&#7903;i v&igrave; h&#7885; &#273;ang b&#7883; kh&#7889;ng ch&#7871;. H&#7879; t&#432; t&#432;&#7903;ng v&agrave; ph&#432;&#417;ng ph&aacute;p lu&#7853;n c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i b&#7883; gi&#7899;i h&#7841;n b&#7903;i khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m. N&#7871;u ch&uacute;ng ta ti&#7871;n b&#432;&#7899;c theo h&#432;&#7899;ng m&agrave; khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m cho ph&eacute;p, con &#273;&#432;&#7901;ng s&#7869; tr&#7903; n&ecirc;n ng&agrave;y c&agrave;ng h&#7865;p v&agrave; h&#7865;p h&#417;n n&#7919;a.<\/p>\n<p><strong>S&#7921; ti&#7871;t l&#7897; t&#7915; <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a><\/strong><\/p>\n<p><a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> kh&aacute;c v&#7899;i khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m, c&#259;n b&#7843;n &#7903; c&aacute;ch N&oacute; nh&igrave;n nh&#7853;n v&#361; tr&#7909; v&agrave; v&#7853;t ch&#7845;t. Trong <a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl2_html\/index.html\">Chuy&#7875;n Ph&aacute;p Lu&acirc;n<\/a> (T&#7853;p II), &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &#273;&atilde; ch&#7881; r&otilde;:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&ldquo;Hi&#7879;n nay khoa h&#7885;c gi&#7843;ng v&#361; tr&#7909; &#273;&#432;&#7907;c h&igrave;nh th&agrave;nh th&#7871; n&agrave;o, h&igrave;nh th&agrave;nh th&#7871; n&agrave;y, h&igrave;nh th&agrave;nh th&#7871; kia, v&#7853;t ch&#7845;t n&agrave;y, v&#7853;t ch&#7845;t kia. Nh&#7853;n th&#7913;c &#7903; cao h&#417;n l&agrave; v&#361; tr&#7909; l&agrave; do th&#7901;i gian v&agrave; kh&ocirc;ng gian c&#7845;u th&agrave;nh; tr&ecirc;n th&#7921;c t&#7871; v&#361; tr&#7909; &#7903; c&#259;n b&#7843;n nh&#7845;t ch&iacute;nh l&agrave; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng c&#7845;u th&agrave;nh.&rdquo; (Gi&#7843;ng Ph&aacute;p &#7903; &#272;&#7841;i D&#7919; S&#417;n)<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>N&#259;ng l&#432;&#7907;ng l&agrave; &#273;i&#7873;u c&#417; b&#7843;n. N&oacute; kh&ocirc;ng &#273;&#7897;ng ch&#7841;m &#273;&#7871;n &#273;&#432;&#7907;c, v&agrave; t&#7891;n t&#7841;i &#273;&#7897;c l&#7853;p v&#7899;i v&#7853;t ch&#7845;t &#7903; b&#7845;t c&#7913; kh&ocirc;ng gian n&agrave;o. M&#7897;t khi &#273;&atilde; &#273;&#7891;ng h&oacute;a v&#7899;i m&#7897;t m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng, con ng&#432;&#7901;i s&#7869; x&acirc;y d&#7921;ng &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t h&#7879; th&#7889;ng khoa h&#7885;c, t&#7915; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&ocirc;ng &#273;&#7897;ng ch&#7841;m &#273;&#7871;n &#273;&#432;&#7907;c t&#7899;i v&#7853;t ch&#7845;t &#273;&#7897;ng ch&#7841;m &#273;&#7871;n &#273;&#432;&#7907;c, v&agrave; &#273;i&#7873;u n&agrave;y khi&#7871;n khoa h&#7885;c kh&aacute; c&#7913;ng nh&#7855;c v&agrave; b&#7883; gi&#7899;i h&#7841;n. V&agrave; r&#7891;i, l&agrave;m sao ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; &#273;&#7897;t ph&aacute; &#273;&#432;&#7907;c kh&ocirc;ng gian v&#7853;t ch&#7845;t n&agrave;y, &#273;&#7875; ch&#7841;m t&#7899;i th&#7921;c t&#7841;i c&#7911;a c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c?<\/p>\n<p>C&aacute;ch duy nh&#7845;t l&agrave; h&atilde;y &#273;i&#7873;u ch&#7881;nh v&agrave; ph&ugrave; h&#7907;p v&#7899;i s&#7921; &#273;&ograve;i h&#7887;i c&#7911;a c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kia. V&agrave; r&#7891;i, c&aacute;c v&#7853;t th&#7875; v&agrave; th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng t&#7915; kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c s&#7869; t&#7921; &#273;&#7897;ng tri&#7875;n hi&#7879;n d&#432;&#7899;i d&#7841;ng th&#7913;c th&#7921;c s&#7921; c&#7911;a ch&uacute;ng, &#273;&#7875; con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; nghi&ecirc;n c&#7913;u v&agrave; hi&#7875;u bi&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng &#7845;y. T&#7915; c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c m&agrave; nh&igrave;n v&agrave;o kh&ocirc;ng gian ch&uacute;ng ta, th&igrave; ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; xu&#7845;t hi&#7879;n d&#432;&#7899;i d&#7841;ng kh&ocirc;ng &#273;&#7897;ng ch&#7841;m &#273;&#7871;n &#273;&#432;&#7907;c, v&agrave; gi&#7889;ng nh&#432; h&#432; &#7843;o.<\/p>\n<p>V&agrave; r&#7891;i, l&agrave;m sao &#273;&#7875; ch&uacute;ng ta c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c s&#7921; n&acirc;ng c&#7845;p trong m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng? &#272;i&#7873;u n&agrave;y li&ecirc;n quan &#273;&#7871;n s&#7921; n&acirc;ng c&#7845;p trong t&acirc;m t&iacute;nh (t&#432; t&#432;&#7903;ng, hay t&iacute;nh t&igrave;nh) v&agrave; c&aacute;ch th&#7913;c nh&igrave;n nh&#7853;n v&#361; tr&#7909;, &#273;&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; v&#7845;n &#273;&#7873; v&#7873; &lsquo;tu luy&#7879;n&rsquo;. Th&ocirc;ng qua tu luy&#7879;n, con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; lo&#7841;i b&#7887; c&aacute;c quan ni&#7879;m t&#7841;i t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p, &#273;&#7849;y c&aacute;ch ngh&#297; c&#7911;a h&#7885; l&ecirc;n m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; cao h&#417;n, t&#7915; &#273;&oacute; c&oacute; th&#7875; t&#432;&#417;ng t&aacute;c v&agrave; quan s&aacute;t ch&acirc;n t&#432;&#7899;ng c&#7911;a v&#361; tr&#7909; &#7903; t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute;. &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo; l&agrave; m&#7897;t ph&#432;&#417;ng th&#7913;c tu luy&#7879;n ho&agrave;n ch&#7881;nh v&agrave; h&#7879; th&#7889;ng m&agrave; c&oacute; th&#7875; h&#432;&#7899;ng d&#7851;n con ng&#432;&#7901;i ta l&ecirc;n t&#7847;ng th&#7913; cao, v&agrave; <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> c&#361;ng ch&#7881; ra m&#7897;t h&#432;&#7899;ng &#273;i &#273;&uacute;ng &#273;&#7855;n cho s&#7921; ti&#7871;n b&#7897; c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i. M&#7863;c d&ugrave; m&#7909;c &#273;&iacute;ch c&#7911;a <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; cho s&#7921; ph&aacute;t tri&#7875;n c&#7911;a khoa h&#7885;c nh&acirc;n lo&#7841;i, n&oacute; s&#7869; v&#7851;n hi&#7879;u qu&#7843; trong vi&#7879;c cho ph&eacute;p khoa h&#7885;c nh&acirc;n lo&#7841;i c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t b&#432;&#7899;c nh&#7843;y v&#7885;t, b&#7903;i v&igrave; n&oacute; l&agrave; khoa h&#7885;c &#7903; m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; cao h&#417;n r&#7845;t nhi&#7873;u. N&#7871;u c&#7897;ng &#273;&#7891;ng khoa h&#7885;c c&oacute; th&#7875; hi&#7875;u r&otilde; <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> l&agrave; m&#7897;t khoa h&#7885;c tinh th&acirc;m v&agrave; si&ecirc;u vi&#7879;t h&#417;n t&#7845;t c&#7843;, th&igrave; khoa h&#7885;c t&#432;&#417;ng lai s&#7869; c&oacute; th&#7875; nghi&ecirc;n c&#7913;u v&#361; tr&#7909; t&#7915; m&#7897;t g&oacute;c &#273;&#7897; kh&aacute;c. C&oacute; l&#7869; ch&uacute;ng ta s&#7869; nghi&ecirc;n c&#7913;u ph&acirc;n t&#7917; trong kh&ocirc;ng gian c&#7911;a ph&acirc;n t&#7917;, nguy&ecirc;n t&#7917; trong kh&ocirc;ng gian c&#7911;a nguy&ecirc;n t&#7917;, v&agrave; v&#361; tr&#7909; trong m&#7897;t ph&#7841;m vi r&#7897;ng l&#7899;n h&#417;n nhi&#7873;u.<\/p>\n<p>M&#7897;t s&#7889; ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; t&#7921; h&#7887;i l&agrave;m sao khoa h&#7885;c l&#7841;i c&oacute; th&#7875; li&ecirc;n h&#7879; v&#7899;i t&acirc;m t&iacute;nh, c&aacute;ch suy ngh&#297;, v&agrave; tu luy&#7879;n? Khi nghi&ecirc;n c&#7913;u v&#7873; v&#361; tr&#7909;, khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m c&oacute; xu h&#432;&#7899;ng t&#7853;p trung v&agrave;o m&#7863;t v&#7853;t ch&#7845;t c&#7911;a th&#7871; gi&#7899;i, v&agrave; b&#7887; qu&ecirc;n m&#7863;t tinh th&#7847;n c&#7911;a n&oacute;. Nh&#432; &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &#273;&atilde; ch&#7881; ra:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&ldquo;L&#7883;ch s&#7917; x&#432;a nay trong gi&#7899;i t&#432; t&#432;&#7903;ng h&#7885;c v&#7851;n lu&ocirc;n c&oacute; v&#7845;n &#273;&#7873; r&#7857;ng v&#7853;t ch&#7845;t l&agrave; &#273;&#7879; nh&#7845;t t&iacute;nh hay tinh th&#7847;n l&agrave; &#273;&#7879; nh&#7845;t t&iacute;nh; ngh&#7883; lu&#7853;n m&atilde;i, tranh lu&#7853;n m&atilde;i v&#7873; v&#7845;n &#273;&#7873; &#7845;y. K&#7923; th&#7921;c t&ocirc;i n&oacute;i v&#7899;i m&#7885;i ng&#432;&#7901;i r&#7857;ng, v&#7853;t ch&#7845;t v&agrave; tinh th&#7847;n ch&uacute;ng l&agrave; nh&#7845;t t&iacute;nh.&rdquo; (B&agrave;i gi&#7843;ng th&#7913; Nh&#7845;t)<\/p>\n<\/blockquote>\n<blockquote>\n<p>&ldquo;L&#7845;y con ng&#432;&#7901;i l&agrave;m v&iacute; d&#7909;, &#272;&#7841;o gia xem th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i nh&#432; m&#7897;t ti&#7875;u v&#361; tr&#7909;; con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&acirc;n th&#7875; v&#7853;t ch&#7845;t; nh&#432;ng ch&#7881; c&aacute;i th&acirc;n th&#7875; v&#7853;t ch&#7845;t &#7845;y kh&ocirc;ng th&#7875; &#273;&#7911; c&#7845;u th&agrave;nh m&#7897;t con ng&#432;&#7901;i ho&agrave;n ch&#7881;nh &#273;&#432;&#7907;c; c&ograve;n ph&#7843;i c&oacute; t&iacute;nh kh&iacute;, t&iacute;nh c&aacute;ch, &#273;&#7863;c t&iacute;nh, v&agrave; nguy&ecirc;n th&#7847;n m&#7899;i c&oacute; th&#7875; c&#7845;u th&agrave;nh m&#7897;t con ng&#432;&#7901;i ho&agrave;n ch&#7881;nh, &#273;&#7897;c l&#7853;p, v&agrave; mang theo c&aacute; t&iacute;nh t&#7921; ng&atilde;. V&#361; tr&#7909; n&agrave;y c&#7911;a ch&uacute;ng ta c&#361;ng nh&#432; th&#7871;; c&oacute; h&#7879; Ng&acirc;n H&agrave;, c&oacute; c&aacute;c thi&ecirc;n h&agrave; kh&aacute;c, c&#361;ng nh&#432; c&aacute;c sinh m&#7879;nh v&agrave; n&#432;&#7899;c, v&#7841;n s&#7921; v&#7841;n v&#7853;t trong v&#361; tr&#7909; n&agrave;y; &#273;&oacute; l&agrave; ph&#432;&#417;ng di&#7879;n t&#7891;n t&#7841;i v&#7853;t ch&#7845;t; nh&#432;ng &#273;&#7891;ng th&#7901;i ch&uacute;ng c&#361;ng c&oacute; t&#7891;n t&#7841;i &#273;&#7863;c t&iacute;nh Ch&acirc;n-Thi&#7879;n-Nh&#7851;n. D&#7851;u l&agrave; vi l&#7841;p v&#7853;t ch&#7845;t n&agrave;o th&igrave; c&#361;ng bao h&agrave;m ch&#7911;ng &#273;&#7863;c t&iacute;nh &#7845;y, trong vi l&#7841;p c&#7921;c nh&#7887; c&#361;ng bao h&agrave;m ch&#7911;ng &#273;&#7863;c t&iacute;nh &#7845;y.&rdquo; (B&agrave;i gi&#7843;ng th&#7913; Nh&#7845;t)<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>&#272;&#7875; t&#7841;o ra s&#7921; &#273;&#7897;t ph&aacute; l&#7899;n trong khoa h&#7885;c, con ng&#432;&#7901;i ph&#7843;i t&#7853;p trung v&agrave;o m&#7863;t tinh th&#7847;n c&#7911;a v&#361; tr&#7909;, nh&#7845;n m&#7841;nh v&agrave;o s&#7921; tu luy&#7879;n t&acirc;m t&iacute;nh, v&agrave; &#273;&#7891;ng h&oacute;a v&#7899;i &#273;&#7863;c t&iacute;nh v&#361; tr&#7909;. &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo; n&oacute;i v&#7873; v&#7845;n &#273;&#7873; tu luy&#7879;n nh&#432; sau:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&ldquo;N&oacute;i r&otilde; cho ch&#432; v&#7883; m&#7897;t ch&acirc;n l&yacute;: to&agrave;n b&#7897; qu&aacute; tr&igrave;nh tu luy&#7879;n c&#7911;a ng&#432;&#7901;i ta ch&iacute;nh l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh li&ecirc;n t&#7909;c t&#7889;ng kh&#7913; t&acirc;m ch&#7845;p tr&#432;&#7899;c c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i.&rdquo; (B&agrave;i gi&#7843;ng th&#7913; Nh&#7845;t)<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Con ng&#432;&#7901;i l&agrave; m&#7897;t th&#7875; th&#7889;ng nh&#7845;t c&#7911;a v&#7853;t ch&#7845;t v&agrave; tinh th&#7847;n, v&agrave; nh&#7853;n th&#7913;c c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i v&#7899;i th&#7871; gi&#7899;i l&agrave; d&#7921;a v&agrave;o c&aacute;c gi&aacute;c quan. C&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng kh&aacute;c nhau t&#7841;o ra c&aacute;c t&#7847;ng v&#7853;t ch&#7845;t v&agrave; &yacute; th&#7913;c kh&aacute;c nhau, v&agrave; c&aacute;c th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng kh&aacute;c nhau, v&#7899;i th&acirc;n th&#7875; v&agrave; gi&aacute;c quan kh&aacute;c nhau, &#273;&#7875; r&#7891;i c&aacute;c gi&aacute;c quan &#273;&oacute; c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c v&#7853;t ch&#7845;t nh&#432; l&agrave; bi&#7875;u hi&#7879;n c&#7911;a n&#259;ng l&#432;&#7907;ng t&#7841;i c&ugrave;ng t&#7847;ng th&#7913; &#7845;y. Ch&#7881; b&#7857;ng c&aacute;ch tu luy&#7879;n t&acirc;m t&iacute;nh v&agrave; lo&#7841;i b&#7887; c&aacute;c t&acirc;m ch&#7845;p tr&#432;&#7899;c (d&iacute;nh m&#7855;c) thu th&#7853;p &#273;&#432;&#7907;c, ng&#432;&#7901;i ta m&#7899;i c&oacute; th&#7875; &#273;&#7897;t ph&aacute; kh&#7887;i s&#7921; gi&#7899;i h&#7841;n c&#7911;a t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute; &#273;&#7875; ti&#7871;n l&ecirc;n t&#7847;ng th&#7913; cao h&#417;n. Tuy nhi&ecirc;n, n&#7871;u ng&#432;&#7901;i ta ch&#7845;p tr&#432;&#7899;c v&agrave;o m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p, th&igrave; ng&#432;&#7901;i ta ch&#7881; hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute;, ph&aacute;n x&eacute;t m&#7885;i th&#7913; d&#7921;a tr&ecirc;n s&#7921; thi&ecirc;n ki&#7871;n, v&agrave; do &#273;&oacute; kh&ocirc;ng th&#7875; c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c nh&#7919;ng &yacute; t&#432;&#7903;ng m&#7899;i. V&igrave; v&#7853;y, nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c kh&ocirc;ng th&#7875; l&agrave;m g&igrave; n&#7871;u ng&#432;&#7901;i &#273;&oacute; kh&ocirc;ng t&#7921; thay &#273;&#7893;i ch&iacute;nh m&igrave;nh. Ch&#7881; tu luy&#7879;n m&#7899;i c&oacute; th&#7875; cho ph&eacute;p con ng&#432;&#7901;i t&#7915; b&#7887; c&aacute;c t&acirc;m ch&#7845;p tr&#432;&#7899;c v&agrave;o t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p, &#273;&#7875; h&#7885; ph&ugrave; h&#7907;p v&#7899;i y&ecirc;u c&#7847;u c&#7911;a c&aacute;c t&#7847;ng th&#7913; cao h&#417;n. Do v&#7853;y, ng&#432;&#7901;i ta s&#7869; t&#7921; c&#7843;i thi&#7879;n ch&iacute;nh m&igrave;nh v&agrave; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c s&#7921; bi&#7875;u hi&#7879;n c&#7911;a c&aacute;c m&#7913;c n&#259;ng l&#432;&#7907;ng cao.<\/p>\n<p>&#272;&acirc;y kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; tr&iacute; t&#432;&#7903;ng t&#432;&#7907;ng. Nhi&#7873;u h&#7885;c vi&ecirc;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> &#273;&atilde; t&#7921; c&#7843;i thi&#7879;n b&#7843;n th&acirc;n h&#7885; r&#7845;t nhi&#7873;u, c&#7843; v&#7873; th&acirc;n th&#7875; v&#7853;t ch&#7845;t c&#361;ng nh&#432; c&#7843;nh gi&#7899;i t&#432; t&#432;&#7903;ng b&ecirc;n trong th&ocirc;ng qua s&#7921; tu luy&#7879;n c&#7911;a h&#7885;, v&agrave; h&#7885; &#273;&atilde; tr&ocirc;ng th&#7845;y, c&#361;ng nh&#432; c&#7843;m th&#7845;y r&otilde; r&agrave;ng c&aacute;c c&#7843;nh t&#432;&#7907;ng ch&acirc;n th&#7921;c &#7903; kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c. &#272;i&#7873;u n&agrave;y c&#361;ng minh ch&#7913;ng s&#7913;c m&#7841;nh v&agrave; s&#7921; &#273;&uacute;ng &#273;&#7855;n c&#7911;a <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a>. Th&#7921;c ra, Ph&#7853;t, &#272;&#7841;o v&agrave; Th&#7847;n l&agrave; nh&#7919;ng th&#7921;c th&#7875; s&#7889;ng &#7903; t&#7847;ng th&#7913; cao t&#7841;i c&aacute;c kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c, ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; tr&iacute; t&#432;&#7903;ng t&#432;&#7907;ng, s&#7921; m&ecirc; t&iacute;n hay &#7843;o gi&aacute;c. Khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m ph&#7911; nh&#7853;n s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a h&#7885;, b&#7903;i v&igrave; khoa h&#7885;c kh&ocirc;ng th&#7875; quan s&aacute;t &#273;&#432;&#7907;c h&#7885;. Con ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; h&#7841;n ch&#7871; ch&iacute;nh m&igrave;nh b&#7903;i s&#7921; v&ocirc; minh, v&agrave; c&#361;ng ng&#259;n khoa h&#7885;c ph&aacute;t tri&#7875;n l&ecirc;n m&#7897;t m&#7913;c cao h&#417;n. M&#7913;c &#273;&#7897; t&acirc;m t&iacute;nh v&agrave; chu&#7849;n m&#7921;c &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#7911;a m&#7897;t ng&#432;&#7901;i kh&ocirc;ng th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c &#273;o &#273;&#7841;c b&#7903;i khoa h&#7885;c th&#7921;c nghi&#7879;m, v&agrave; v&igrave; v&#7853;y ch&uacute;ng th&#432;&#7901;ng b&#7883; b&#7887; qu&ecirc;n. Th&#7871; nh&#432;ng &#7843;nh h&#432;&#7903;ng c&#7911;a ch&uacute;ng t&#7899;i m&#7897;t ng&#432;&#7901;i, m&#7897;t v&ugrave;ng, hay th&#7853;m ch&iacute; m&#7897;t x&atilde; h&#7897;i l&agrave; kh&ocirc;ng th&#7875; ch&#7889;i b&#7887; &#273;&#432;&#7907;c. Cu&#7889;n s&aacute;ch &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo; ch&#7855;c ch&#7855;n s&#7869; cho con ng&#432;&#7901;i m&#7897;t nh&#7853;n th&#7913;c m&#7899;i v&#7873; ch&acirc;n t&#432;&#7899;ng c&#7911;a v&#361; tr&#7909;, v&agrave; th&#7893;i v&agrave;o t&#432;&#417;ng lai m&#7897;t lu&#7891;ng sinh kh&iacute; ho&agrave;n to&agrave;n m&#7899;i.<\/p>\n<p>* Cu&#7889;n s&aacute;ch &ldquo;<a href=\"http:\/\/phapluan.org\/book\/zfl_html\/index.html\">CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N<\/a>&rdquo; c&oacute; th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7885;c v&agrave; t&#7843;i v&#7873; t&#7915; trang: <strong><a href=\"http:\/\/phapluan.org\/\">http:\/\/phapluan.org<\/a><\/strong><\/p>\n<p>* * * * *<\/p>\n<p>D&#7883;ch t&#7915;:<\/p>\n<p><a title=\"http:\/\/www.clearwisdom.net\/emh\/articles\/2001\/6\/18\/11542.html\" href=\"http:\/\/www.clearwisdom.net\/emh\/articles\/2001\/6\/18\/11542.html\">http:\/\/www.clearwisdom.net\/emh\/articles\/2001\/6\/18\/11542.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/pureinsight.org\/node\/347\">http:\/\/pureinsight.org\/node\/347<\/a><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[Chanhkien.org] M&#7897;t ng&agrave;y th&aacute;ng 7 n&#259;m 1995, t&ocirc;i nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch t&#7915; cha m&#7865; t&ocirc;i t&#7841;i Trung Qu&#7889;c. T&ecirc;n cu&#7889;n s&aacute;ch l&agrave; &ldquo;CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N&rdquo;. T&aacute;c gi&#7843; l&agrave; &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute;, ng&#432;&#7901;i s&aacute;ng l&#7853;p Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p. Sau khi &#273;&#7885;c v&agrave;i trang, t&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y r&#7857;ng c&#7843; t&acirc;m v&agrave; th&acirc;n t&ocirc;i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[11,97],"tags":[172],"class_list":["post-6294","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bai-chon-loc","category-phan-tich-binh-luan","tag-khoa-hoc-chan-chinh"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[Chanhkien.org] M&#7897;t ng&agrave;y th&aacute;ng 7 n&#259;m 1995, t&ocirc;i nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch t&#7915; cha m&#7865; t&ocirc;i t&#7841;i Trung Qu&#7889;c. T&ecirc;n cu&#7889;n s&aacute;ch l&agrave; &ldquo;CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N&rdquo;. T&aacute;c gi&#7843; l&agrave; &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute;, ng&#432;&#7901;i s&aacute;ng l&#7853;p Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p. Sau khi &#273;&#7885;c v&agrave;i trang, t&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y r&#7857;ng c&#7843; t&acirc;m v&agrave; th&acirc;n t&ocirc;i [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-06-16T11:14:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-12T03:28:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"321\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"444\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"theherald\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"theherald\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"34 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\"},\"author\":{\"name\":\"theherald\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"headline\":\"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\",\"datePublished\":\"2010-06-16T11:14:19+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:28:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\"},\"wordCount\":6791,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\",\"keywords\":[\"Khoa h\u1ecdc ch\u00e2n ch\u00ednh\"],\"articleSection\":[\"B\u00e0i ch\u1ecdn l\u1ecdc\",\"Ph\u00e2n t\u00edch b\u00ecnh lu\u1eadn\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\",\"name\":\"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\",\"datePublished\":\"2010-06-16T11:14:19+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:28:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg\",\"width\":\"321\",\"height\":\"444\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\",\"name\":\"theherald\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"theherald\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[Chanhkien.org] M&#7897;t ng&agrave;y th&aacute;ng 7 n&#259;m 1995, t&ocirc;i nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t cu&#7889;n s&aacute;ch t&#7915; cha m&#7865; t&ocirc;i t&#7841;i Trung Qu&#7889;c. T&ecirc;n cu&#7889;n s&aacute;ch l&agrave; &ldquo;CHUY&#7874;N PH&Aacute;P LU&Acirc;N&rdquo;. T&aacute;c gi&#7843; l&agrave; &Ocirc;ng L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute;, ng&#432;&#7901;i s&aacute;ng l&#7853;p Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p. Sau khi &#273;&#7885;c v&agrave;i trang, t&ocirc;i c&#7843;m th&#7845;y r&#7857;ng c&#7843; t&acirc;m v&agrave; th&acirc;n t&ocirc;i [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2010-06-16T11:14:19+00:00","article_modified_time":"2025-05-12T03:28:29+00:00","og_image":[{"width":321,"height":444,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"theherald","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"theherald","Est. reading time":"34 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html"},"author":{"name":"theherald","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"headline":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i","datePublished":"2010-06-16T11:14:19+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:28:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html"},"wordCount":6791,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg","keywords":["Khoa h\u1ecdc ch\u00e2n ch\u00ednh"],"articleSection":["B\u00e0i ch\u1ecdn l\u1ecdc","Ph\u00e2n t\u00edch b\u00ecnh lu\u1eadn"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html","name":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg","datePublished":"2010-06-16T11:14:19+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:28:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KhoaHocChanChinh.jpg","width":"321","height":"444"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/06\/khoa-hoc-moi-cua-nhan-loai.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Khoa h\u1ecdc m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b","name":"theherald","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","caption":"theherald"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6294"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6294\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}