{"id":54094,"date":"2026-04-21T09:26:21","date_gmt":"2026-04-21T02:26:21","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=54094"},"modified":"2026-04-21T09:26:21","modified_gmt":"2026-04-21T02:26:21","slug":"cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html","title":{"rendered":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p"},"content":{"rendered":"<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: Ti\u1ebft Ch\u1ec9 M\u1eb7c<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\" width=\"450\" height=\"260\" \/><\/a><\/p>\n<p><i>B\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u1ec9 mang t\u00ednh ch\u1ea5t minh h\u1ecda. (\u1ea2nh: Shutterstock)<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng manh m\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en c\u00f3 t\u1eeb kho\u1ea3ng 13.000 \u0111\u1ebfn 16.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u00ean trong m\u1ed9t hang \u0111\u1ed9ng \u1edf Ph\u00e1p. Nh\u1eefng b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd b\u1eb1ng than c\u1ee7i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng kho\u00e1ng ch\u1ea5t c\u00f3 m\u00e0u.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda b\u00ean trong hang Font-de-Gaume \u2014 m\u1ed9t hang \u0111\u1ed9ng ti\u1ec1n s\u1eed n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda T\u00e2y Nam n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u2014 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 thu\u1ed9c K\u1ef7 B\u0103ng h\u00e0. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i to\u00e1n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i nan gi\u1ea3i b\u1ea5y l\u00e2u, d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ki\u1ec3m ch\u1ee9ng. Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 ng\u00e0y 09\/03\/2026 tr\u00ean Chuy\u00ean san c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Khoa h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Hoa K\u1ef3 (PNAS).<\/p>\n<p><b>D\u1ea5u v\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e1<\/b><\/p>\n<p>D\u01b0 l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t m\u00e0u \u0111en c\u00f2n l\u1ea1i tr\u00ean b\u1ee9c v\u1ebd b\u00f2 t\u00f3t r\u1eebng v\u00e0 h\u1ecda ti\u1ebft m\u1eb7t n\u1ea1 gi\u1ed1ng m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi trong hang \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u1ed1n g\u00e2y bao kh\u00f3 kh\u0103n cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u su\u1ed1t m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua. Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u do b\u00e0 Ina Reiche thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Cao \u0111\u1eb3ng H\u00f3a h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Paris (Chimie ParisTech &#8211; PSL) d\u1eabn \u0111\u1ea7u, th\u00f4ng qua vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft n\u00e0y, \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn c\u00e1c h\u00ecnh v\u1ebd b\u1eb1ng than c\u1ee7i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00ean \u0111\u1ea1i b\u00edch h\u1ecda trong hang.<\/p>\n<p>Do than c\u1ee7i c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb g\u1ed7 t\u1eebng l\u00e0 th\u1ef1c th\u1ec3 s\u1ed1ng, n\u00ean nguy\u00ean t\u1ed1 carbon trong \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u01b0u gi\u1eef t\u00edn hi\u1ec7u th\u1eddi gian c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u00e0u \u0111en n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi s\u1eafc t\u1ed1 m\u00e0u \u0111en l\u00e0m t\u1eeb qu\u1eb7ng mangan. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn hai d\u1ea5u v\u1ebft nh\u1ecf tr\u00ean \u0111\u00e1 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1eb1ng ch\u1ee9ng then ch\u1ed1t. T\u1eeb ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00f9ng chung ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en trong nh\u1eefng hang \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c \u1edf v\u00f9ng Dordogne.<\/p>\n<p><b>S\u1eafc t\u1ed1 \u0111en l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a<\/b><\/p>\n<p>M\u1ea5y th\u1eadp k\u1ef7 qua, gi\u1edbi h\u1ecdc gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en trong hang \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd b\u1eb1ng s\u1eafc t\u1ed1 qu\u1eb7ng mangan gi\u00e0u kim lo\u1ea1i, lo\u1ea1i s\u1eafc t\u1ed1 n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ee9a carbon h\u1eefu c\u01a1.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, th\u00f4ng qua k\u1ef9 thu\u1eadt quang ph\u1ed5 h\u00ecnh \u1ea3nh ph\u1ea3n x\u1ea1 (Reflectance Imaging Spectroscopy, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eadn di\u1ec7n th\u00e0nh ph\u1ea7n d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1ch v\u1eadt ch\u1ea5t ph\u1ea3n x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng), c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0u \u0111en t\u1eeb mu\u1ed9i than v\u1edbi m\u00e0u \u0111en t\u1eeb kho\u00e1ng v\u1eadt m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi v\u00e1ch hang. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00f4ng x\u00e2m l\u1ea5n n\u00e0y c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng, v\u00ec hang \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng m\u1eabu c\u1ef1c k\u1ef3 nh\u1ecf t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt trong hang.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t n\u00e0o ch\u1ee9a carbon \u0111en (t\u1eeb mu\u1ed9i than c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y) th\u00ec vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u xa v\u1eddi n\u1eefa.<\/p>\n<p><b>X\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i b\u00edch h\u1ecda trong hang<\/b><\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y m\u1eabu l\u00e0 h\u00ecnh m\u1ed9t con b\u00f2 r\u1eebng n\u1eb1m g\u1ea7n ch\u1ed7 giao nhau gi\u1eefa c\u00e1c l\u1ed1i \u0111i d\u00e0nh cho du kh\u00e1ch. D\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c n\u00e9t v\u1ebd ch\u1ee9a carbon \u0111en, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0o kho\u1ea3ng t\u1eeb 13.461 \u0111\u1ebfn 13.162 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, con s\u1ed1 n\u00e0y tr\u1ebb h\u01a1n so v\u1edbi k\u1ef3 v\u1ecdng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 chuy\u00ean gia.<\/p>\n<p>\u1ede s\u00e2u h\u01a1n trong hang, ph\u1ea7n m\u00f4i c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda h\u00ecnh m\u1eb7t n\u1ea1 cho ra hai k\u1ebft qu\u1ea3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i s\u1edbm h\u01a1n, v\u00e0o kho\u1ea3ng 16.000 n\u0103m v\u00e0 15.300 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y cho th\u1ea5y c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt tr\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00ecnh trang tr\u00ed thu\u1ed9c K\u1ef7 B\u0103ng h\u00e0, nh\u01b0ng c\u0169ng cho th\u1ea5y c\u00e1c ph\u1ea7n kh\u00e1c nhau c\u1ee7a c\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ee9c tranh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd v\u00e0o nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><b>Con m\u1eaft b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng<\/b><\/p>\n<p>Duy ch\u1ec9 c\u00f3 con m\u1eaft tr\u00e1i c\u1ee7a chi\u1ebfc m\u1eb7t n\u1ea1 l\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 chung, v\u1edbi ni\u00ean \u0111\u1ea1i kho\u1ea3ng 9.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng thu\u1ed9c K\u1ef7 B\u0103ng h\u00e0. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 do t\u1ea1p nhi\u1ec5m \u1edf giai \u0111o\u1ea1n sau, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 v\u1ebft b\u1ea9n, s\u1ef1 ti\u1ebfp x\u00fac ho\u1eb7c c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed carbon m\u1edbi h\u01a1n b\u00e1m l\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ph\u00e9p \u0111o m\u1eabu v\u1edbi h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng si\u00eau nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Do l\u01b0\u1ee3ng m\u1eabu c\u1ef1c nh\u1ecf, mu\u1ed9i than t\u00edch t\u1ee5 l\u00e2u ng\u00e0y trong hang, h\u01a1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfp x\u00fac c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra sai s\u1ed1. Tuy v\u1eady, m\u1ed9t d\u1eef li\u1ec7u b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u01a1n nh\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ee7 nh\u1eadn xu h\u01b0\u1edbng t\u1ed5ng th\u1ec3, nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u xem \u0111\u00e2y nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n tr\u1ecdng.<\/p>\n<p><b>C\u00e1c t\u1ea7ng th\u1eddi gian c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt b\u00edch h\u1ecda<\/b><\/p>\n<p>C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u h\u00ecnh v\u1ebd m\u00e0u \u0111en tr\u00ean \u0111\u00e1 trong hang \u0111\u1ed9ng n\u00e0y, b\u00e1c b\u1ecf quan \u0111i\u1ec3m cho r\u1eb1ng b\u00edch h\u1ecda \u1edf v\u00f9ng Dordogne ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng s\u1eafc t\u1ed1 kho\u00e1ng v\u1eadt. V\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 n\u00e9t v\u1ebd b\u1eb1ng than n\u1eb1m b\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ph\u00e1c th\u1ea3o b\u1eb1ng s\u1eafc t\u1ed1 mangan, n\u00ean ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt trong hang c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n ra trong nhi\u1ec1u th\u1eddi k\u1ef3.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng v\u1edbi c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang, b\u1edfi khi c\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i c\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ec1 m\u1eb7t v\u00e1ch, th\u00eam chi ti\u1ebft \u1edf giai \u0111o\u1ea1n sau ho\u1eb7c v\u1ebd ch\u1ed3ng l\u00ean t\u00e1c ph\u1ea9m c\u0169, phong c\u00e1ch h\u1ed9i h\u1ecda c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean m\u00e0u s\u1eafc th\u1ef1c t\u1ebf gi\u00fap gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00ednh b\u1ea5t x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u00ecnh t\u1ef1 th\u1eddi gian khoa h\u1ecdc cho nh\u1eefng b\u1ee9c tranh v\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1n \u0111o\u00e1n d\u1ef1a tr\u00ean quan s\u00e1t b\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><b>T\u1ea1i sao x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ebfn v\u1eady?<\/b><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt trong hang t\u1eeb l\u00e2u lu\u00f4n l\u00e0m kh\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc, b\u1edfi ph\u1ea7n l\u1edbn m\u00e0u s\u1eafc ch\u1ee9a qu\u00e1 \u00edt ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1, ho\u1eb7c d\u1ec5 b\u1ecb l\u1eabn c\u00e1c t\u1ea1p ch\u1ea5t carbon m\u1edbi h\u01a1n. Khi l\u01b0\u1ee3ng m\u1eabu v\u1eadt c\u1ef1c k\u1ef3 nh\u1ecf, ngay c\u1ea3 s\u1ef1 nhi\u1ec5m b\u1ea9n vi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb kh\u00f3i, n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf gi\u1ecdt hay c\u00f4ng t\u00e1c ph\u1ee5c ch\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i b\u1eb1ng carbon ph\u00f3ng x\u1ea1 (\u0111o s\u1ef1 ph\u00e2n r\u00e3 c\u1ee7a carbon ph\u00f3ng x\u1ea1 trong v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1eebng s\u1ed1ng) tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong khu v\u1ef1c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Gi\u1edd \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c nh\u1eadn di\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfn h\u00e0nh l\u1ea5y m\u1eabu \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 then ch\u1ed1t \u0111\u1ea7u ti\u00ean, nh\u01b0ng c\u00e1c b\u01b0\u1edbc x\u1eed l\u00fd v\u00e0 di\u1ec5n gi\u1ea3i sau \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u1ea7n h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eadn tr\u1ecdng.<\/p>\n<p><b>\u00dd ngh\u0129a quan tr\u1ecdng c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u0111i t\u01b0\u01a1ng lai<\/b><\/p>\n<p>V\u1edbi b\u00e0 Ina Reiche, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 con s\u1ed1 ni\u00ean \u0111\u1ea1i, m\u00e0 nh\u1eefng d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda. B\u00e0 cho bi\u1ebft: \u201cCh\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m cho th\u1ea5y ngh\u1ec7 thu\u1eadt trong hang \u0111\u1ed9ng Font-de-Gaume thu\u1ed9c th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1 c\u0169. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i v\u1ec1 m\u00f4 h\u00ecnh nh\u1eadn th\u1ee9c.\u201d<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, k\u1ebft lu\u1eadn hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra d\u1ef1a tr\u00ean hai b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i, n\u00ean t\u01b0\u01a1ng lai v\u1eabn c\u1ea7n th\u00eam nhi\u1ec1u d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn.<\/p>\n<p>C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u1ebfp theo s\u1ebd ki\u1ec3m ch\u1ee9ng xem li\u1ec7u nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y c\u00f3 t\u1eadp trung trong m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh hay kh\u00f4ng, hay l\u00e0 c\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n quay l\u1ea1i hang trong su\u1ed1t h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u00e1ng t\u00e1c. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, trong c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c \u1edf t\u1ec9nh Dordogne li\u1ec7u c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t mu\u1ed9i than c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i, \u1ea9n b\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00e1c d\u1ea5u v\u1ebft m\u00e0u \u0111en t\u1eebng b\u1ecb ph\u00e2n lo\u1ea1i qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>M\u1ed7i m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i th\u00e0nh c\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m s\u1ebd thay th\u1ebf nh\u1eefng ph\u00e1n \u0111o\u00e1n d\u1ef1a tr\u00ean phong c\u00e1ch qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang Font-de-Gaume hi\u1ec7n \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i hi\u1ebfm c\u00f3 cho c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u2014 thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1ee5c th\u1eddi gian tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb ch\u00ednh c\u00e1c n\u00e9t v\u1ebd m\u00e0u \u0111en, thay v\u00ec ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o suy lu\u1eadn so s\u00e1nh. B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed ngh\u1ec7 thu\u1eadt hang \u0111\u1ed9ng \u1edf T\u00e2y Nam n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p, d\u00f9 cho m\u1ed7i l\u1ea7n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u1eabn ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u1ec1 thu th\u1eadp m\u1eabu v\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Theo The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/301956\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/301956<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3: Ti\u1ebft Ch\u1ec9 M\u1eb7c [ChanhKien.org] B\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u1ec9 mang t\u00ednh ch\u1ea5t minh h\u1ecda. (\u1ea2nh: Shutterstock) C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng manh m\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en c\u00f3 t\u1eeb kho\u1ea3ng 13.000 \u0111\u1ebfn 16.000 n\u0103m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-54094","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khao-co-hoc"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00e1c gi\u1ea3: Ti\u1ebft Ch\u1ec9 M\u1eb7c [ChanhKien.org] B\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u1ec9 mang t\u00ednh ch\u1ea5t minh h\u1ecda. (\u1ea2nh: Shutterstock) C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng manh m\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en c\u00f3 t\u1eeb kho\u1ea3ng 13.000 \u0111\u1ebfn 16.000 n\u0103m [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-21T02:26:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p\",\"datePublished\":\"2026-04-21T02:26:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\"},\"wordCount\":2395,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\",\"articleSection\":[\"Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\",\"name\":\"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-21T02:26:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"T\u00e1c gi\u1ea3: Ti\u1ebft Ch\u1ec9 M\u1eb7c [ChanhKien.org] B\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u1ec9 mang t\u00ednh ch\u1ea5t minh h\u1ecda. (\u1ea2nh: Shutterstock) C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng manh m\u1ed1i m\u1edbi, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda m\u00e0u \u0111en c\u00f3 t\u1eeb kho\u1ea3ng 13.000 \u0111\u1ebfn 16.000 n\u0103m [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2026-04-21T02:26:21+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p","datePublished":"2026-04-21T02:26:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html"},"wordCount":2395,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg","articleSection":["Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html","name":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg","datePublished":"2026-04-21T02:26:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/20260402_ZJ_KAOGU-image.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/cong-nghe-moi-tim-ra-manh-moi-giai-ma-bi-an-cua-cac-buc-bich-hoa-trong-hang-dong-thoi-tien-su-o-phap.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"C\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi t\u00ecm ra manh m\u1ed1i gi\u1ea3i m\u00e3 b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda trong hang \u0111\u1ed9ng th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u1edf Ph\u00e1p"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54096,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54094\/revisions\/54096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}