{"id":54044,"date":"2026-04-19T09:50:46","date_gmt":"2026-04-19T02:50:46","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=54044"},"modified":"2026-04-19T09:50:46","modified_gmt":"2026-04-19T02:50:46","slug":"nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html","title":{"rendered":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ea5u tr\u00fac gia \u0111\u00ecnh trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\" width=\"1700\" height=\"1249\" \/><\/a><\/p>\n<p><i>B\u1ee9c tranh m\u00f4 t\u1ea3 Th\u00e1nh Paul \u0111ang thuy\u1ebft gi\u1ea3ng cho ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 tr\u00ean c\u00e1c b\u1eadc th\u1ec1m c\u1ee7a \u0110\u1ec1n th\u1edd Vesta v\u00e0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p Caius Cestius, c\u1ee7a Giovanni Paolo Panini n\u0103m 1742. (\u1ea2nh thu\u1ed9c s\u1edf h\u1eefu c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng)<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c s\u1eed gia ch\u01b0a bao gi\u1edd ng\u1eebng ph\u00e2n t\u00edch v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a La M\u00e3. C\u00f3 nhi\u1ec1u nguy\u00ean nh\u00e2n, nh\u01b0ng m\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ecf qua \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh La M\u00e3 v\u00e0 s\u1ef1 suy gi\u1ea3m d\u00e2n s\u1ed1 li\u00ean quan x\u1ea3y ra trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebf ch\u1ebf n\u00e0y s\u1ee5p \u0111\u1ed5.<\/p>\n<p>S\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i th\u1eddi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a La M\u00e3 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 coi tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh. M\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i trong s\u1eed thi kinh \u0111i\u1ec3n La M\u00e3 \u201cAeneid\u201d l\u00e0 \u201cpietas,\u201d t\u1ee9c l\u00e0 \u201cl\u00f2ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o\u201d. Ch\u1eef n\u00e0y \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m s\u00e2u s\u1eafc d\u00e0nh cho gia \u0111\u00ecnh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha m\u1eb9, v\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb Th\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u coi tr\u1ecdng h\u00f4n nh\u00e2n, l\u00f2ng chung thu\u1ef7, danh d\u1ef1 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi coi th\u01b0\u1eddng s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c. S\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c quy cho, \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n, \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh n\u00e0y.<\/p>\n<p>S\u1ef1 suy t\u00e0n c\u1ee7a La M\u00e3 x\u1ea3y ra song song v\u1edbi vi\u1ec7c t\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb n\u00e0y. Nh\u01b0 J\u00e9r\u00f4me Carcopino \u0111\u00e3 vi\u1ebft trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cCu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt \u1edf La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i\u201d ly h\u00f4n l\u00e0 r\u1ea5t hi\u1ebfm trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ed9ng ho\u00e0 La M\u00e3 nh\u01b0ng l\u1ea1i x\u1ea3y ra li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf n\u00e0y. L\u00e0n s\u00f3ng ly h\u00f4n lan r\u1ed9ng \u0111\u00e3 l\u00e0m suy y\u1ebfu s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 ph\u00e1 n\u00e1t c\u1ea5u tr\u00fac x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cTrong th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1i to\u00e0 \u00e1n\u201d, Carcopino vi\u1ebft, \u201cnh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh ki\u1ec3u nhanh h\u1ee3p r\u1ed3i ch\u00f3ng tan th\u1eddi La M\u00e3 li\u00ean t\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, hay \u0111\u00fang h\u01a1n, l\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c tan r\u00e3 \u0111\u1ec3 t\u00e1i h\u1ee3p r\u1ed3i l\u1ea1i tan r\u00e3 cho \u0111\u1ebfn khi tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u01a1 La M\u00e3 Marcus Valerius Martialis (Martial) n\u00f3i r\u1eb1ng ly h\u00f4n v\u00e0 t\u00e1i h\u00f4n di\u1ec5n ra qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u00f4n nh\u00e2n h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n \u00fd ngh\u0129a g\u00ec, g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c ngo\u1ea1i t\u00ecnh ho\u1eb7c m\u1ea1i d\u00e2m h\u1ee3p ph\u00e1p. Vi\u1ec7c ly th\u00e2n c\u0169ng x\u1ea3y ra v\u1edbi nh\u1eefng l\u00fd do h\u1ebft s\u1ee9c v\u00f4 l\u00fd nh\u01b0: \u201c\u00d4ng \u1ea5y gi\u00e0 r\u1ed3i\u201d, \u201cB\u00e0 \u1ea5y c\u00f3 v\u00e0i n\u1ebfp nh\u0103n r\u1ed3i\u201d, \u201c\u00d4ng \u1ea5y b\u1ecb \u1ed1m\u201d, \u201cB\u00e0 \u1ea5y qu\u00ean \u0111eo kh\u0103n che m\u1eb7t n\u01a1i c\u00f4ng c\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p><b>Thay \u0111\u1ed5i th\u00e1i \u0111\u1ed9<\/b><\/p>\n<p>V\u00ec h\u00f4n nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u00ea thi\u1ebfp. T\u1eeb n\u0103m 101 \u0111\u1ebfn n\u0103m 300 C\u00f4ng nguy\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ed9c th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 h\u01a1n c\u1ea3 ch\u1ed3ng v\u00e0 cha. Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Christopher Dawson vi\u1ebft r\u1eb1ng:<\/p>\n<p>\u201c\u0110i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u1ed1ng \u1edf c\u1ea3 th\u00e0nh bang Hy L\u1ea1p v\u00e0 \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u0111\u1ec1u d\u00e0nh \u01b0u \u00e1i cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00f4ng l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ee9c l\u1ef1c cho b\u1ed5n ph\u1eadn v\u00e0 th\u00fa vui c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e0nh cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Vi\u1ec7c k\u1ebft h\u00f4n mu\u1ed9n v\u00e0 c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh \u00edt con tr\u1edf th\u00e0nh quy lu\u1eadt, v\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u1ecfa m\u00e3n b\u1ea3n n\u0103ng t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd b\u1eb1ng m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u0111\u1ed3ng t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i ho\u1eb7c v\u1edbi n\u00f4 l\u1ec7 v\u00e0 g\u00e1i m\u1ea1i d\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0n \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Carcopino \u0111\u1ec1 c\u1eadp r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef La M\u00e3 c\u0169ng tr\u00e1nh vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1eb9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ee3 m\u1ea5t \u0111i nhan s\u1eafc c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Khi nh\u1eefng c\u1eb7p nam n\u1eef k\u1ebft h\u00f4n, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00edt ho\u1eb7c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con.<\/p>\n<p>\u201cD\u00f9 l\u00e0 do tr\u00e1nh thai t\u1ef1 nguy\u1ec7n, hay do s\u1ef1 suy gi\u1ea3m c\u1ee7a n\u00f2i gi\u1ed1ng, nhi\u1ec1u cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 hai \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 con\u201d, Carcopino vi\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng bi\u1ec7n ph\u00e1p tr\u00e1nh thai v\u00e0 ph\u00e1 thai. N\u1ebfu c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u00f3 th\u1ea5t b\u1ea1i, th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng ng\u1ea1i ng\u1ea7n m\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u1ee9a con s\u01a1 sinh c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch b\u1ecf r\u01a1i ch\u00fang v\u00e0 ph\u01a1i ch\u00fang ngo\u00e0i tr\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean, h\u1eadu qu\u1ea3 t\u1ea5t y\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 t\u1ec9 l\u1ec7 sinh th\u1ea5p v\u00e0 d\u00e2n s\u1ed1 suy gi\u1ea3m. Xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y tr\u1edf n\u00ean b\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Augustus c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u01b0a ra c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng sinh th\u00eam con, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 mu\u1ed9n \u0111\u1ebfn n\u1ed5i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y.<\/p>\n<p>Do ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 ch\u1ecdn kh\u00f4ng sinh con, n\u00ean d\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a La M\u00e3 t\u1ea5t y\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3m s\u00fat. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00e0ng tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n do d\u1ecbch b\u1ec7nh v\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Kho\u1ea3ng n\u0103m 501 C\u00f4ng nguy\u00ean, d\u00e2n s\u1ed1 La M\u00e3 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m t\u1eeb 1 tri\u1ec7u xu\u1ed1ng ch\u1ec9 c\u00f2n 30.000 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><b>D\u00e2n s\u1ed1 th\u1ea5p, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng<\/b><\/p>\n<p>D\u00e2n s\u1ed1 suy gi\u1ea3m c\u1ea3nh b\u00e1o th\u1ea3m ho\u1ea1 cho m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh v\u1ec1 l\u00e2u d\u00e0i. Con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n l\u1ef1c quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a; d\u00e2n s\u1ed1 gi\u1ea3m v\u00e0 gi\u00e0 t\u1ea1o n\u00ean nhi\u1ec1u lo\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi ngu\u1ed3n thu thu\u1ebf \u00edt h\u01a1n, \u00edt ng\u01b0\u1eddi tham gia ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf h\u01a1n, v\u00e0 \u00edt t\u00e2n binh h\u01a1n \u0111\u1ea7u qu\u00e2n cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i La M\u00e3 \u0111ang b\u1ecb bao v\u00e2y ch\u1eb7t ch\u1ebd.<\/p>\n<p>Dawson cho r\u1eb1ng s\u1ef1 suy t\u00e0n chung c\u1ee7a La M\u00e3 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do t\u1ef7 l\u1ec7 sinh th\u1ea5p v\u00e0 s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ef1 \u00e1c c\u1ea3m v\u1edbi h\u00f4n nh\u00e2n nh\u01b0 v\u1eady v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1 t\u00ecnh h\u1ea1n ch\u1ebf gia \u0111\u00ecnh b\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u1ebft tr\u1ebb s\u01a1 sinh v\u00e0 ph\u00e1 thai ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 suy t\u00e0n c\u1ee7a Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, nh\u01b0 Polybius \u0111\u00e3 n\u00eau ra trong th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 hai tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean\u201d, \u00f4ng vi\u1ebft. \u201cV\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u00e0 c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh m\u1ebd trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3, n\u01a1i t\u1ea7ng l\u1edbp c\u00f4ng d\u00e2n th\u1eadm ch\u00ed \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng v\u00f4 sinh m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n m\u1ed9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eb1ng s\u1ef1 gia t\u0103ng t\u1ef1 nhi\u00ean, m\u00e0 b\u1eb1ng s\u1ef1 du nh\u1eadp li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 ngo\u1ea1i lai, tr\u00ean h\u1ebft l\u00e0 t\u1eeb t\u1ea7ng l\u1edbp \u0111\u1ea7y t\u1edb. V\u00ec v\u1eady, th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t c\u1ed9i r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u1ea3 trong gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 t\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0 s\u1edbm tr\u1edf n\u00ean suy t\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>S\u1ef1 y\u1ebfu nh\u01b0\u1ee3c n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a La M\u00e3\u2014b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb s\u1ef1 suy y\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh\u2014khi\u1ebfn cho \u0111\u1ebf ch\u1ebf n\u00e0y d\u1ec5 b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta? Suy ng\u1eabm m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u1ec3 th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng gi\u1eefa th\u1ef1c tr\u1ea1ng hi\u1ec7n nay v\u00e0 th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Ch\u00fang ta c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m chung v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3: coi tr\u1ecdng t\u1ef1 do t\u00ecnh d\u1ee5c ngo\u00e0i h\u00f4n nh\u00e2n, xu h\u01b0\u1edbng k\u1ebft h\u00f4n mu\u1ed9n, \u01b0a th\u00edch ly h\u00f4n, coi th\u01b0\u1eddng gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4ng con, v\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng s\u1eed d\u1ee5ng bi\u1ec7n ph\u00e1p tr\u00e1nh thai v\u00e0 ph\u00e1 thai. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ch\u00fang ta v\u00e0o th\u1ef1c tr\u1ea1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 d\u00e2n s\u1ed1, v\u00e0 ch\u00fang ta v\u1eabn \u0111ang ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y h\u1eb3n s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m thi\u00ean v\u1ec1 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh v\u00e0 thi\u1ec3n c\u1eadn n\u1ebfu cho r\u1eb1ng n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i s\u1ebd \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 v\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 v\u00e0i \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng. Tuy nhi\u00ean, c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a La M\u00e3 n\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ea3nh t\u1ec9nh. Ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc l\u1ea1i\u2014v\u00e0 c\u00e0ng s\u1edbm c\u00e0ng t\u1ed1t\u2014\u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e3ng qu\u00ean: s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, v\u1ed1n h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u01a1 b\u1ea3n nh\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh m\u1ea5t t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh cho con c\u00e1i v\u00e0 r\u0169 b\u1ecf s\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u v\u1ec1 t\u00ednh thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a h\u00f4n nh\u00e2n, theo m\u1ed9t ngh\u0129a n\u00e0o \u0111\u00f3, l\u00e0 \u0111ang t\u1ef1 hu\u1ef7 ho\u1ea1i m\u00ecnh. Ng\u00e0y t\u00e0n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00f3 \u0111ang c\u1eadn k\u1ec1 tr\u1eeb phi n\u00f3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>\u201cCh\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u00f4n nh\u00e2n m\u1ed9t v\u1ee3 m\u1ed9t ch\u1ed3ng v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tan v\u1ee1 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u00e3 chi ph\u1ed1i to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ch\u00fang ta\u201d, Dawson vi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta b\u1ecf m\u1eb7c n\u1ec1n t\u1ea3ng x\u00e3 h\u1ed9i quan tr\u1ecdng n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c nguy hi\u1ec3m.<\/p>\n<p>(Theo The Epoch Times)<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/article\/crucial-lessons-from-ancient-rome-the-corruption-of-family-and-society-5978697\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.theepochtimes.com\/article\/crucial-lessons-from-ancient-rome-the-corruption-of-family-and-society-5978697<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ea5u tr\u00fac gia \u0111\u00ecnh trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. B\u1ee9c tranh m\u00f4 t\u1ea3 Th\u00e1nh Paul \u0111ang thuy\u1ebft gi\u1ea3ng cho ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 tr\u00ean c\u00e1c b\u1eadc th\u1ec1m c\u1ee7a \u0110\u1ec1n th\u1edd Vesta v\u00e0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p Caius [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-54044","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-phan-tich-binh-luan"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ea5u tr\u00fac gia \u0111\u00ecnh trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. B\u1ee9c tranh m\u00f4 t\u1ea3 Th\u00e1nh Paul \u0111ang thuy\u1ebft gi\u1ea3ng cho ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 tr\u00ean c\u00e1c b\u1eadc th\u1ec1m c\u1ee7a \u0110\u1ec1n th\u1edd Vesta v\u00e0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p Caius [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-19T02:50:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i\",\"datePublished\":\"2026-04-19T02:50:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\"},\"wordCount\":2300,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\",\"articleSection\":[\"Ph\u00e2n t\u00edch b\u00ecnh lu\u1eadn\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\",\"name\":\"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-19T02:50:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ea5u tr\u00fac gia \u0111\u00ecnh trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. B\u1ee9c tranh m\u00f4 t\u1ea3 Th\u00e1nh Paul \u0111ang thuy\u1ebft gi\u1ea3ng cho ng\u01b0\u1eddi La M\u00e3 tr\u00ean c\u00e1c b\u1eadc th\u1ec1m c\u1ee7a \u0110\u1ec1n th\u1edd Vesta v\u00e0 Kim t\u1ef1 th\u00e1p Caius [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2026-04-19T02:50:46+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i","datePublished":"2026-04-19T02:50:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html"},"wordCount":2300,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg","articleSection":["Ph\u00e2n t\u00edch b\u00ecnh lu\u1eadn"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html","name":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg","datePublished":"2026-04-19T02:50:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/id5978798-309540rgsdl-image.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/04\/nhung-bai-hoc-quan-trong-tu-la-ma-co-dai-su-bai-hoai-cua-gia-dinh-va-xa-hoi.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng t\u1eeb La M\u00e3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i: S\u1ef1 b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54044"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54046,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54044\/revisions\/54046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}