{"id":52113,"date":"2026-01-21T11:41:05","date_gmt":"2026-01-21T04:41:05","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=52113"},"modified":"2026-01-21T11:41:05","modified_gmt":"2026-01-21T04:41:05","slug":"cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html","title":{"rendered":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8)"},"content":{"rendered":"<p><i>\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 B\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao, khi b\u01b0\u1edbc ra x\u00e3 h\u1ed9i, ngay c\u1ea3 khi h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u1ec7n v\u1ecdng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00f4ng ty h\u00e0ng \u0111\u1ea7u m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng m\u01a1 \u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn c\u1ee9 li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ee5ng ph\u1ea3i nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng c\u1ea3n tr\u1edf trong c\u00f4ng vi\u1ec7c. Cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ecd sinh ra o\u00e1n h\u1eadn v\u00e0 u\u1ea5t \u1ee9c v\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ho\u00e0i b\u00e3o m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi, l\u1ea1i c\u00f2n b\u1ecb c\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed b\u1ea5t c\u00f4ng. H\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u00ean tr\u1ecdng d\u1ee5ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau v\u01b0\u1ee3t m\u1eb7t, h\u1ecd ch\u1ec9 bi\u1ebft than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1eddi b\u1ea5t c\u00f4ng v\u00e0 s\u1ed1 m\u1ec7nh kh\u00f4ng may m\u1eafn c\u1ee7a m\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, Shibusawa Eiichi th\u00f4ng qua th\u00e0nh c\u00f4ng vang d\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf lo\u1ea1i quan ni\u1ec7m sai l\u1ea7m n\u00e0y, \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf h\u1ec7 sau r\u1eb1ng: Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng \u201cK\u1ef7 d\u1ee5c l\u1eadp nhi l\u1eadp nh\u00e2n, k\u1ef7 d\u1ee5c \u0111\u1ea1t nhi \u0111\u1ea1t nh\u00e2n\u201d (D\u1ecbch ngh\u0129a: Mu\u1ed1n \u0111\u1ee9ng v\u1eefng (l\u1eadp th\u00e2n, l\u1eadp nghi\u1ec7p) h\u00e3y gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ee9ng v\u1eefng, mu\u1ed1n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng h\u00e3y gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00e0nh c\u00f4ng), hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y, v\u00e0 bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1eadn d\u1ee5ng s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ed hu\u1ec7 \u0111\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0 tho\u00e1t kh\u1ecfi sai l\u1ea7m c\u1ee7a vi\u1ec7c o\u00e1n Tr\u1eddi tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><b>T\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean v\u00e0 bu\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh xu\u1ea5t s\u1eafc<\/b><\/p>\n<p>Trong ch\u01b0\u01a1ng \u201cT\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c\u201d, Shibusawa Eiichi c\u00f3 vi\u1ebft m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 sau: \u201cCho d\u00f9 l\u00e0 ai khi giao vi\u1ec7c, h\u1ecd c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 quan tr\u1ecdng cho ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu kinh nghi\u1ec7m. Ngay c\u1ea3 nh\u00e2n v\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 Toyotomi Hideyoshi (m\u1ed9t trong ba v\u1ecb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u0129 \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng nh\u1ea5t Nh\u1eadt B\u1ea3n), ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a l\u00e3nh ch\u00faa Oda Nobunaga (v\u1ecb \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong ba v\u1ecb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u0129 \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng nh\u1ea5t Nh\u1eadt B\u1ea3n), c\u0169ng t\u1eebng ch\u1ec9 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ea5p k\u00e9m v\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t, t\u1eeb \u0111i gi\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1eb7t v\u1eb7t. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb ph\u00e0n n\u00e0n, o\u00e1n tr\u00e1ch c\u1ea5p tr\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eaft nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecd cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0 ghi ch\u00e9p s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc vi\u1ec7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch ngh\u0129 sai l\u1ea7m. Vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1eb7t v\u1eb7t, nh\u00ecn t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 hi\u1ec7u qu\u1ea3 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, k\u1ef3 th\u1ef1c \u0111\u00f3 l\u00e0 do h\u1ecd c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c n\u00e0y t\u1ef1 c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m t\u1ed1t b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean. \u0110\u1eebng n\u00ean c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t b\u00ecnh trong t\u00e2m, hay c\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh truy t\u00ecm l\u00fd do t\u1ea1i sao c\u1ea5p tr\u00ean l\u1ea1i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u1ea1n v\u0103n n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 v\u1edbi l\u1edbp h\u1eadu b\u1ed1i r\u1eb1ng, khi c\u1ea5p tr\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u00ecn xem b\u1ea1n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng hay kh\u00f4ng m\u00e0 c\u00f2n xem kinh nghi\u1ec7m m\u00e0 b\u1ea1n t\u00edch l\u0169y \u0111\u01b0\u1ee3c khi l\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u1ecf, n\u1ebfu nh\u01b0 vi\u1ec7c nh\u1ecf b\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t, th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng d\u00e1m giao cho b\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, h\u1ecd \u0111ang quan s\u00e1t b\u1ea1n, xem x\u00e9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea1n. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fd do. B\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u1ea3m nh\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, trong khi \u0111\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n, cho d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00e0i hoa \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u1ee7a t\u1eadp th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>N\u1ebfu nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 t\u00e2m t\u1ef1 cao cho r\u1eb1ng m\u00ecnh xu\u1ea5t s\u1eafc, ch\u1eafc ch\u1eafn b\u1ea1n s\u1ebd xem th\u01b0\u1eddng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m h\u01a1n m\u00ecnh. V\u1eady th\u00ec l\u00e0m sao ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m giao cho b\u1ea1n nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn v\u00e0 quan tr\u1ecdng? M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1eafc ch\u1eafn \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u0169ng lu\u00f4n l\u1ea5y b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh l\u00e0m trung t\u00e2m, hay ch\u1ec9 tr\u00edch ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, t\u1ef1 cao coi th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ng\u1ea1o m\u1ea1n v\u00e0 v\u00f4 l\u1ec5. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 tu d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 v\u1eady, cho d\u00f9 ng\u1ed3i \u1edf v\u1ecb tr\u00ed cao c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o khi\u1ebfn c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi t\u00e2m ph\u1ee5c, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd n\u1ea3y sinh m\u00e2u thu\u1eabn. N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, gi\u1ed1ng nh\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i: \u201cK\u1ef7 s\u1edf b\u1ea5t d\u1ee5c, v\u1eadt thi \u01b0 nh\u00e2n\u201d (ngh\u0129a l\u00e0: \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c). B\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n lu\u00f4n hy v\u1ecdng c\u1ea5p tr\u00ean ch\u00fa \u00fd v\u00e0 coi tr\u1ecdng m\u00ecnh, v\u1eady t\u1ea1i sao l\u1ea1i t\u1ef1 cho m\u00ecnh cao h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, coi th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 m\u00ecnh? \u0110\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u00ecn th\u1ea5y b\u1ea1n qu\u00e1 ki\u00eau c\u0103ng v\u00e0 ng\u1ea1o m\u1ea1n, n\u00ean ph\u1ea3i tr\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i t\u00e2m t\u1ef1 cho m\u00ecnh cao h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u00f3 sao? H\u1ecd mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 b\u1ea1n h\u1ecdc c\u00e1ch ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, tr\u1edf n\u00ean khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n \u0111\u00f3. Khi b\u1ea1n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed khi\u00eam t\u1ed1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, d\u00f9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u0169ng nghi\u00eam t\u00fac ho\u00e0n th\u00e0nh v\u1edbi th\u00e1i \u0111\u1ed9 cung k\u00ednh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ebd c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 th\u1eeba nh\u1eadn b\u1ea1n, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd nh\u00ecn ra s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 tu d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a b\u1ea1n, l\u00fac \u0111\u00f3 ai m\u00e0 kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n \u1edf g\u1ea7n b\u1ea1n ch\u1ee9? Khi \u0111\u00f3, t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a b\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ea1n ph\u1ea3i ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng th\u1ec3 hi\u1ec7n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng khen b\u1ea1n xu\u1ea5t s\u1eafc. Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y sao?<\/p>\n<p><b>\u201cK\u1ef7 d\u1ee5c l\u1eadp nhi l\u1eadp nh\u00e2n\u201d m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng<\/b><\/p>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u sai \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00e2u n\u00f3i \u201cK\u1ef7 d\u1ee5c l\u1eadp nhi l\u1eadp nh\u00e2n, k\u1ef7 d\u1ee5c \u0111\u1ea1t nhi \u0111\u1ea1t nh\u00e2n\u201d (Lu\u1eadn Ng\u1eef &#8211; Ung d\u00e3) c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, h\u1ecd l\u00fd gi\u1ea3i c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y th\u00e0nh ch\u1ec9 khi n\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng trong x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00f3 uy v\u1ecdng v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c, c\u00f3 \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a c\u1ea3i, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c danh v\u1ecdng v\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, do v\u1eady hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 lo cho b\u1ea3n th\u00e2n, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1eef \u201cd\u1ee5c\u201d \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh \u201ck\u1ef7 l\u1eadp l\u1eadp nh\u00e2n, k\u1ef7 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ea1t nh\u00e2n\u201d. Shibusawa Eiichi \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng trong cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn ng\u1eef gi\u1ea3ng ngh\u0129a\u201d c\u1ee7a \u00f4ng r\u1eb1ng, c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y v\u00f4 c\u00f9ng th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng phi\u1ec1n n\u00e3o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng. C\u0169ng b\u1eb1ng nh\u01b0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp n\u00f3i cho b\u1ea1n bi\u1ec7n ph\u00e1p l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/p>\n<p>H\u00e0m ngh\u0129a c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 n\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n (d\u1ee5c) l\u1eadp th\u00e2n v\u00e0 n\u1ed5i danh, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u, v\u1eady th\u00ec h\u00e3y \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c theo c\u00e1ch b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed. B\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n mu\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng trong x\u00e3 h\u1ed9i, mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi cao qu\u00fd c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb, mong mu\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00f4ng nh\u1eadn c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, v\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Do \u0111\u00f3, b\u1ea5t k\u1ec3 b\u1ea1n \u1edf \u0111\u00e2u, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec, b\u1ea5t k\u1ec3 th\u00e2n ph\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf ra sao, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea7n bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, t\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m c\u1ecfi h\u01a1n m\u00ecnh, \u0111\u1ed1i x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 v\u1eady, c\u0169ng b\u1eb1ng nh\u01b0 b\u1ea1n \u0111ang gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 th\u00e0nh t\u1ef1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc. Khi b\u1ea1n gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 th\u00e0nh t\u1ef1u h\u1ecd r\u1ed3i, l\u1ebd n\u00e0o h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea3m \u01a1n b\u1ea1n sao?<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, n\u1ebfu n\u00f3i theo c\u00e1ch ng\u00e0y nay, c\u00e2u n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n nh\u1eafc nh\u1edf ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i bi\u1ebft ti\u00ean tha h\u1eadu ng\u00e3, hay n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t l\u1ee3i \u00edch ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n. N\u1ebfu b\u1ea1n gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1ed1t c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o giao ph\u00f3, khi\u1ebfn h\u1ecd th\u1ea5y y\u00ean t\u00e2m, ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c h\u1ecd mu\u1ed1n l\u00e0m, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ed5ng th\u1ec3 m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ec1 ra, l\u1ebd n\u00e0o h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3? Gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi b\u1ea1n l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c trong nh\u00e0 m\u00e0 b\u1ed1 m\u1eb9 giao cho, b\u1ea1n ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng o\u00e1n gi\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ec1 o\u00e1n tr\u00e1ch hay c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t c\u00f4ng. B\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh c\u1ea7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00fap b\u1ed1 m\u1eb9 l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e0 v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c c\u00e1c em \u0111\u1ec3 b\u1ed1 m\u1eb9 y\u00ean t\u00e2m. B\u1ea1n si\u00eang n\u0103ng ch\u1ecbu kh\u00f3 l\u00e0m t\u1ed1t ngay c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, b\u1ed1 m\u1eb9 b\u1ea1n s\u1ebd r\u1ea5t vui m\u1eebng. Trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, n\u1ebfu b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nghe theo s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0 giao ph\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea5p tr\u00ean, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi vi\u1ec7c b\u1ea1n \u0111ang gi\u00fap h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5, h\u01a1n n\u1eefa n\u1ebfu b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac, h\u1ecd s\u1ebd r\u1ea5t vui m\u1eebng v\u00e0 y\u00ean t\u00e2m. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i n\u1ebfu ai c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u1ecd, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ti\u00eau c\u1ef1c, t\u1ea5t nhi\u00ean trong t\u00e2m h\u1ecd s\u1ebd th\u1ea5y lo l\u1eafng b\u1ea5t an. N\u1ebfu b\u1ea1n h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ea5p tr\u00ean l\u00e0m t\u1ed1t, h\u1ecd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean s\u1ebd c\u1ea3m \u01a1n b\u1ea1n, v\u00e0 c\u0169ng s\u1ebd b\u00e1o \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1ea1n. H\u01a1n n\u1eefa, th\u00e1i \u0111\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c nghi\u00eam t\u00fac v\u00e0 c\u1ea7n m\u1eabn si\u00eang n\u0103ng c\u00f9ng s\u1ef1 bao dung v\u1edbi c\u1ea3 c\u1ea5p tr\u00ean v\u00e0 c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea1n, s\u1ebd khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao s\u1ef1 tu d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a b\u1ea1n, v\u00e0 c\u1ea3m th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb n\u00e0y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng t\u00edn nhi\u1ec7m, v\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c y\u00ean t\u00e2m, t\u01b0\u01a1ng lai khi c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i hi\u1ec3n nhi\u00ean h\u1ecd s\u1ebd ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00f9ng b\u1ea1n.<\/p>\n<p>C\u00e1ch l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng coi m\u00ecnh l\u00e0 trung t\u00e2m khi suy x\u00e9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f4ng nh\u1eadn, y\u00eau m\u1ebfn, g\u1ea7n g\u0169i v\u00e0 s\u1eb5n l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, hi\u1ec3n nhi\u00ean c\u0169ng s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng trong x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng trong c\u00f4ng ty, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00f4n qu\u00fd v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c h\u1ebft s\u1ee9c t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Shibusawa Eiichi ch\u00ednh l\u00e0 minh ch\u1ee9ng cho \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u00f4ng lu\u00f4n gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, b\u1ea5t k\u1ec3 h\u1ecd \u1edf giai t\u1ea7ng n\u00e0o hay th\u00e2n ph\u1eadn g\u00ec, \u00f4ng lu\u00f4n c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ed7 tr\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. M\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan, t\u1eeb ch\u1ed1i tham gia ch\u00ednh tr\u1ecb, b\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u00f4ng v\u1eabn d\u00e0nh 40 n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u00e0m kinh doanh, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u1ea5p k\u00e9m nh\u1ea5t v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n cho \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Ho\u00e0ng, \u00f4ng c\u0169ng vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc trao t\u1eb7ng t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u T\u1eed T\u01b0\u1edbc, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ca ng\u1ee3i l\u00e0 Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a gi\u1edbi kinh doanh, Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n. Th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o t\u1ea5m l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i, v\u00e0 s\u1ef1 tu\u00e2n th\u1ee7 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ef1c h\u00e0nh theo l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. N\u1ebfu ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc c\u00e1ch v\u1eadn d\u1ee5ng c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y khi \u1edf trong ngh\u1ecbch c\u1ea3nh, ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3. R\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>S\u1edf d\u0129 th\u1ef1c t\u1ebf c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u sai c\u00e2u n\u00f3i \u201cK\u1ef7 d\u1ee5c l\u1eadp nhi l\u1eadp nh\u00e2n, k\u1ef7 d\u1ee5c \u0111\u1ea1t nhi \u0111\u1ea1t nh\u00e2n\u201d, l\u00e0 v\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi\u00eam t\u00fac \u0111\u1ecdc h\u1ebft cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. R\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ee9ng t\u1eeb c\u00e1c g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau, m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1c nhau c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed kh\u00e1c nhau, \u0111i\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o l\u00fd v\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi. \u1ede nh\u00e0 th\u00ec khuy\u00ean b\u1ea1n t\u00f4n tr\u1ecdng cha m\u1eb9, ch\u0103m s\u00f3c c\u00e1c anh ch\u1ecb em, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u01a1 b\u1ea3n. Trong x\u00e3 h\u1ed9i th\u00ec khuy\u00ean b\u1ea1n ph\u1ea3i trung ngh\u0129a v\u1edbi qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng (vua) ho\u1eb7c c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i, si\u00eang n\u0103ng ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1ed1t v\u00e0 gi\u1eef th\u00e0nh t\u00edn v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu thu\u1eadn v\u1edbi cha m\u1eb9 v\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng anh ch\u1ecb em trong gia \u0111\u00ecnh. V\u1eady n\u00ean, b\u1ea5t k\u1ec3 Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i bao nhi\u00eau \u0111i\u1ec1u, th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ed1t l\u00f5i n\u00e0y. C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y, n\u1ebfu n\u00f3i t\u1eeb m\u1ed9t g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c th\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 \u201cK\u1ef7 s\u1edf b\u1ea5t d\u1ee5c, v\u1eadt thi \u01b0 nh\u00e2n\u201d (ngh\u0129a l\u00e0: \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c). G\u00f3c \u0111\u1ed9 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau, nh\u01b0ng l\u1ea5y \u0111\u1ea1o l\u00fd nh\u00e2n ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, l\u00e0 v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111ang khuy\u00ean r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh, \u00f4ng \u0111\u00e3 khuy\u00ean b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c m\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp x\u00e3 h\u1ed9i c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, khi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ecb qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u00f4ng hy v\u1ecdng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh n\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u00e2n \u00e1i, g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ngh\u0129a v\u1ee5 v\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb qu\u00e2n ch\u1ee7, ch\u0103m s\u00f3c t\u1ed1t cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. Khi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed, \u00f4ng d\u1ea1y h\u1ecd n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng b\u1ed1i v\u00e0 b\u1ea1n b\u00e8 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi c\u1ea5p tr\u00ean v\u00e0 c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u0110i\u1ec1u gi\u1ea3ng ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 xoay quanh m\u1ed9t ch\u1eef Nh\u00e2n (\u4ec1), c\u0169ng t\u1ee9c l\u00e0 mu\u1ed1n th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi (\u4eba) th\u00ec ph\u1ea3i th\u00e0nh Nh\u00e2n(\u4ec1), ch\u1eef Nh\u00e2n (\u4eba) ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u1eef Nh\u00e2n (\u4ec1) trong ch\u1eef nh\u00e2n \u00e1i l\u00e0 hai ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m, th\u1ec3 hi\u1ec7n tr\u00ed hu\u1ec7 v\u00f4 c\u00f9ng s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Trung Hoa, thi\u00ean c\u01a1 \u0111\u00e3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o trong n\u1ed9i h\u00e0m c\u1ee7a v\u0103n t\u1ef1. L\u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng thi\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2y m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, m\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp th\u00e2n v\u00e0 l\u1eadp danh \u1edf \u0111\u1eddi. Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u0169ng n\u1eb1m \u1edf trong \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/245291\" rel=\"nofollow\">https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/245291<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 B\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao, khi b\u01b0\u1edbc ra x\u00e3 h\u1ed9i, ngay c\u1ea3 khi h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u1ec7n v\u1ecdng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00f4ng ty h\u00e0ng \u0111\u1ea7u m\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[621],"class_list":["post-52113","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vanhoa-truyenthong","tag-cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 B\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao, khi b\u01b0\u1edbc ra x\u00e3 h\u1ed9i, ngay c\u1ea3 khi h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u1ec7n v\u1ecdng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00f4ng ty h\u00e0ng \u0111\u1ea7u m\u00e0 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-21T04:41:05+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8)\",\"datePublished\":\"2026-01-21T04:41:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\"},\"wordCount\":4056,\"keywords\":[\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n\"],\"articleSection\":[\"V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\",\"name\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-01-21T04:41:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 B\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n cao, khi b\u01b0\u1edbc ra x\u00e3 h\u1ed9i, ngay c\u1ea3 khi h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u1ec7n v\u1ecdng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00f4ng ty h\u00e0ng \u0111\u1ea7u m\u00e0 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2026-01-21T04:41:05+00:00","author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8)","datePublished":"2026-01-21T04:41:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html"},"wordCount":4056,"keywords":["Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n"],"articleSection":["V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html","name":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2026-01-21T04:41:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-8.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 8)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52113"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52113\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}