{"id":52053,"date":"2026-01-17T09:44:50","date_gmt":"2026-01-17T02:44:50","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=52053"},"modified":"2026-01-17T09:44:50","modified_gmt":"2026-01-17T02:44:50","slug":"giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html","title":{"rendered":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\" width=\"450\" height=\"253\" \/><\/p>\n<p><i>Gi\u00e1o s\u01b0 Michael Egnor: N\u00e3o b\u1ed9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan, t\u00e2m tr\u00ed th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a linh h\u1ed3n, linh h\u1ed3n tr\u00e0n ng\u1eadp c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta v\u00e0 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng. (\u1ea2nh: Shutterstock)<\/i><\/p>\n<p>N\u0103m m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f3 l\u1ebd r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ef1 h\u1ecfi: \u201cN\u0103m m\u1edbi n\u00e0y m\u00ecnh s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2y?\u201d Tuy nhi\u00ean xin ch\u1edd m\u1ed9t ch\u00fat, c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 cho r\u1eb1ng, \u0111\u00f3 ch\u01b0a ch\u1eafc l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ee7a \u201cb\u1ea1n\u201d, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00e3o b\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ea1n x\u1eed l\u00fd m\u1ed9t \u201cd\u1ee5c v\u1ecdng\u201d, b\u00e1o cho b\u1ea1n bi\u1ebft th\u00f4ng tin \u0111\u00f3, b\u1ea1n ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 do ch\u1ecdn \u201cT\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ecb gi\u00e1o s\u01b0 \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 B\u00e1c s\u0129 Michael Egnor &#8211; Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh v\u00e0 Nhi khoa c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Stony Brook, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed1n The Immortal Mind (T\u00e2m Tr\u00ed B\u1ea5t T\u1eed). G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111\u00e3 tham gia bu\u1ed5i ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a \u00f4ng Jan Jekielek tr\u00ean ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh American Thought Leaders (Nh\u1eefng L\u00e3nh t\u1ee5 T\u01b0 t\u01b0\u1edfng M\u1ef9).<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho bi\u1ebft: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng x\u1eed l\u00fd c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u th\u1ea7n kinh, tuy nhi\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00ed nghi\u1ec7m khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng sinh ra \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d. Linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee7 th\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 chi ph\u1ed1i con ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><b>Con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00e1y m\u00f3c, linh h\u1ed3n g\u1eafn k\u1ebft th\u1ec3 x\u00e1c v\u00e0 tinh th\u1ea7n<\/b><\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho bi\u1ebft: T\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, b\u00e1c s\u0129 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh ki\u00eam nh\u00e0 Th\u1ea7n kinh h\u1ecdc Wilder Penfield \u0111\u00e3 d\u00e0nh 40 n\u0103m kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e2m s\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa n\u00e3o b\u1ed9 v\u00e0 \u201ct\u00e2m tr\u00ed\u201d. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft cu\u1ed1n s\u00e1ch The Mystery of the Mind (B\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed) v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn: N\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch to\u00e0n b\u1ed9 t\u00e2m tr\u00ed, c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u1ea1i n\u00e3o.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho r\u1eb1ng, quan ni\u1ec7m \u201cC\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed7 m\u00e1y\u201d do Ren\u00e9 Descartes &#8211; m\u1ed9t nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 17 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ng\u00e0y nay c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u201cDescartes \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch ch\u00fang ta nh\u00ecn nh\u1eadn c\u00e1c sinh v\u1eadt v\u00e0 hi\u1ec7n th\u1ef1c, \u00f4ng \u1ea5y cho r\u1eb1ng sinh v\u1eadt ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng m\u00e1y m\u00f3c, l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ed7 m\u00e1y b\u1eb1ng x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt, c\u1ed7 m\u00e1y sinh h\u1ecdc. D\u00f9 ch\u00fang ta c\u00f3 hi\u1ec3u h\u1ebft c\u00e1ch n\u00f3i c\u1ee7a Descartes hay kh\u00f4ng th\u00ec ch\u00fang ta v\u1eabn k\u1ebf th\u1eeba c\u00e1ch \u00f4ng \u1ea5y nh\u00ecn nh\u1eadn b\u1ea3n th\u00e2n con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ec3 ch\u00fang ta ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i m\u00e1y m\u00f3c x\u00e1c th\u1ecbt.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho bi\u1ebft, c\u00e1c tri\u1ebft gia th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady. H\u1ecd tin r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 linh h\u1ed3n, linh h\u1ed3n g\u1eafn k\u1ebft th\u1ec3 x\u00e1c v\u00e0 tinh th\u1ea7n, hai th\u1ee9 \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n dung h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i: \u201cTh\u1ef1c ra, m\u00e1y m\u00f3c kh\u00f4ng th\u1ec3 sinh ra t\u00e2m tr\u00ed, v\u00ec m\u00e1y m\u00f3c v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u00e0 th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e2m tr\u00ed, n\u00f3 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp c\u01a1 h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u0103n kho\u0103n \u2018t\u00e2m tr\u00ed c\u00f3 ph\u1ea3i do n\u00e3o t\u1ea1o ra kh\u00f4ng\u2019 nh\u01b0 ch\u00fang ta ng\u00e0y nay. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch ngh\u0129 ch\u1ec9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, sau th\u1eddi Descartes.\u201d<\/p>\n<p>Theo \u00f4ng, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb Descartes \u0111\u1eb7t ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho ba kh\u00e1i ni\u1ec7m th\u1eddi nay: \u201cn\u00e3o b\u1ed9\u201d, \u201ct\u00e2m tr\u00ed\u201d v\u00e0 \u201clinh h\u1ed3n\u201d. Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 ba kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y: \u201cN\u00e3o b\u1ed9\u201d l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan, ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a c\u01a1 quan n\u00e0y l\u00e0 s\u1ea3n sinh ra c\u00e1c ch\u1ec9 l\u1ec7nh v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, t\u1ea1o ra c\u00e1c xung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 t\u00edn hi\u1ec7u th\u1ea7n kinh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ea1o ra c\u00e1c ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh, c\u00e1c ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00fang ta nh\u01b0 c\u1ea3m x\u00fac; \u201cT\u00e2m tr\u00ed\u201d th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng n\u0103ng l\u1ef1c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a linh h\u1ed3n; \u201cLinh h\u1ed3n\u201d tr\u00e0n ng\u1eadp b\u00ean trong ch\u00fang ta v\u00e0 l\u00e0m cho ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i th\u00eam: \u201cLinh h\u1ed3n ban cho ch\u00fang ta nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, ghi nh\u1edb, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri gi\u00e1c v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, n\u00f3 c\u0169ng cho ch\u00fang ta kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1eed d\u1ee5ng \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d. N\u00e3o b\u1ed9 th\u00ec tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00e1c c\u1eed \u0111\u1ed9ng, k\u00fd \u1ee9c, c\u1ea3m gi\u00e1c, c\u1ea3m x\u00fac. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a n\u00e3o v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan trong c\u01a1 th\u1ec3. Nh\u01b0ng n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng t\u1ea1o ra \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u0103ng l\u1ef1c phi v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a linh h\u1ed3n. N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 gi\u00fap bi\u1ec3u \u0111\u1ea1t \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d ra ngo\u00e0i th\u00f4ng qua n\u00f3i chuy\u1ec7n, vi\u1ebft l\u00e1ch v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.<\/p>\n<p><b>Trong v\u00f2ng 200 n\u0103m, 250 tri\u1ec7u c\u01a1n \u0111\u1ed9ng kinh: Kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ea1o ra \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa n\u00e3o b\u1ed9 v\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed, Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u. \u00d4ng cho bi\u1ebft, th\u00f4ng qua vi\u1ec7c k\u00edch th\u00edch ho\u1eb7c \u1ee9c ch\u1ebf n\u00e3o b\u1ed9, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e3o b\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m m\u1ed9t ch\u1ee9c n\u0103ng n\u00e0o \u0111\u00f3 hay kh\u00f4ng. T\u1eeb c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 b\u1ec7nh \u0111\u1ed9ng kinh v\u00e0 c\u00e1c ca ph\u1eabu thu\u1eadt l\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e3o khi b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n t\u1ec9nh, \u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb n\u00e3o b\u1ed9.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor n\u00f3i r\u1eb1ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra l\u1ea1i c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u y h\u1ecdc trong v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m qua, k\u1ebft qu\u1ea3 khi\u1ebfn \u00f4ng v\u00f4 c\u00f9ng kinh ng\u1ea1c. Su\u1ed1t 200 n\u0103m qua, trong nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra kho\u1ea3ng 250 tri\u1ec7u c\u01a1n \u0111\u1ed9ng kinh, khi ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh trong c\u01a1n \u0111\u1ed9ng kinh th\u00ec h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed \u0111\u1ed9ng tay, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m th\u1ea5y ng\u1ee9a ran tr\u00ean da ho\u1eb7c m\u1ed9t k\u00fd \u1ee9c xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u1edf l\u1ea1i, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ed9ng kinh n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i: \u201cN\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ai l\u00ean c\u01a1n \u0111\u1ed9ng kinh m\u00e0 l\u1ea1i \u2018l\u00e0m to\u00e1n\u2019, \u2018suy lu\u1eadn logic\u2019 hay \u2018\u0111\u01b0a ra ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c\u2019. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1, v\u00ec trong suy ngh\u0129 v\u00e0 sinh ho\u1ea1t h\u1eb1ng ng\u00e0y, ch\u00fang ta lu\u00f4n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d; nh\u01b0ng khi c\u01a1n \u0111\u1ed9ng kinh l\u00e0m n\u00e3o b\u1ed9 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1ed7n lo\u1ea1n, th\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3 l\u1ea1i ch\u01b0a bao gi\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t \u0111\u00e1ng suy ngh\u0129.\u201d<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i vi\u1ec7c xem x\u00e9t c\u00e1c ghi ch\u00e9p, Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor c\u00f2n tham gia c\u00e1c ca ph\u1eabu thu\u1eadt \u201cl\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e3o\u201d khi b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1ec9nh t\u00e1o, t\u1ee9c l\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ea7u d\u00f2 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 k\u00edch th\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t v\u1ecf n\u00e3o, c\u00f9ng l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 s\u1ebd h\u1ecfi b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111ang x\u1ea3y ra \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra. \u00d4ng \u01b0\u1edbc t\u00ednh trong m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua, c\u00f3 kho\u1ea3ng 400.000 ca ph\u1eabu thu\u1eadt ki\u1ec3u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00e0 m\u1ed7i ca ph\u1eabu thu\u1eadt \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra h\u00e0ng tr\u0103m k\u00edch th\u00edch \u1edf c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed kh\u00e1c nhau tr\u00ean v\u1ecf n\u00e3o. Nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 b\u1ec7nh \u0111\u1ed9ng kinh k\u1ec3 tr\u00ean.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i: \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m nh\u1eefng ca ph\u1eabu thu\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady. Khi k\u00edch th\u00edch n\u00e3o, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u1eed \u0111\u1ed9ng, c\u1ea3m nh\u1eadn, nh\u1edb l\u1ea1i k\u00fd \u1ee9c ho\u1eb7c n\u1ea3y sinh c\u1ea3m x\u00fac. Nh\u01b0ng b\u1ea1n kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d. D\u00f9 b\u1ea1n k\u00edch th\u00edch b\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ea7n n\u00e0o c\u1ee7a n\u00e3o, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i \u20181 c\u1ed9ng 1 b\u1eb1ng 2\u2019, hay nh\u1eefng ki\u1ec3u suy lu\u1eadn logic nh\u01b0 \u2018n\u1ebfu A th\u00ec B\u2019, \u2018A n\u00ean B\u2019. C\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c nh\u01b0 \u2018t\u00f4i tin r\u1eb1ng t\u1eed t\u1ebf l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t.\u201d<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho bi\u1ebft, t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh \u0111\u00e3 c\u1ea5y thi\u1ebft b\u1ecb k\u00edch th\u00edch n\u00e3o cho kho\u1ea3ng 20.000 b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1eafc c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 b\u1ec7nh Parkinson, ch\u1ee9ng run r\u1ea9y v\u00f4 c\u0103n nghi\u00eam tr\u1ecdng ho\u1eb7c tr\u1ea7m c\u1ea3m, h\u1ed7 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ee9c n\u0103ng n\u00e3o cho h\u1ecd. Tuy nhi\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o n\u00e0o cho th\u1ea5y nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb k\u00edch th\u00edch n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 k\u00edch ph\u00e1t \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eebng tr\u1ea3i qua ph\u1eabu thu\u1eadt t\u00e1ch b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u quan s\u00e1t nh\u1eefng c\u1eb7p song sinh d\u00ednh li\u1ec1n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f3 n\u00e3o b\u1ed9 d\u00ednh li\u1ec1n nhau. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y r\u1eb1ng \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb n\u00e3o b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i ti\u1ebfp: \u201cB\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 k\u00edch th\u00edch n\u00e3o b\u1eb1ng b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00e1ch n\u00e0o, nh\u01b0ng \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d ch\u01b0a bao gi\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb n\u00e3o b\u1ed9. V\u00ec v\u1eady, k\u1ebft lu\u1eadn \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb n\u00e3o b\u1ed9 l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ee3p l\u00fd, v\u00ec b\u1ea1n kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o khi\u1ebfn n\u00e3o t\u1ea1o ra nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3.\u201d<\/p>\n<p><b>Khuy\u1ebft thi\u1ebfu n\u00e3o nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c. Gi\u00e1o s\u01b0: B\u1eb1ng ch\u1ee9ng m\u1ea1nh m\u1ebd v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a linh h\u1ed3n<\/b><\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n l\u1ea1i l\u00e0, Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u201ckhuy\u1ebft thi\u1ebfu n\u00e3o\u201d nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p>Khi c\u00f2n tr\u1ebb, \u00f4ng Egnor l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt v\u00e0 v\u00f4 th\u1ea7n, \u00f4ng s\u00f9ng b\u00e1i khoa h\u1ecdc v\u00e0 sau c\u00f9ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh. Tuy nhi\u00ean trong su\u1ed1t qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00e0nh ngh\u1ec1, \u00f4ng Egnor \u0111\u00e3 g\u1eb7p nh\u1eefng ca b\u1ec7nh v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 tin, c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u1ecb m\u1ea5t ph\u1ea7n l\u1edbn n\u00e3o b\u1ed9, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn s\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i: \u201c\u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc m\u00e1y t\u00ednh \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t t\u1ed1t, nh\u01b0ng khi b\u1ea1n m\u1edf b\u00ean trong ra th\u00ec ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1ed5 c\u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ea5t t\u1edbi \u2154. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi\u1ebfn b\u1ea1n v\u00f4 c\u00f9ng b\u1ed1i r\u1ed1i: R\u1ed1t cu\u1ed9c chi\u1ebfc m\u00e1y t\u00ednh n\u00e0y \u0111\u00e3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o v\u1eady?\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng t\u1eebng g\u1eb7p m\u1ed9t b\u1ec7nh nh\u00e2n, h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u1ee5p n\u00e3o l\u00fac m\u1edbi sinh cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y thi\u1ebfu kho\u1ea3ng \u2154 n\u00e3o, ho\u1eb7c \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 n\u01b0\u1edbc (d\u1ecbch n\u00e3o t\u1ee7y) chi\u1ebfm t\u1edbi \u2154 kh\u00f4ng gian n\u00e3o b\u1ed9. Nh\u01b0ng thu\u1eadn theo th\u1eddi gian, c\u00f4 \u1ea5y v\u1eabn l\u1edbn l\u00ean m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Hi\u1ec7n nay, c\u00f4 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1eef doanh nh\u00e2n ngo\u00e0i 20 tu\u1ed5i, th\u00f4ng minh, ho\u1ea1t b\u00e1t v\u00e0 r\u1ea5t t\u00e0i gi\u1ecfi. C\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ec7nh nh\u00e2n n\u1eef kh\u00e1c, c\u00f4 b\u1ecb thi\u1ebfu m\u1ea5t nh\u1eefng ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1ea1i n\u00e3o, nh\u01b0ng c\u00f4 \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean t\u00e0i, sau n\u00e0y c\u00f2n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng th\u1ea1c s\u0129 ng\u00e0nh V\u0103n h\u1ecdc Anh.<\/p>\n<p>G\u00e2y s\u1ed1c nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng m\u1eafc ch\u1ee9ng thi\u1ebfu n\u00e3o b\u1ea9m sinh (hydranencephaly), h\u1ecd g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o v\u00e0 v\u1ecf n\u00e3o, c\u01a1 b\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb b\u1ecb b\u1ea1i n\u00e3o r\u1ea5t n\u1eb7ng, nh\u01b0ng h\u1ecd ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, bi\u1ebft c\u01b0\u1eddi, bi\u1ebft vui m\u1eebng khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf b\u00ean ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n b\u00e8 hay ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor n\u00f3i r\u1eb1ng, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c l\u00fd lu\u1eadn hi\u1ec7n nay khi n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 do qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u1eed l\u00fd b\u00ean trong v\u1ecf n\u00e3o.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ecf n\u00e3o, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00e3o, v\u1eady m\u00e0 ch\u00fang v\u1eabn ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3 \u00f4ng ch\u1ec9 ra: \u201cKhoa h\u1ecdc th\u1ea7n kinh trong r\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n \u0111\u1ec1u m\u1eafc ph\u1ea3i sai l\u1ea7m t\u1eeb c\u0103n b\u1ea3n. T\u00f4i cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn duy v\u1eadt trong ng\u00e0nh th\u1ea7n kinh h\u1ecdc. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 so s\u00e1nh con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi m\u00e1y m\u00f3c. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00e1y m\u00f3c, ch\u00fang ta kh\u00f4ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u00e1y m\u00f3c. C\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u00e1p \u0111\u1ea3o trong khoa h\u1ecdc th\u1ea7n kinh cho th\u1ea5y s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a linh h\u1ed3n. T\u00f4i ngh\u0129 ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ea7n ph\u1ea3i suy ngh\u0129 l\u1ea1i v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 linh h\u1ed3n, c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang v\u1edbi b\u1ea3n ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><b>Kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc c\u00f3 \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i. Gi\u00e1o s\u01b0: Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c h\u1ee9a h\u1eb9n c\u1ee7a thuy\u1ebft v\u00f4 th\u1ea7n<\/b><\/p>\n<p>Thi\u00ean ki\u1ebfn duy v\u1eadt n\u00e0y c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n trong c\u00e1ch n\u00f3i \u201cTh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf l\u1ea5p \u0111\u1ea7y nh\u1eefng kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng\u201d (Gods of the gaps) c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1ea7n. Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor ch\u1ec9 ra, \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ki\u1ec3u l\u1eadp lu\u1eadn m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt ho\u1eb7c v\u00f4 th\u1ea7n hay s\u1eed d\u1ee5ng, b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng quan \u0111i\u1ec3m duy v\u1eadt. Cho n\u00ean l\u00fac \u1ea5y, h\u1ecd li\u1ec1n n\u00f3i: \u201cN\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00f4 th\u1ea7n hay ch\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt \u0111\u01b0a ra gi\u1ea3i th\u00edch, th\u00ec h\u1ecd ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00f3i \u2018l\u00e0 do Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u00e0m\u2019 l\u00e0 xong.\u201d<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor cho r\u1eb1ng: \u201cTh\u1ef1c ra, \u2018Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u1ea5p \u0111\u1ea7y nh\u1eefng kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng\u2019 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u00eau l\u1eadp lu\u1eadn m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt hay d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea1c h\u01b0\u1edbng d\u01b0 lu\u1eadn v\u00e0 tr\u00e1nh b\u1ecb ch\u1ea5t v\u1ea5n v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ed7 h\u1ed5ng trong n\u1ec1n khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ecd.\u201d \u00d4ng n\u00f3i: \u201cTrong s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, v\u1ec1 b\u1ed9 n\u00e3o con ng\u01b0\u1eddi, v\u1ec1 t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 linh h\u1ed3n, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5, v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng.\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i: \u201cTh\u1ef1c t\u1ebf, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng. Nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ec1u v\u00f4 c\u00f9ng nh\u1ecf b\u00e9 so v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i ngo\u00e0i kia. M\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u tri th\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n v\u00f4 s\u1ed1 l\u0129nh v\u1ef1c ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. V\u00ec th\u1ebf, ch\u00fang ta c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng [trong nh\u1eadn th\u1ee9c]. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra trong nh\u1eefng kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng \u0111\u00f3.\u201d<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor ch\u1ec9 ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1ea7n c\u00f3 c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng \u201ckho\u1ea3ng tr\u1ed1ng\u201d n\u00e0y, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cCh\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt h\u1ee9a h\u1eb9n\u201d (Promissory materialism) &#8211; \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c l\u1eadp lu\u1eadn.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Egnor n\u00f3i: \u201cV\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a duy v\u1eadt th\u01b0\u1eddng h\u1ee9a h\u1eb9n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. H\u1ecd s\u1ebd n\u00f3i: Ch\u00fang t\u00f4i hi\u1ec7n ch\u01b0a th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng k\u00edch th\u00edch n\u00e3o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra \u201cl\u00fd tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed t\u1ef1 do\u201d, nh\u01b0ng h\u00e3y cho ch\u00fang t\u00f4i th\u00eam th\u1eddi gian, \u0111\u1eebng lo.\u201d<\/p>\n<p><i>(C\u00f2n ti\u1ebfp)<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo NTD)<\/i><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/300294\" rel=\"nofollow\">https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/300294<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] Gi\u00e1o s\u01b0 Michael Egnor: N\u00e3o b\u1ed9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan, t\u00e2m tr\u00ed th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a linh h\u1ed3n, linh h\u1ed3n tr\u00e0n ng\u1eadp c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta v\u00e0 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng. (\u1ea2nh: Shutterstock) N\u0103m m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f3 l\u1ebd r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ef1 h\u1ecfi: \u201cN\u0103m m\u1edbi n\u00e0y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[628],"class_list":["post-52053","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhan-the-hoc","tag-giao-su-ngoai-than-kinh"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] Gi\u00e1o s\u01b0 Michael Egnor: N\u00e3o b\u1ed9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan, t\u00e2m tr\u00ed th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a linh h\u1ed3n, linh h\u1ed3n tr\u00e0n ng\u1eadp c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta v\u00e0 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng. (\u1ea2nh: Shutterstock) N\u0103m m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f3 l\u1ebd r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ef1 h\u1ecfi: \u201cN\u0103m m\u1edbi n\u00e0y [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-17T02:44:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1)\",\"datePublished\":\"2026-01-17T02:44:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\"},\"wordCount\":3805,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\",\"keywords\":[\"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh\"],\"articleSection\":[\"Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\",\"name\":\"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\",\"datePublished\":\"2026-01-17T02:44:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\",\"contentUrl\":\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] Gi\u00e1o s\u01b0 Michael Egnor: N\u00e3o b\u1ed9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan, t\u00e2m tr\u00ed th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a linh h\u1ed3n, linh h\u1ed3n tr\u00e0n ng\u1eadp c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta v\u00e0 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng. (\u1ea2nh: Shutterstock) N\u0103m m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. C\u00f3 l\u1ebd r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ef1 h\u1ecfi: \u201cN\u0103m m\u1edbi n\u00e0y [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2026-01-17T02:44:50+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1)","datePublished":"2026-01-17T02:44:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html"},"wordCount":3805,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL","keywords":["Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh"],"articleSection":["Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html","name":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL","datePublished":"2026-01-17T02:44:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#primaryimage","url":"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL","contentUrl":"https:\/\/big5.zhengjian.org\/sites\/default\/files\/styles\/body_wide_450\/public\/images\/2026\/01\/20260101_ZJ_RENTISHENGMING.jpg?itok=ieRRKdoL"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2026\/01\/giao-su-ngoai-than-kinh-nao-bo-chi-la-co-quan-linh-hon-moi-la-thu-khien-chung-ta-thuc-su-song-phan-1.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gi\u00e1o s\u01b0 Ngo\u1ea1i th\u1ea7n kinh: N\u00e3o b\u1ed9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan, linh h\u1ed3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 khi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 s\u1ed1ng (Ph\u1ea7n 1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52053","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52053"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52053\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52053"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52053"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52053"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}