{"id":50611,"date":"2025-11-03T13:07:43","date_gmt":"2025-11-03T06:07:43","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=50611"},"modified":"2025-11-04T16:16:29","modified_gmt":"2025-11-04T09:16:29","slug":"tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh?"},"content":{"rendered":"<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert &amp; Mari Otsu<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>V\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn logic, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf ra c\u1ea3m gi\u00e1c kinh ng\u1ea1c v\u00e0 s\u1ef1 suy ng\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" width=\"1080\" height=\"720\"><\/a><\/p>\n<p>Trong \u0111\u00eam t\u1ed1i, m\u1ed9t nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra c\u1ea3m gi\u00e1c tr\u1edf th\u00e0nh \u00e1nh s\u00e1ng l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. T\u1eeb tr\u00ean thuy\u1ec1n, c\u00f4 quan s\u00e1t th\u1ea5y h\u00e0ng tri\u1ec7u sinh v\u1eadt ph\u00f9 du nh\u1ecf b\u00e9 th\u1eafp s\u00e1ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ea3i m\u00e0u xanh lam &#8211; l\u1ee5c r\u1ef1c r\u1ee1 tr\u1ea3i d\u00e0i ng\u00fat m\u1eaft. Khi c\u00f4 b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, to\u00e0n th\u00e2n c\u00f4 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t s\u00e1ng; ch\u1ec9 v\u1edbi m\u1ed9t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng nh\u1ecf nh\u1ea5t, c\u00f4 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u201cph\u1ea7n xo\u00e1y tr\u00f2n trong t\u1ea5m th\u1ea3m ph\u00e1t s\u00e1ng\u201d. C\u00e1 b\u01a1i tung t\u0103ng g\u1ea7n \u0111\u00f3, m\u1ed7i con t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t v\u1ec7t s\u00e1ng huy\u1ec1n \u1ea3o khi ch\u00fang v\u00e2y quanh c\u00f4.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh c\u1ee7a nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc Brandon Vaidyanathan, nh\u1edb l\u1ea1i tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ngh\u1ecbch l\u00fd \u1ea5y: M\u1eb7c d\u00f9 c\u00f4 hi\u1ec3u r\u00f5 l\u00fd do t\u1ea1i sao nh\u1eefng sinh v\u1eadt \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t s\u00e1ng, nh\u01b0ng s\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch \u1edf g\u00f3c \u0111\u1ed9 khoa h\u1ecdc v\u1eabn kh\u00f4ng l\u00e0m gi\u1ea3m b\u1edbt c\u1ea3m gi\u00e1c kinh ng\u1ea1c c\u1ee7a c\u00f4.<\/p>\n<p>Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, s\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch khoa h\u1ecdc l\u1ea1i l\u00e0m c\u1ea3m gi\u00e1c \u1ea5y th\u00eam s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 d\u1eabn c\u00f4 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u1ea3m nh\u1eadn t\u00e2m linh th\u00e2m s\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00f4 th\u00e1ch th\u1ee9c m\u1ed9t trong nh\u1eefng gi\u1ea3 thi\u1ebft v\u0103n h\u00f3a c\u1ed1 h\u1eefu nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang ta: r\u1eb1ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u1eefng ph\u1ea1m tr\u00f9 ri\u00eang bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y r\u1eb1ng khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111i khao kh\u00e1t t\u00e2m linh, m\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c n\u00f3. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn logic m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1nh c\u1ed5ng m\u1edf ra c\u1ea3m gi\u00e1c ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u00ecm ki\u1ebfm \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n.<\/p>\n<p><b>V\u0169 tr\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng<\/b><\/p>\n<p>Chuy\u1ec7n \u0111\u1ed1i l\u1eadp gi\u1eefa khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb thuy\u1ebft \u201cGi\u1ea3i m\u00ea\u201d (theory of disenchantment) c\u1ee7a Max Weber, trong \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng khi khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n, khao kh\u00e1t t\u00e2m linh t\u1ea5t y\u1ebfu s\u1ebd suy gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>\u201cT\u00ednh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbc \u0111i \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ea7n di\u1ec7u v\u00e0 huy\u1ec1n b\u00ed kh\u1ecfi th\u1ef1c t\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong khoa h\u1ecdc\u201d, \u00f4ng Vaidyanathan, m\u1ed9t nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o Hoa K\u1ef3, chia s\u1ebb v\u1edbi The Epoch Times. \u201cT\u01b0 duy khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi t\u01b0 duy huy\u1ec1n b\u00ed, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a m\u1ecdi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ea1i th\u00e0nh c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eed, ph\u00e2n t\u1eed, c\u00f4ng th\u1ee9c, v.v\u201d.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng Vaidyanathan \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1ed9t g\u00f3c nh\u00ecn nhi\u1ec1u s\u1eafc th\u00e1i h\u01a1n. \u00d4ng \u0111\u00e3 ph\u1ecfng v\u1ea5n 104 nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc tr\u00ean kh\u1eafp \u1ea4n \u0110\u1ed9, \u00dd, Anh qu\u1ed1c v\u00e0 Hoa K\u1ef3, v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00f3 \u2014 d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9 \u0111\u1ea1o, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e2m linh nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o, hay ho\u00e0n to\u00e0n th\u1ebf t\u1ee5c \u2014 \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m gi\u00e1c khao kh\u00e1t t\u00e2m linh theo nh\u1eefng c\u00e1ch gi\u1ed1ng nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c.<\/p>\n<p>Nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng Vaidyanathan \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u1ea7n m\u1ec1m ph\u00e2n t\u00edch v\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t nh\u1eefng t\u1eeb n\u00e0o m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng nhau khi m\u00f4 t\u1ea3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Khi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc m\u1ed9 \u0111\u1ea1o m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 kh\u00e1t v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1eefng t\u1eeb nh\u01b0 \u201cni\u1ec1m tin\u201d, \u201cCh\u00faa\u201d, \u201cc\u1ea7u nguy\u1ec7n\u201d, v\u00e0 \u201cc\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng\u201d th\u01b0\u1eddng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nhau, ph\u1ea3n \u00e1nh c\u00e1ch h\u1ecd dung h\u00f2a kh\u00e1t v\u1ecdng t\u00e2m linh v\u00e0o trong c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc m\u1ed9 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201cCh\u00ednh kh\u00e1t v\u1ecdng v\u01b0\u01a1n t\u1edbi c\u00e1c v\u00ec sao n\u00e0y c\u0169ng gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 ch\u00ednh m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, khoa h\u1ecdc tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a Ch\u00faa.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 t\u00e2m linh nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o l\u1ea1i nh\u00ecn nh\u1eadn t\u00e2m linh c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ea7y sinh \u0111\u1ed9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebft n\u1ed1i c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m si\u00eau vi\u1ec7t. C\u00e1c c\u1ee5m t\u1eeb c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eadp trung v\u00e0o: \u201ck\u1ebft n\u1ed1i\u201d, \u201ctr\u1ea3i nghi\u1ec7m\u201d, \u201csi\u00eau vi\u1ec7t\u201d, v\u00e0 \u201cthi\u00ean nhi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908399-Why-scientists-yearn-spirituality_infographic-01.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908399-Why-scientists-yearn-spirituality_infographic-01.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"2400\" height=\"2641\"><\/a><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng t\u1eeb xu\u1ea5t hi\u1ec7n g\u1ea7n nhau th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ed1i c\u1ea3nh trong c\u00e1c cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n. Nh\u1eefng t\u1eeb c\u00f3 c\u1ee1 ch\u1eef l\u1edbn h\u01a1n xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n, trong khi c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i cho th\u1ea5y c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nhau. (\u1ea2nh: Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Thi\u00ean nhi\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n k\u1ebft n\u1ed1i t\u00e2m linh ch\u1ee7 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 ni\u1ec1m khao kh\u00e1t c\u1ee7a h\u1ecd: \u201cB\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n&#8230; \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1eadt t\u0129nh t\u1ea1i ngay c\u1ea3 khi n\u00f3 d\u1eef d\u1ed9i, l\u1ea1nh l\u1ebdo v\u00e0 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, b\u1edfi v\u00ec \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ec3 b\u1ea1n \u0111ang nh\u00ecn v\u00e0o c\u00f5i v\u00f4 t\u1eadn. \u1ede \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn lu\u00f4n chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e2m linh c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 mi\u1ec5n nhi\u1ec5m v\u1edbi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u00e2m linh, nh\u01b0ng \u00f4ng Vaidyanathan nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u1ecd th\u01b0\u1eddng b\u1ed9c l\u1ed9 nh\u1eefng kh\u00e1t khao t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u00f4ng qua s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 nh\u00e2n sinh. H\u1ecd \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh vi\u1ec7c theo \u0111u\u1ed5i \u00fd ngh\u0129a d\u01b0\u1edbi g\u00f3c \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean ho\u1eb7c v\u0169 tr\u1ee5. C\u00e1c c\u1ee5m t\u1eeb c\u1ee7a h\u1ecd nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u00e0o \u201ctr\u00ed t\u00f2 m\u00f2\u201d, \u201c\u00fd ngh\u0129a\u201d, v\u00e0 \u201cs\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i\u201d. M\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00e0y n\u00f3i: \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch ch\u00fang ta \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng b\u1ea3n th\u00e2n trong m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 bao la\u201d.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u1eafn k\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3 ba nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea3m nh\u1eadn s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 c\u1ee7a h\u1ecd. \u00d4ng Martin Nowak, m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 sinh h\u1ecdc v\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, cho r\u1eb1ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh c\u00f3 chung m\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u01a1 b\u1ea3n.<\/p>\n<p>\u201cC\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u00e2n l\u00fd\u201d, \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times. \u201cC\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi s\u1ef1 ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00e0 k\u00ednh s\u1ee3\u201d.<\/p>\n<p><b>\u201cS\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 l\u00e0 c\u00e1nh c\u1ed5ng d\u1eabn v\u00e0o \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n di\u1ec7u\u201d<\/b><\/p>\n<p>S\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1eddi. Galileo \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c v\u00ec sao, \u00f4ng tin r\u1eb1ng ch\u00fang l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m t\u1eeb b\u00e0n tay c\u1ee7a Ch\u00faa. Newton xem c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a tr\u1eadt t\u1ef1 th\u1ea7n th\u00e1nh. Nh\u01b0 nh\u00e0 v\u0103n ng\u01b0\u1eddi Anh C.S. Lewis \u0111\u00e3 n\u00f3i, \u201cCon ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf n\u00ean m\u00ea t\u00edn khoa h\u1ecdc v\u00ec h\u1ecd k\u1ef3 v\u1ecdng v\u00e0o Quy lu\u1eadt trong T\u1ef1 nhi\u00ean, v\u00e0 h\u1ecd k\u1ef3 v\u1ecdng v\u00e0o Quy lu\u1eadt trong T\u1ef1 nhi\u00ean v\u00ec h\u1ecd tin v\u00e0o m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng L\u1eadp Ph\u00e1p\u201d. V\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u1ee9 danh, \u0111\u1ee9c tin kh\u00f4ng c\u1ea1nh tranh v\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1; m\u00e0 l\u00e0 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng cho kh\u00e1m ph\u00e1.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2023 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean T\u1ea1p ch\u00ed Nh\u00e2n c\u00e1ch v\u00e0 T\u00e2m l\u00fd X\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201ct\u00ednh t\u00e2m linh c\u1ee7a khoa h\u1ecdc\u201d: c\u1ea3m gi\u00e1c v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a, s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3, v\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00f3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng \u201ct\u00ednh t\u00e2m linh c\u1ee7a khoa h\u1ecdc\u201d n\u00e0y d\u1ef1 b\u00e1o s\u1ef1 g\u1eafn k\u1ebft v\u00e0 ti\u1ebfp thu tri th\u1ee9c khoa h\u1ecdc m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n, v\u00e0 mang l\u1ea1i nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch t\u00e2m l\u00fd t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 t\u00ednh t\u00e2m linh trong t\u00f4n gi\u00e1o, ngay c\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo thuy\u1ebft b\u1ea5t kh\u1ea3 tri.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao Einstein m\u00f4 t\u1ea3 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t \u201cc\u1ea3m x\u00fac t\u00f4n gi\u00e1o v\u0169 tr\u1ee5\u201d v\u00e0 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cs\u1ef1 k\u00edch th\u00edch m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 cao qu\u00fd nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc\u201d. Einstein tin r\u1eb1ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m linh c\u00f3 chung m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u0103n b\u1ea3n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 k\u1ef3 di\u1ec7u.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Einstein. \u00d4ng Sarbmeet Kanwal, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft t\u1eeb Vi\u1ec7n K\u1ef9 thu\u1eadt California, n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times: \u201cS\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1nh c\u1ed5ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1ea3i nghi\u1ec7m m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i m\u00e0 ch\u00fang ta v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng khoa h\u1ecdc v\u1eefng ch\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, c\u00e1nh c\u1ed5ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00e9p l\u1ea1i khi ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch khoa h\u1ecdc. Nh\u01b0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc ki\u00eam tri\u1ebft gia khoa h\u1ecdc John Lennox \u0111\u00e3 n\u00eau ra r\u1eb1ng, nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1edf nh\u1eefng c\u1ea5p \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee7 nh\u1eadn l\u1eabn nhau. N\u1ebfu b\u1ea1n h\u1ecfi t\u1ea1i sao n\u01b0\u1edbc s\u00f4i, m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ef1 truy\u1ec1n nhi\u1ec7t l\u00e0m \u0111\u1ee9t li\u00ean k\u1ebft hydro gi\u1eefa c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed; m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 \u201cv\u00ec t\u00f4i mu\u1ed1n m\u1ed9t t\u00e1ch tr\u00e0\u201d. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang \u2014 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00e1c nhau. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 c\u01a1 ch\u1ebf h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng sinh v\u1eadt ph\u00f9 du ph\u00e1t s\u00e1ng c\u0169ng kh\u00f4ng khi\u1ebfn ch\u00fang b\u1edbt k\u1ef3 di\u1ec7u h\u01a1n.<\/p>\n<p><b>S\u1ef1 thi\u00eang li\u00eang t\u1eeb v\u0129 m\u00f4 \u0111\u1ebfn vi m\u00f4<\/b><\/p>\n<p>Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1ec1 s\u1ef1 k\u00ednh s\u1ee3 hi\u1ec7n h\u1eefu \u1edf m\u1ecdi quy m\u00f4 c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00ecm t\u00f2i khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng Mario Livio, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n c\u1ee7a Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Kh\u00f4ng gian, t\u1eebng gi\u00fap v\u1eadn h\u00e0nh K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian Hubble trong 24 n\u0103m, ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u00e2m linh c\u1ee7a khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n khi nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1eeb \u201cTr\u01b0\u1eddng S\u00e2u Hubble\u201d \u2014 h\u00ecnh \u1ea3nh s\u00e2u nh\u1ea5t v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5p t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 \u2014 xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times: \u201cN\u00f3 khi\u1ebfn t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ed1t n\u00ean l\u1eddi, khi nh\u1eadn ra ch\u00fang ta nh\u1ecf b\u00e9 \u0111\u1ebfn nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F27%2Fid5907070-1024px-Hubble_ultra_deep_field_high_rez_edit1.jpg&amp;w=1200&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F27%2Fid5907070-1024px-Hubble_ultra_deep_field_high_rez_edit1.jpg&amp;w=1200&amp;q=75\" width=\"1024\" height=\"1024\"><\/a><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1eddng s\u00e2u Hubble. (\u1ea2nh: NASA v\u00e0 C\u01a1 quan V\u0169 tr\u1ee5 \u00c2u Ch\u00e2u. Bi\u00ean t\u1eadp b\u1edfi Noodle snacks, t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f4ng c\u1ed9ng, qua Wikimedia Commons)<\/i><\/p>\n<p>\u201cM\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra r\u1eb1ng, x\u00e9t t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 v\u1eadt l\u00fd, ch\u00fang ta ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t b\u1ee5i nh\u1ecf b\u00e9, nh\u01b0ng ch\u00ednh tri th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 cho ph\u00e9p ch\u00fang ta hi\u1ec3u v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u00e2m linh c\u1ee7a kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n trong quy m\u00f4 r\u1ed9ng l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc. \u00d4ng Vaidyanathan nh\u1edb l\u1ea1i cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 cho \u00f4ng xem nh\u1eefng t\u1ea5m ti\u00eau b\u1ea3n k\u00ednh hi\u1ec3n vi v\u1ec1 vi khu\u1ea9n m\u00e0 b\u00e0 \u0111ang nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc ch\u1ec9 v\u00e0o chi\u1ebfc kim d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u01a1m chi\u1ebft vi khu\u1ea9n, v\u00e0 r\u1ed3i b\u00e0 cho \u00f4ng Vaidyanathan xem c\u1eadn c\u1ea3nh th\u1ee9 tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ed9t trong m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ec1n Hindu 3000 n\u0103m tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i cho anh bi\u1ebft \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfc kim b\u01a1m chi\u1ebft vi khu\u1ea9n, th\u00ec anh c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 nh\u1ea7m n\u00f3 v\u1edbi m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2y \u201cc\u1ed9t\u201d tr\u00e1ng l\u1ec7, nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ed9t trang ho\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong c\u00e1c ng\u00f4i \u0111\u1ec1n Hindu, t\u1ea1i m\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u1ea3o c\u1ed5\u201d, b\u00e0 n\u00f3i.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908398-Why-scientists-yearn-spirituality_infographic-02.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908398-Why-scientists-yearn-spirituality_infographic-02.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"2400\" height=\"1600\"><\/a><\/p>\n<p><i>Tr\u00edch d\u1eabn t\u1eeb Schraidt v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1, PLoS Pathog 2010, CC BY 4.0., Shutterstock<\/i><\/p>\n<p>\u201cNgay c\u1ea3 khi ch\u00fang ta ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o n\u00f3, s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian\u201d, b\u00e0 n\u00f3i. \u201cV\u1eady m\u00e0 ch\u00fang l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 trong v\u00e0i ph\u00fat. Ch\u00fang ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p><b>\u0110i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng<\/b><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i nghi\u1ec7m kh\u00e1t v\u1ecdng t\u00e2m linh, v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng Vaidyanathan c\u0169ng th\u1eeba nh\u1eadn nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n n\u00e0y. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m duy l\u00fd truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u01a1n, t\u00ecm th\u1ea5y s\u1ef1 th\u1ecfa m\u00e3n trong nh\u1eefng gi\u1ea3i th\u00edch v\u1eadt ch\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c khao kh\u00e1t si\u00eau vi\u1ec7t n\u00e0o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i coi khoa h\u1ecdc nh\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, theo \u00f4ng Kanwal, nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u201ckh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 m\u00e2u thu\u1eabn n\u00e0o gi\u1eefa tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u00e2m linh v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>\u201cVi\u1ec7c theo \u0111u\u1ed5i khoa h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean v\u1ed1n bao tr\u00f9m c\u1ea3 v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng\u201d, \u00f4ng Kanwal n\u00f3i.<\/p>\n<p>\u201cM\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 n\u1eefa trong t\u01b0\u01a1ng lai, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u00e2m linh nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eadt t\u1ef1 v\u0169 tr\u1ee5. Nh\u01b0ng cho \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3, ch\u00fang ta ph\u1ea3i coi n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1m ph\u00e1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi khoa h\u1ecdc theo b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00e1ch n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>\u00d4ng Kanwal cho r\u1eb1ng n\u1ebfu khoa h\u1ecdc kh\u01a1i g\u1ee3i l\u00ean m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean \u01b0\u1edbc v\u1ecdng t\u00e2m linh trong c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng ni\u1ec1m tin, th\u00ec xung \u0111\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 gi\u1eefa l\u00fd tr\u00ed v\u00e0 s\u1ef1 si\u00eau vi\u1ec7t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o \u2014 m\u1ed9t s\u1ef1 chia \u0111\u00f4i sai l\u1ea7m \u0111\u00e3 h\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ea3 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 khoa h\u1ecdc l\u1eabn t\u00e2m linh.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng Vaidyanathan k\u1ebft lu\u1eadn: \u201cM\u1eb7c d\u00f9, nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng b\u1ed9c l\u1ed9 kh\u00e1t khao t\u00e2m linh, nh\u01b0ng khoa h\u1ecdc v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 khai m\u1edf nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e2m linh v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u00e2n sinh m\u1edbi, mang \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n l\u1ef1c t\u00e2m linh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin\u201d.<\/p>\n<p><i>(Theo The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p>B\u1ea3n ti\u1ebfng Anh: <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/why-modern-scientists-yearn-for-spirituality-5907061\" rel=\"nofollow\">Why Modern Scientists Yearn for Spirituality<\/a><\/p>\n<p>B\u1ea3n ti\u1ebfng Trung: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/298908\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/298908<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert &amp; Mari Otsu [ChanhKien.org] V\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn logic, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf ra c\u1ea3m gi\u00e1c kinh ng\u1ea1c v\u00e0 s\u1ef1 suy ng\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Trong \u0111\u00eam t\u1ed1i, m\u1ed9t nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-50611","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khoa-hoc-khac"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert &amp; Mari Otsu [ChanhKien.org] V\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn logic, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf ra c\u1ea3m gi\u00e1c kinh ng\u1ea1c v\u00e0 s\u1ef1 suy ng\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Trong \u0111\u00eam t\u1ed1i, m\u1ed9t nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-03T06:07:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-04T09:16:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh?\",\"datePublished\":\"2025-11-03T06:07:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-04T09:16:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\"},\"wordCount\":3610,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"articleSection\":[\"Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\",\"name\":\"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"datePublished\":\"2025-11-03T06:07:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-04T09:16:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert &amp; Mari Otsu [ChanhKien.org] V\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn logic, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf ra c\u1ea3m gi\u00e1c kinh ng\u1ea1c v\u00e0 s\u1ef1 suy ng\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Trong \u0111\u00eam t\u1ed1i, m\u1ed9t nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-11-03T06:07:43+00:00","article_modified_time":"2025-11-04T09:16:29+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh?","datePublished":"2025-11-03T06:07:43+00:00","dateModified":"2025-11-04T09:16:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html"},"wordCount":3610,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","articleSection":["Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html","name":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","datePublished":"2025-11-03T06:07:43+00:00","dateModified":"2025-11-04T09:16:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#primaryimage","url":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","contentUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F08%2F30%2Fid5908397-Why-scientists-yearn-spirituality_featured-image-1080x720.jpg&amp;w=1200&amp;q=100"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/11\/tai-sao-cac-nha-khoa-hoc-hien-dai-luon-khao-khat-tam-linh.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u1ea1i sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i lu\u00f4n khao kh\u00e1t t\u00e2m linh?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50611"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50611\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}