{"id":50114,"date":"2025-10-13T10:52:40","date_gmt":"2025-10-13T03:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=50114"},"modified":"2025-10-13T10:52:40","modified_gmt":"2025-10-13T03:52:40","slug":"nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html","title":{"rendered":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n"},"content":{"rendered":"<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng ai khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ki\u1ec7t xu\u1ea5t nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi v\u00e0 b\u1eadc cha m\u1eb9 tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" width=\"1200\" height=\"800\" \/><\/a><\/p>\n<p><i>(Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb, Benjamin Franklin r\u1ea5t th\u00edch tranh lu\u1eadn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. V\u1edbi k\u0129 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0i gi\u0169a trau chu\u1ed1t, \u00f4ng r\u1ea5t t\u1ef1 h\u00e0o v\u1edbi nh\u1eefng chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a m\u00ecnh. Ngay c\u1ea3 khi v\u1ec1 m\u1eb7t k\u1ef9 thu\u1eadt l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 sai, nh\u01b0ng v\u1ec1 m\u1eb7t t\u1eeb ng\u1eef h\u00f9ng bi\u1ec7n \u00f4ng v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u00fang. D\u1ea7n d\u1ea7n khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh h\u01a1n, \u00f4ng nh\u1eadn ra r\u1eb1ng nh\u1eefng chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 b\u1eb1ng s\u1ef1 xa l\u00e1nh v\u00e0 th\u00f9 \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>Suy ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ef1 m\u00e3n b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, Franklin vi\u1ebft trong t\u1ef1 truy\u1ec7n: \u201cT\u00f4i quy\u1ebft t\u00e2m, n\u1ed7 l\u1ef1c ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1ea3n th\u00e2n, theo c\u00e1ch t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3, kh\u1ecfi nh\u1eefng th\u00f3i x\u1ea5u v\u00e0 d\u1ea1i d\u1ed9t n\u00e0y\u201d. B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 c\u1ee7a \u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1edd m\u1ed9t ch\u00e2m ng\u00f4n gi\u1ea3n d\u1ecb: \u201cH\u1ecdc theo ch\u00faa Jesus v\u00e0 Socrates&#8221;.<\/p>\n<p>Franklin n\u1ed7 l\u1ef1c th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ee9c t\u00ednh khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a ch\u00faa Jesus v\u00e0 Socrates. B\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00e0m d\u1ecbu l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ee5m t\u1eeb nh\u01b0 \u201ctheo t\u00f4i th\u1ea5y th\u00ec\u201d, Franklin \u0111\u00e3 bi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0m tho\u1ea1i v\u1edbi m\u00ecnh, trong \u0111\u00f3 g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9, tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea1n. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i trong phong c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc th\u1ea7y ngo\u1ea1i giao m\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ca t\u1ee5ng. Tuy nhi\u00ean, s\u1ee9c m\u1ea1nh th\u1ea7m l\u1eb7ng c\u1ee7a s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f2n v\u01b0\u1ee3t xa ngo\u00e0i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ngo\u1ea1i giao. D\u1eef li\u1ec7u g\u1ea7n \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y s\u1ed1ng m\u1ed9t c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch to l\u1edbn cho b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i.<\/p>\n<p><b>Ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u00ednh b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh<\/b><\/p>\n<p>Khi\u00eam t\u1ed1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1eadn th\u1ee9c ch\u00e2n ch\u00ednh v\u1ec1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n &#8211; c\u1ea3 v\u1ec1 n\u0103ng l\u1ef1c l\u1eabn ki\u1ebfn th\u1ee9c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn chu\u1ea9n x\u00e1c v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n, tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 t\u1ef1 m\u00e3n v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n gi\u1ea3.<\/p>\n<p>H\u1ea7u h\u1ebft ch\u00fang ta kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u1ea3n th\u00e2n c\u01a1 b\u1ea3n n\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tham gia nh\u1eadn c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec ngay c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n v\u1edbi \u00edt s\u1ef1 t\u1ef1 tin nh\u1ea5t c\u0169ng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 cho \u0111i\u1ec3m m\u00ecnh cao h\u01a1n th\u1ef1c t\u1ebf. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 m\u00ecnh \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c 70% trong khi th\u1ef1c t\u1ebf h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u00fang g\u1ea7n 35%.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u1ef1 tin qu\u00e1 m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh m\u1ebd hay t\u1ef1 m\u00e3n, m\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, Mark Leary, gi\u00e1o s\u01b0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u1ea7n kinh t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Duke, chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 khi\u00eam t\u1ed1n, cho bi\u1ebft. V\u1eady n\u00ean, ch\u00fang ta c\u1ea7n th\u00edch nghi v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh theo n\u00f3. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c t\u1ef1 th\u1eeba nh\u1eadn &#8211; gi\u1ed1ng nh\u01b0 Socrates &#8211; r\u1eb1ng \u201cT\u00f4i bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3\u201d. C\u00e1c nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc g\u1ecdi lo\u1ea1i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4ng ho\u00e0n h\u1ea3o c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n l\u00e0 \u201ckhi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKhi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng r\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec b\u1ea1n tin c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times, ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng m\u1eb7c d\u00f9 vi\u1ec7c nh\u1eadn th\u1ee9c n\u00e0y ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00f3 l\u1ea1i m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi nh\u1eefng ti\u1ec1m n\u0103ng kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng trong vi\u1ec7c h\u1ecdc, ph\u00e1t tri\u1ec3n, v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>M\u1ed9t lo\u1ea1t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed H\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 Kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u00e1 nh\u00e2n (Learning and Individual Differences) ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ch\u1ea5p nh\u1eadn th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 ki\u00ean tr\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c khi g\u1eb7p th\u1ea5t b\u1ea1i. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u sau \u0111\u00f3 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd sang \u0111\u1eddi th\u1ef1c. H\u1ecd \u0111\u00e1nh gi\u00e1 s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c em h\u1ecdc sinh trung h\u1ecdc v\u00e0 quan s\u00e1t c\u00e1ch c\u00e1c em ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi \u0111i\u1ec3m thi m\u00f4n to\u00e1n. C\u00e1c em v\u1edbi s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 nhi\u1ec1u h\u01a1n cho th\u1ea5y s\u1ef1 b\u1ec1n b\u1ec9 v\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0 duy c\u1ea7u ti\u1ebfn b\u1ed9, bi\u1ec3u l\u1ed9 r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho b\u00e0i thi s\u1eafp t\u1edbi, m\u00ecnh s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm xem c\u00f3 g\u00ec m\u00ecnh ch\u01b0a th\u1ef1c s\u1ef1 hi\u1ec3u\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u00e1c em thi\u1ebfu khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y b\u1ea5t l\u1ef1c, ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 \u201ckh\u1ecfi c\u1ea7n h\u1ecdc n\u1eefa\u201d hay th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 \u201cc\u1ed1 g\u1eafng gian l\u1eadn\u201d. \u0110i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0m n\u00ean s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y? C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. D\u1ef1a tr\u00ean b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hi\u1ec7n c\u00f3, h\u1ecd cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1 y\u00eau th\u00edch vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean. H\u1ecd c\u0169ng th\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u01a1n khi t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u1ea1i nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n, lu\u00f4n m\u1edf l\u00f2ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn l\u1eddi khuy\u00ean v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u00ednh b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Elizabeth Krumrei-Mancuso, gi\u00e1o s\u01b0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Pepperdine, Hoa K\u1ef3 v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n, \u0111\u00e3 t\u00ecm ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng trong nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a b\u00e0. \u201cCh\u00fang t\u00f4i ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng m\u1eb7c d\u00f9 khi\u00eam t\u1ed1n tr\u00ed tu\u1ec7 kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ hay vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh ra sao, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3ng ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1edf h\u1eefu\u201d, b\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times.<\/p>\n<p>B\u00e0 Mancuso ph\u00e2n t\u00edch m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: \u201cN\u1ebfu b\u1ea1n s\u1eb5n s\u00e0ng th\u1eeba nh\u1eadn v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i\u1ec1u b\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u00ec nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ea1n s\u1ebd d\u1ec5 h\u1ea5p th\u1ee5 v\u00e0 ti\u1ebfp thu ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1edbi h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng gi\u00e1o vi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u201cT\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft\u201d c\u0169ng gi\u00fap \u00edch cho c\u1ea3 l\u1edbp h\u1ecdc. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2024 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng khi gi\u00e1o vi\u00ean s\u1eb5n l\u00f2ng ch\u1ea5p nh\u1eadn thi\u1ebfu khuy\u1ebft trong ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u1eeba nh\u1eadn l\u1ed7i sai, h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1eeb g\u00f3c nh\u00ecn c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, h\u1ecdc sinh c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn h\u01a1n, th\u00edch tham gia v\u00e0o c\u00e1c th\u1ea3o lu\u1eadn trong l\u1edbp h\u1ecdc. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i trong kh\u00f4ng kh\u00ed l\u1edbp h\u1ecdc tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1eabn t\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ed1t h\u01a1n, \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c em t\u0103ng th\u00eam 4% v\u1edbi m\u1ed7i thay \u0111\u1ed5i trong s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a gi\u00e1o vi\u00ean.<\/p>\n<p><b>Khi\u00eam t\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ<\/b><\/p>\n<p>Vai tr\u00f2 c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n trong k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ecdc t\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u1ec5 d\u00e0ng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00f2n khi\u00eam t\u1ed1n n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec sao?<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c chuy\u00ean gia nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 hai y\u1ebfu t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a th\u00e0nh c\u00f4ng: n\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7, t\u1ee9c l\u00e0 tr\u00ed th\u00f4ng minh c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh gi\u1edbi h\u1ea1n hi\u1ec7u su\u1ea5t l\u00e0m vi\u1ec7c; v\u00e0 s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Tuy nhi\u00ean, nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed T\u1ed5 ch\u1ee9c Khoa h\u1ecdc (Organization Science) l\u1ea1i \u0111\u01b0a khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u, trong \u0111\u00f3 \u0111o l\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi mau ch\u00f3ng t\u00ecm gi\u1ea3i ph\u00e1p b\u00f9 \u0111\u1eafp sau khi k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00e9m ra sao.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng khi\u00eam t\u1ed1n d\u1eabn t\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t h\u01a1n so v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0, khi\u00eam t\u1ed1n c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp cho n\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 k\u00e9m. Ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 k\u00e9m m\u00e0 c\u00e0ng khi\u00eam t\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t ngang b\u1eb1ng, ho\u1eb7c trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00f2n t\u1ed1t h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 cao nh\u01b0ng \u00edt khi\u00eam t\u1ed1n.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859479-Humility-infographic.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859479-Humility-infographic.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"3840\" height=\"2560\" \/><\/a><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7u \u1ee9ng b\u00f9 \u0111\u1eafp c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n. (Tr\u1ee5c tung: Hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n; Tr\u1ee5c ho\u00e0nh (tr\u00e1i sang ph\u1ea3i): \u00edt khi\u00eam t\u1ed1n, r\u1ea5t khi\u00eam t\u1ed1n; \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0u xanh: N\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 t\u1ed5ng qu\u00e1t cao, \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0u t\u00edm: N\u0103ng l\u1ef1c tr\u00ed tu\u1ec7 t\u1ed5ng qu\u00e1t th\u1ea5p). (Khi\u00eam t\u1ed1n trong t\u1ed5 ch\u1ee9c: T\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u1edbi hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0110\u1ed9i nh\u00f3m v\u00e0 L\u00e3nh \u0111\u1ea1o, Bradley P.Owens v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1.; T\u1ea1p ch\u00ed T\u1ed5 ch\u1ee9c Khoa h\u1ecdc 2013) (Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u201chi\u1ec7u \u1ee9ng b\u00f9 \u0111\u1eafp\u201d c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1edd s\u1ef1 m\u1edf l\u00f2ng \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh t\u1eeb nh\u1eefng sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p>V\u1eady c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u1ecb tr\u00ed l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00ec sao? Nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi s\u1ef1 t\u1ef1 tin v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn. Li\u1ec7u khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea5t l\u1ee3i trong nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed m\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi?<\/p>\n<p>H\u00f3a ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t l\u1ea1i s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t ngh\u1ecbch l\u00fd b\u1ea5t ng\u1edd.<\/p>\n<p><b>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o k\u00edn \u0111\u00e1o<\/b><\/p>\n<p>Jim Collins, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 t\u01b0 v\u1ea5n kinh doanh, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o s\u00e2u nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n 1.500 c\u00f4ng ty, t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng m\u00f4 h\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i sao ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt c\u00f4ng ty \u0111\u1ed9t ph\u00e1 t\u1eeb t\u1ea7m trung l\u00ean xu\u1ea5t s\u1eafc. \u00d4ng Collins ghi l\u1ea1i nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh trong cu\u1ed1n s\u00e1ch b\u00e1n ch\u1ea1y nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng \u201cT\u1eeb t\u1ed1t \u0111\u1ebfn v\u0129 \u0111\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Sau khi t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u qua m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7, \u0111\u1ed9i nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ec9 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c 11 c\u00f4ng ty \u0111\u00e1p \u1ee9ng nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u1eefng c\u00f4ng ty n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp hay nh\u1eefng g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 may m\u1eafn l\u0129nh v\u1ef1c c\u00f4ng ngh\u1ec7. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng ty nh\u01b0 Walgreens, Kimberly-Clark, v\u00e0 Nucor &#8211; nh\u1eefng c\u00f4ng ty s\u1ea3n xu\u1ea5t \u00e2m th\u1ea7m v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 c\u00e1c \u00f4ng l\u1edbn nh\u01b0 Coca-Cola, Intel, v\u00e0 General Electric.<\/p>\n<p>Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u chuy\u1ec3n g\u00f3c quan s\u00e1t l\u00ean tr\u00ean v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00f4ng ty n\u00e0y. M\u1ed7i c\u00f4ng ty thu\u1ed9c nh\u00f3m c\u00f4ng ty \u201cv\u0129 \u0111\u1ea1i\u201d n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 h\u00f2a quy\u1ec7n hi\u1ebfm c\u00f3 v\u00e0 ngh\u1ecbch l\u00fd: v\u00f4 c\u00f9ng khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 \u00fd ch\u00ed ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p m\u00e3nh li\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u00d4ng Collins g\u1ecdi h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ea5p \u0111\u1ed9 5.<\/p>\n<p>L\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ea5p \u0111\u1ed9 5 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm c\u00f3 nh\u1ea5t. C\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd kh\u00e1c, h\u1ecd r\u1ea5t gi\u1ecfi trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau. \u0110i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t duy nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng th\u00edch tr\u1edf th\u00e0nh t\u00e2m \u0111i\u1ec3m ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ghi nh\u1eadn c\u00f4ng s\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c &#8211; h\u1ecd r\u1ea5t khi\u00eam t\u1ed1n.<\/p>\n<p>Khi bu\u1ed9c ph\u1ea3i n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0: \u201cT\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao. Ch\u00fang t\u00f4i may m\u1eafn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec7t v\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng hay x\u1ea3y ra, h\u1ecd nh\u1eadn h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Khi m\u1ecdi chuy\u1ec7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd sang ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c &#8211; kh\u00f4ng khi n\u00e0o ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00f3?<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Leary gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o khi\u00eam t\u1ed1n th\u01b0\u1eddng th\u00fac \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ed1ng hi\u1ebfn nhi\u1ec1u \u00fd t\u01b0\u1edfng h\u01a1n, thu th\u1eadp nhi\u1ec1u quan \u0111i\u1ec3m v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 v\u1ec1 d\u00e0i h\u1ea1n, cho ph\u00e9p h\u1ecd \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1ed1t h\u01a1n.<\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng tin t\u01b0\u1edfng h\u01a1n v\u00e0o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n v\u00ec \u0111\u1ee9c t\u00ednh n\u00e0y bao h\u00e0m s\u1ef1 trung th\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 th\u1ec3 hi\u1ec7n b\u1ea3n th\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n sau 30 ph\u00fat n\u00f3i chuy\u1ec7n, ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 khoa h\u1ecdc t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u00e3 kh\u1ea3o s\u00e1t s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n so v\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c gi\u1eefa c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng \u201cnh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ed1c khi\u00eam t\u1ed1n\u201d &#8211; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t khi\u00eam t\u1ed1n nh\u01b0ng k\u0129 n\u0103ng k\u00e9m h\u01a1n &#8211; l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 d\u1ec5 m\u1ebfn h\u01a1n \u201cnh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ed1c c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c\u201d &#8211; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n th\u1ea5p nh\u01b0ng c\u00f3 k\u0129 n\u0103ng cao.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, ng\u01b0\u1eddi tham gia \u0111\u1ec1u lu\u00f4n \u01b0a th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u00edt kinh nghi\u1ec7m nh\u01b0ng khi\u00eam t\u1ed1n h\u01a1n l\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u00f3 k\u0129 n\u0103ng cao nh\u01b0ng ki\u00eau ng\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, trong h\u00e0ng tr\u0103m c\u00f4ng ty m\u00e0 Collins nghi\u00ean c\u1ee9u, nhi\u1ec1u c\u00f4ng ty \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u201cth\u1ea5t b\u1ea1i\u201d c\u00f3 nh\u1eefng CEO tr\u1ee9 danh, c\u00f3 phong c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng &#8211; nh\u1eefng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u1ec9 x\u00e2y d\u1ef1ng di s\u1ea3n c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u00ec t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a c\u00f4ng ty h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u201c\u0110i\u1ec1u tr\u1edb tr\u00eau l\u1edbn l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o quy\u1ec1n l\u1ef1c nh\u1ea5t l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra \u00edt quy\u1ec1n l\u1ef1c nh\u1ea5t. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai \u0111\u00f3 h\u01a1n \u0111\u1eddi. Th\u1ef1c t\u1ebf, h\u1ecd l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t kh\u00f3 ph\u00e1t hi\u1ec7n\u201d, \u00f4ng Collins vi\u1ebft.<\/p>\n<p><b>\u0110\u1eb1ng sau \u00e1nh h\u00e0o quang<\/b><\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd b\u00e0i ki\u1ec3m tra l\u1edbn nh\u1ea5t cho s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n kh\u00f4ng n\u1eb1m t\u1ea1i ph\u00f2ng h\u1ecdp c\u1ee7a ban gi\u00e1m \u0111\u1ed1c hay l\u1edbp h\u1ecdc, m\u00e0 l\u00e0 \u1edf trong nh\u1eefng m\u1ed1i quan h\u1ec7 th\u00e2n m\u1eadt nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang ta &#8211; n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ed5 \u0111\u00f4ng n\u00e0o theo d\u00f5i v\u00e0 khi kh\u00f4ng c\u00f3 di s\u1ea3n n\u00e0o c\u1ee7a c\u00f4ng ty b\u1ecb \u0111e d\u1ecda. Ch\u00ednh \u1edf nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y n\u00e0y s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea3y n\u1edf t\u1eeb tr\u00e1i tim c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u1edbi Gi\u00e1o s\u01b0 Leary, b\u00e0i h\u1ecdc v\u1ec1 s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ed1i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y v\u1edbi hai c\u1eadu con trai c\u1ee7a \u00f4ng, l\u00fac \u0111\u00f3 kho\u1ea3ng ch\u1eebng 12 v\u00e0 8 tu\u1ed5i. \u00d4ng nh\u1edb r\u1eb1ng khi \u0111\u00f3 m\u00ecnh \u0111ang trong tr\u1ea1ng th\u00e1i b\u1ea5t l\u1ef1c nh\u01b0 m\u1ecdi h\u00f4m: \u0110\u1ebfn gi\u1edd \u0111i ng\u1ee7 r\u1ed3i m\u00e0 b\u1ecdn tr\u1ebb v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eaft TV. \u201cL\u00fac \u0111\u00f3 t\u00f4i c\u0169ng trong ho\u00e0n c\u1ea3nh nh\u01b0 bao ph\u1ee5 huynh kh\u00e1c\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary chia s\u1ebb. \u201cB\u1ecdn tr\u1ebb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, v\u00e0 b\u1ea1n n\u00f3i \u2018B\u1ed1 \u0111\u00e3 b\u1ea3o con t\u1eaft \u0111i c\u01a1 m\u00e0\u2019\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u00fac hai c\u1eadu con trai c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f2n 5 ph\u00fat n\u1eefa th\u00f4i l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh k\u1ebft th\u00fac, v\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Leary b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 h\u1ecfi li\u1ec7u vi\u1ec7c m\u00ecnh c\u1ee9 kh\u0103ng kh\u0103ng nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 c\u1ea7n thi\u1ebft hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u1eady n\u00ean, \u00f4ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i b\u1ea3o ch\u00fang ng\u1ed3i xu\u1ed1ng v\u00e0 n\u00f3i, \u2018T\u1eeb b\u00e2y gi\u1edd, n\u1ebfu c\u00e1c con th\u1ea5y b\u1ed1 n\u00f3i \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00e1c con c\u00f3 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. C\u00e1c con h\u00e3y b\u1ea3o b\u1ed1 t\u1ea1i sao c\u00e1c con ngh\u0129 m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m theo. B\u1ed1 s\u1ebd l\u1eafng nghe. C\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed1 s\u1ebd v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng b\u1ed1 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ea5t ng\u1edd l\u00e0, \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i suy ngh\u0129 c\u1ee7a m\u00ecnh &#8211; kho\u1ea3ng 20% s\u1ed1 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1edbi c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Leary \u0111\u00e3 l\u00e0m gi\u1ea3m xung \u0111\u1ed9t trong gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c con c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1eb1ng trong vai tr\u00f2 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi vi\u1ec7c kh\u00f4ng bao gi\u1edd m\u1eafc sai l\u1ea7m. \u201c\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho c\u00e1c con th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u00f4i l\u00fac th\u1eeba nh\u1eadn m\u00ecnh sai c\u0169ng kh\u00f4ng sao\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary n\u00f3i.<\/p>\n<p>Trong m\u1ed1i quan h\u1ec7 b\u1ea1n b\u00e8 v\u1edbi nhau c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady. Nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng mi\u00eau t\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 c\u1ea3m th\u00f4ng, \u0111\u00e1ng tin h\u01a1n, v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 th\u1ea5y d\u1ec5 ch\u1ecbu h\u01a1n khi \u1edf c\u1ea1nh h\u1ecd.<\/p>\n<p>Khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f2n gi\u00fap c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u00ecnh c\u1ea3m &#8211; \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u0103ng th\u1eb3ng. Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed The Journal of Positive Psychology cho th\u1ea5y sau khi sinh con \u0111\u1ea7u l\u00f2ng, nh\u1eefng c\u1eb7p m\u00e0 c\u1ea3 hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u1ec1u khi\u00eam t\u1ed1n cho th\u1ea5y ch\u1ec9 s\u1ed1 tr\u1ea7m c\u1ea3m th\u1ea5p h\u01a1n 64% so v\u1edbi c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng kh\u00e1c. Khi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng th\u1ea3o lu\u1eadn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u1ec5 x\u1ea3y ra b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng li\u00ean t\u1ee5c nh\u01b0 vi\u1ec7c nh\u00e0, t\u00e0i ch\u00ednh, h\u1ecd h\u00e0ng th\u00f4ng gia, h\u1ecd th\u1ea5y r\u1eb1ng huy\u1ebft \u00e1p c\u1ee7a c\u00e1c c\u1eb7p khi\u00eam t\u1ed1n th\u1ea5p h\u01a1n 18%.<\/p>\n<p>B\u00e0 Mancuso n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng d\u1ec5 ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m tr\u00e1i chi\u1ec1u v\u00e0 \u201cc\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng th\u1ef1c s\u1ef1 l\u1eafng nghe \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n n\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u201cS\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng tin r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00fang th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea1o ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary n\u00f3i th\u00eam.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1ea5t c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Leary cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ed tu\u1ec7 \u00edt h\u01a1n c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00e0i l\u00f2ng th\u1ea5p h\u01a1n trong c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u00ecnh c\u1ea3m. C\u00e1c c\u1eb7p \u0111\u00f4i khi\u00eam t\u1ed1n v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ed tu\u1ec7 \u00edt c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ea1 th\u1ea5p tr\u00ed th\u00f4ng minh c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng khi x\u1ea3y ra xung \u0111\u1ed9t, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i b\u1eaby th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi m\u00ecnh l\u00e0 k\u00e9m hi\u1ec3u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>N\u0103ng l\u1ef1c h\u00f2a ho\u00e3n c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u201cd\u1ea7u x\u00e3 h\u1ed9i\u201d. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u1ea7u m\u00e1y ng\u0103n \u0111\u1ed9ng c\u01a1 kh\u1ecfi b\u1ecb \u0111\u1ed1t qu\u00e1 n\u00f3ng, khi\u00eam t\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i d\u1ea7u gi\u00fap l\u00e0m gi\u1ea3m nh\u1eefng r\u1ea1n n\u1ee9t, hao m\u00f2n g\u00e2y ra b\u1edfi s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh hay xung \u0111\u1ed9t. S\u1ef1 h\u00f2a nh\u00e3, d\u1ec5 m\u1ebfn trong giao ti\u1ebfp x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb nh\u1eefng m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh kh\u00e1c nh\u01b0 c\u1ea3m th\u00f4ng, v\u1ecb tha v\u00e0 nh\u00e2n t\u1eeb.<\/p>\n<p><b>Kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 qu\u00e1 nhi\u1ec1u<\/b><\/p>\n<p>\u201cB\u1ea1n s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd sai l\u1ea7m theo h\u01b0\u1edbng qu\u00e1 khi\u00eam t\u1ed1n v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ed tu\u1ec7\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary khuy\u00ean. \u201cNgay c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ed tu\u1ec7 v\u1eabn t\u1ef1 tin h\u01a1n m\u1ee9c h\u1ecd n\u00ean c\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 sai mang l\u1ea1i m\u1ed9t kho\u1ea3ng h\u00f2a ho\u00e3n. \u201cL\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ai m\u00e0 ch\u1eb3ng t\u1eebng m\u1eafc sai l\u1ea7m\u201d, Gi\u00e1o s\u01b0 Leary n\u00f3i. Trong m\u00e2u thu\u1eabn, \u00f4ng khuy\u00ean m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u00ean t\u1ef1 h\u1ecfi b\u1ea3n th\u00e2n: \u201cM\u00ecnh c\u00f3 ch\u1eafc l\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u00fang kh\u00f4ng? M\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u00f4ng tin li\u00ean quan ch\u01b0a? Li\u1ec7u th\u00f4ng tin c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 kh\u00e1ch quan hay ch\u01b0a?\u201d<\/p>\n<p>T\u1eadp bi\u1ebft \u01a1n v\u00e0 xem x\u00e9t l\u1ea1i b\u1ea3n th\u00e2n c\u0169ng gi\u00fap nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n. C\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n, nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh ghi l\u1ea1i c\u00e1c suy ngh\u0129 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u00f4i th\u1ee9 ba, tho\u00e1t kh\u1ecfi quan \u0111i\u1ec3m v\u1ecb k\u1ef7 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 gia t\u0103ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n v\u1ec1 tr\u00ed tu\u1ec7 ch\u1ec9 sau 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>B\u00e0 Mancuso t\u00f3m t\u1eaft b\u1eb1ng hai c\u00e2u sau: \u201cN\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eafc sai l\u1ea7m, t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ea1n \u0111ang \u0111\u00f3ng c\u00e1nh c\u1eeda ti\u1ebfn g\u1ea7n h\u01a1n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1eadt\u201d. \u201cKi\u00eau ng\u1ea1o l\u00e0 r\u00e0o c\u1ea3n, khi\u00eam t\u1ed1n l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p><i>(The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/the-unexpected-benefits-of-being-humble-5852979\" rel=\"nofollow\">The unexpected benefits of being humble<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert [ChanhKien.org] Ph\u00e0m nh\u1eefng ai khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ki\u1ec7t xu\u1ea5t nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi v\u00e0 b\u1eadc cha m\u1eb9 tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t. (Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) Khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb, Benjamin Franklin r\u1ea5t th\u00edch tranh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-50114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khoa-hoc-khac"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert [ChanhKien.org] Ph\u00e0m nh\u1eefng ai khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ki\u1ec7t xu\u1ea5t nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi v\u00e0 b\u1eadc cha m\u1eb9 tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t. (Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) Khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb, Benjamin Franklin r\u1ea5t th\u00edch tranh [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-13T03:52:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n\",\"datePublished\":\"2025-10-13T03:52:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\"},\"wordCount\":5017,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"articleSection\":[\"Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\",\"name\":\"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"datePublished\":\"2025-10-13T03:52:40+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"T\u00e1c gi\u1ea3: Makai Allbert [ChanhKien.org] Ph\u00e0m nh\u1eefng ai khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ki\u1ec7t xu\u1ea5t nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi v\u00e0 b\u1eadc cha m\u1eb9 tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t. (Minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) Khi c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb, Benjamin Franklin r\u1ea5t th\u00edch tranh [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-10-13T03:52:40+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n","datePublished":"2025-10-13T03:52:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html"},"wordCount":5017,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","articleSection":["Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html","name":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","datePublished":"2025-10-13T03:52:40+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#primaryimage","url":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100","contentUrl":"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F05%2F17%2Fid5859480-Humility-featured-image.jpg&amp;w=1200&amp;q=100"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/10\/nhung-loi-ich-khong-ngo-cua-khiem-ton.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng ng\u1edd c\u1ee7a khi\u00eam t\u1ed1n"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50114\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}