{"id":49535,"date":"2025-09-29T12:50:04","date_gmt":"2025-09-29T05:50:04","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=49535"},"modified":"2025-09-29T12:50:04","modified_gmt":"2025-09-29T05:50:04","slug":"cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html","title":{"rendered":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"<p><i>\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng cho r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea1c h\u1eadu, tuy nhi\u00ean h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, c\u00f9ng nh\u1eefng l\u00fd ni\u1ec7m v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u1ef1a tr\u00ean vi\u1ec7c Shibusawa Eiichi (Sinh n\u0103m 1840, m\u1ea5t n\u0103m 1931. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vinh danh l\u00e0 Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n Nh\u1eadt B\u1ea3n, Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a gi\u1edbi kinh doanh v\u00e0 Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a gi\u1edbi doanh nghi\u1ec7p Nh\u1eadt B\u1ea3n) su\u1ed1t \u0111\u1eddi tu\u00e2n theo nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, tr\u00ed tu\u1ec7 trong \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 t\u01b0 b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 v\u1eadn d\u1ee5ng linh ho\u1ea1t, tr\u1edf th\u00e0nh kim ch\u1ec9 nam ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1eddng cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u00e0i n\u0103ng \u1edf c\u00e1c gi\u1edbi kinh doanh c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n.<\/p>\n<p>Shibusawa Eiichi c\u1ea3 \u0111\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng c\u00e1c kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Nho gia, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng l\u1ea5y cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d l\u00e0m kim ch\u1ec9 nam, t\u00f4n Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 Th\u1ea7y c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng \u0111\u00e3 d\u00e0nh 40 n\u0103m cho vi\u1ec7c kinh doanh, th\u00e0nh l\u1eadp ng\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean theo m\u00f4 h\u00ecnh kinh t\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n, c\u1ea3 \u0111\u1eddi \u00f4ng lu\u00f4n th\u1ef1c hi\u1ec7n theo l\u1eddi d\u1ea1y trong cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d v\u00e0 \u0111\u00e3 s\u00e1ng l\u1eadp ra h\u01a1n 500 doanh nghi\u1ec7p, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ecbnh ra m\u00f4 h\u00ecnh v\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n ng\u00e0y nay. Nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 t\u00e2m \u0111\u1eafc su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac k\u1ebft trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p><b>M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, vi\u1ebft s\u00e1ch v\u00e0 ghi ch\u00fa<\/b><\/p>\n<p>H\u00f4m nay \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d (l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch lu\u1eadn thu\u1eadt v\u1ec1 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p ho\u00e0n h\u1ea3o gi\u1eefa ngh\u0129a v\u00e0 l\u1ee3i) c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1ea5t c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, n\u00f3 g\u1ee3i cho t\u00f4i nh\u1edb \u0111\u1ebfn Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed, ch\u1ec9 nh\u1edd 20 ch\u01b0\u01a1ng trong \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng. V\u00ec sao m\u1ed9t cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i n\u0103ng v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 kinh doanh nh\u01b0 v\u1eady, b\u00ed quy\u1ebft n\u1eb1m \u1edf \u0111\u00e2u?<\/p>\n<p>Th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ea5t c\u1ee9 t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0o n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn d\u1ee5ng \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d, n\u1ebfu c\u00f3, th\u00ec h\u1eb3n \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft n\u00f3 v\u1edbi t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c\u201d. Nh\u01b0ng Shibusawa Eiichi, m\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, v\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf \u00fd ngh\u0129a ch\u00e2n th\u1ef1c v\u1ec1 tr\u00ed hu\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed &#8211; v\u1ed1n b\u1ecb c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 \u0111\u1eddi sau che gi\u1ea5u v\u00e0 hi\u1ec3u sai, \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 t\u00e2m h\u1ed3n c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 Nho \u0111\u1ec3 \u0111\u00edch th\u00e2n t\u1ef1 m\u00ecnh kinh doanh, ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng kinh doanh c\u1ee7a m\u00ecnh. Tr\u1ea3i qua 40 n\u0103m s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u1edbi nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng vang d\u1ed9i, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n ch\u1ee9ng th\u1ef1c s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ch\u00fang ta m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng qu\u00fd b\u00e1u thi\u1ebft th\u1ef1c c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<p>V\u1eady n\u00ean, h\u00f4m nay t\u00f4i l\u1ea5y cu\u1ed1n \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d c\u1ee7a \u00f4ng ra, vi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t nh\u1eefng suy ng\u1eabm v\u00e0 c\u1ea3m ng\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh trong khi \u0111\u1ecdc, theo g\u00f3t t\u01b0 duy c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n Nho gi\u00e1o, chia s\u1ebb v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean Trung Hoa ch\u00fang ta, gi\u00fap m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a vi\u1ec7c \u00f4n c\u1ed1 tri t\u00e2n (nh\u00ecn l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9 th\u1ea5u hi\u1ec3u hi\u1ec7n t\u1ea1i), mong mu\u1ed1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn d\u1ee5ng linh ho\u1ea1t tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f3 kh\u0103n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c suy ng\u1eabm khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch. T\u00f4i ch\u1ec9 hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 phao chuy\u00ean d\u1eabn ng\u1ecdc, ph\u1ee5c h\u01b0ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e0nh x\u1eed trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u00ed hu\u1ec7.<\/p>\n<p><b>C\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 ph\u00fa qu\u00fd b\u1ecb gi\u1ea3i th\u00edch m\u00e9o m\u00f3 nghi\u00eam tr\u1ecdng<\/b><\/p>\n<p>\u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c Shibusawa Eiichi vi\u1ebft v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng cho nh\u1eefng doanh nh\u00e2n th\u1ebf h\u1ec7 sau n\u00e0y. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 lu\u1eadn b\u00e0n v\u1ec1 tri\u1ebft l\u00fd n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 kinh doanh c\u1ee7a gi\u1edbi kinh doanh Nh\u1eadt B\u1ea3n t\u1eeb th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, v\u00e0 cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng v\u1eeba b\u00e0n v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch, v\u1eeba ph\u00e1 gi\u1ea3i nh\u1eefng ch\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c gi\u1ea3i th\u00edch sai l\u1ec7ch v\u1ec1 Kh\u1ed5ng T\u1eed, v\u00e0 h\u00e9 l\u1ed9 h\u00e0m \u00fd th\u1ef1c s\u1ef1 trong l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. Ch\u00fang ta h\u00e3y xem ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, trong ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ee5c b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00fa qu\u00fd.<\/p>\n<p>Shibusawa Eiichi n\u00f3i r\u1eb1ng, Kh\u1ed5ng T\u1eed b\u1ecb c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc gi\u1ea3 Nho gi\u00e1o hi\u1ec3u nh\u1ea7m nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u1ea5t ch\u00ednh l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 ph\u00fa qu\u00fd v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. Nh\u1eefng nh\u00e0 Nho n\u00e0y t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u00fang, v\u00e0 v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9 khi kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, \u201cNg\u01b0\u1eddi ph\u00fa qu\u00fd kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea5m l\u00f2ng cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 b\u1eb1ng nh\u00e2n ngh\u0129a, v\u1eady n\u00ean n\u1ebfu mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e2n gi\u1ea3 (ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i) v\u00e0 qu\u00e2n t\u1eed, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 ph\u00fa qu\u00fd\u201d. H\u1ecd quy cho Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ef1c \u0111oan nh\u01b0 v\u1eady. \u201cK\u1ef3 th\u1ef1c gi\u1edf h\u1ebft to\u00e0n b\u1ed9 20 ch\u01b0\u01a1ng \u2018Lu\u1eadn Ng\u1eef\u2019, c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0o gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00f2n nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i lu\u1eadn thu\u1eadt gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u0103n kinh doanh\u201d.<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu nh\u01b0 t\u00f4i n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1eadm ch\u00ed s\u1eb5n s\u00e0ng nguy\u1ec7n \u00fd l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe ng\u1ef1a v\u1edbi \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ea5p h\u00e8n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n, e r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi (nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ebfn th\u1ee9c Nho h\u1ecdc c\u00f2n h\u1ea1n h\u1eb9p ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00fd thuy\u1ebft su\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ec3 tu ch\u00ednh l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a m\u00ecnh) s\u1ebd ng\u1ea1c nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ed1t n\u00ean l\u1eddi. Th\u1ebf nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 l\u1eddi Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 n\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3, m\u00e0 ngay c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng h\u1ecdc qua tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 th\u1ee5c ho\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfp th\u1ee5 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c Nho h\u1ecdc truy\u1ec1n th\u1ed1ng, c\u0169ng s\u1ebd r\u1ea5t s\u1ed1c sau khi nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng l\u1eddi tr\u00ean c\u1ee7a Shibusawa Eiichi, li\u1ec7u c\u00f3 \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng? Xem ra ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc b\u1ea3n g\u1ed1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Shibusawa Eiichi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf. \u00d4ng vi\u1ebft r\u1eb1ng: Trong \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d c\u00f3 c\u00e2u: \u201cPh\u00fac nhi kh\u1ea3 c\u1ea7u chi, tuy ch\u1ea5p ti\u00ean chi s\u0129, ng\u00f4 di\u1ec7c vi chi. Nh\u01b0 b\u1ea5t kh\u1ea3 c\u1ea7u, t\u00f2ng ng\u00f4 s\u1edf h\u1ea3o\u201d. (Lu\u1eadn Ng\u1eef &#8211; Thu\u1eadt nhi), \u00fd t\u1ee9 r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u00ednh l\u00e0 n\u00f3i, n\u1ebfu ph\u00fa qu\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho d\u00f9 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe ng\u1ef1a, ta c\u0169ng nguy\u1ec7n \u00fd \u0111i l\u00e0m, n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7u, v\u1eady th\u00ec ta s\u1ebd theo \u0111u\u1ed5i vi\u1ec7c m\u00ecnh th\u00edch. C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y, v\u1ed1n d\u0129 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd xem nh\u1eb9 ph\u00fa qu\u00fd, tuy nhi\u00ean nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Nho h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u \u0111em n\u00f3 l\u00fd gi\u1ea3i th\u00e0nh Kh\u1ed5ng T\u1eed khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00fa qu\u00fd, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec3u l\u1ea7m r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch c\u00f2n tr\u00edch d\u1eabn m\u1ed9t c\u00e2u trong ch\u01b0\u01a1ng \u201cL\u00fd Nh\u00e2n\u201d trong \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d, \u0111\u00f3 l\u00e0: \u201cPh\u00fa d\u1eef qu\u00fd, th\u1ecb nh\u00e2n chi s\u1edf d\u1ee5c d\u00e3, b\u1ea5t d\u0129 k\u1ef3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1eafc chi, b\u1ea5t x\u1ee9 d\u00e3; B\u1ea7n d\u1eef ti\u1ec7n, th\u1ecb nh\u00e2n chi s\u1edf \u00e1c d\u00e3, b\u1ea5t d\u0129 k\u1ef3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1eafc chi, b\u1ea5t kh\u1ee9 d\u00e3\u201d (t\u1ea1m d\u1ecbch: Gi\u00e0u v\u00e0 sang, ai c\u0169ng mu\u1ed1n c\u1ea3; nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00fd m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang, ch\u1eb3ng n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o c\u1ea3nh \u0111\u00f3. Ngh\u00e8o v\u1edbi h\u00e8n, ai c\u0169ng ch\u00e1n gh\u00e9t c\u1ea3; nh\u01b0ng n\u1ebfu v\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00fd m\u00e0 ch\u1ecbu ngh\u00e8o h\u00e8n, ch\u1eb3ng n\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i), Shibusawa Eiichi cho r\u1eb1ng, c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00fa qu\u00fd, m\u00e0 l\u00e0 b\u1ea3o ch\u00fang ta n\u00ean \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa qu\u00fd, b\u1ea3o ch\u00fang ta \u201cd\u0129 k\u1ef3 \u0111\u1ea1o\u201d \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd t\u1ee9 l\u00e0 \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o m\u00e0 l\u00e0m kinh doanh. C\u00e2u sau l\u00e0 c\u00f3 \u00fd n\u00f3i, n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i ph\u00fa b\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o, v\u1eady th\u00ec h\u00e3y s\u1ed1ng an b\u1ea7n l\u1ea1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>C\u00e1 nh\u00e2n t\u00f4i l\u00fd gi\u1ea3i, \u201cb\u1ea5t d\u0129 k\u1ef3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1eafc chi, b\u1ea5t kh\u1ee9 d\u00e3\u201d, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i l\u00e0: N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i ph\u00fa, v\u1eady th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi b\u1ea7n ti\u1ec7n. \u201cB\u1ea5t kh\u1ee9 d\u00e3\u201d, \u00fd t\u1ee9 ch\u00ednh l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf ngh\u00e8o kh\u00f3. Cho n\u00ean, c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 kh\u00f4ng khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00fa qu\u00fd, n\u1ebfu kh\u00f4ng, Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec7 t\u1eed h\u1ecdc th\u00e0nh t\u00e0i l\u00e0m quan. Tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1ed1c gia, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ed1c gia, tr\u1ecb l\u00fd qu\u1ed1c gia, ch\u0103m lo cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n hay sao. N\u1ebfu nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec1u r\u1ea5t ngh\u00e8o, th\u00ec sao \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 quan t\u1ed1t, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i r\u1ea5t m\u00e2u thu\u1eabn sao? B\u1ea3n th\u00e2n Kh\u1ed5ng T\u1eed tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 suy ngh\u0129 b\u00e0i x\u00edch hay h\u1ea1 th\u1ea5p ph\u00fa qu\u00fd v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c, m\u00e0 \u00f4ng mu\u1ed1n ch\u00fang ta \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Hay n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m \u0103n kinh doanh ph\u1ea3i ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o ngh\u0129a. Xem nguy\u00ean v\u0103n l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u00ec c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd t\u1ee9 coi th\u01b0\u1eddng ph\u00fa qu\u00fd v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. Shibusawa Eiichi ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u1ecdc nguy\u00ean v\u0103n l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u00edch th\u1ef1c.<\/p>\n<p><b>C\u1ea3m ng\u1ed9 khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch: \u0110\u1eebng bao gi\u1edd qu\u00ean t\u00e2m nguy\u1ec7n gi\u00e1o d\u1ee5c ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/b><\/p>\n<p>Kinh \u0111i\u1ec3n Nho gia c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c m\u00eanh m\u00f4ng bao la nh\u01b0 bi\u1ec3n c\u1ea3, tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 qu\u00ean m\u1ea5t m\u1ee5c \u0111\u00edch v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a l\u1eddi d\u1ea1y v\u1ec1 h\u1ecdc v\u1ea5n c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecdc suy cho c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c h\u00e0nh v\u1eadn d\u1ee5ng, \u0111\u00e2y v\u1ed1n ch\u00ednh l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a qu\u1ed1c h\u1ecdc (h\u1ecdc v\u1ea5n Nho gia). T\u00e2m nguy\u1ec7n ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed khi thi\u1ebft l\u1eadp n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng ra nh\u1eefng b\u1eadc qu\u00e2n t\u1eed, bi\u1ebft d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u1ed1c, gi\u00fap qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ed1c gia, ph\u00e1t tri\u1ec3n s\u1ef1 nghi\u1ec7p kinh doanh, khi\u1ebfn cho b\u00e1ch t\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u00e1i b\u00ecnh sung t\u00fac, c\u1ea3i bi\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ed7n lo\u1ea1n th\u1eddi Xu\u00e2n Thu Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c do l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u01b0 x\u01b0a v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c tr\u01b0\u1ee3t d\u1ed1c t\u1ea1o th\u00e0nh, gi\u00fap cho b\u00e1ch t\u00ednh tr\u0103m h\u1ecd tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u00e0y \u0111\u1ec1u bao h\u00e0m trong \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d, \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch kinh \u0111i\u1ec3n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a qu\u1ed1c h\u1ecdc (h\u1ecdc v\u1ea5n Nho gia), c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau cho l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong t\u1ee9 th\u01b0 ng\u0169 kinh. Tuy nhi\u00ean c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 \u0111\u1eddi sau, l\u1ea1i qu\u00ean m\u1ea5t m\u1ee5c \u0111\u00edch ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed khi thi\u1ebft l\u1eadp n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c, l\u1ea1i coi vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e1ch kinh \u0111i\u1ec3n, v\u00e0 ghi nh\u1edb c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ecdc v\u1ea5n l\u00e0m t\u1ef1 h\u00e0o. Nh\u01b0 th\u1ec3 vi\u1ec7c ghi nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau s\u00e1ch kinh \u0111i\u1ec3n, th\u00ec ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 b\u1ea5y nhi\u00eau h\u1ecdc v\u1ea5n, nh\u01b0ng h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, Kh\u1ed5ng T\u1eed b\u1ea3o ch\u00fang ta \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u0111\u1ecdc c\u00e1c lo\u1ea1i kinh th\u01b0, \u0111i\u1ec3n t\u1ecbch th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, m\u1ee5c \u0111\u00edch l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, tr\u1edf th\u00e0nh b\u1eadc qu\u00e2n t\u1eed nh\u00e2n ngh\u0129a. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, ph\u1ea3i th\u1ef1c h\u00e0nh th\u00f4ng qua l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh th\u1ec3 hi\u1ec7n ra nh\u00e2n c\u00e1ch cao th\u01b0\u1ee3ng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 s\u1eed d\u1ee5ng t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 k\u1ef9 n\u0103ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m quan trong tri\u1ec1u ho\u1eb7c trong c\u00e1c ng\u00e0nh ngh\u1ec1 kinh doanh. L\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed tu ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u1eb1ng m\u00ecnh hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau kinh th\u01b0, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch nh\u01b0 h\u1ecdc v\u1eb9t, b\u1eaft b\u1ebb t\u1eebng c\u00e2u ch\u1eef, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ea5y ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u00e0 m\u00ecnh h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb trong s\u00e1ch m\u00e0 b\u00e0n binh tr\u00ean gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh nh\u1eefng c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 nh\u1eefng ch\u00fa th\u00edch h\u1ea1n h\u1eb9p v\u1ec1 \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef\u201d c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc hi\u1ec3u r\u00f5 v\u1ec1 l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, sau \u0111\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00f9 qu\u00e1ng tu\u00e2n theo v\u00e0 s\u00f9ng b\u00e1i nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a c\u1ee7a nh\u1eefng h\u1ecdc ph\u00e1i n\u00e0y, \u0111\u00e3 g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m cho th\u1ebf h\u1ec7 h\u1ecdc gi\u1ea3 sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc s\u00e1ch ch\u00e2n ch\u00ednh, ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n n\u00ean \u0111\u1ecdc nguy\u00ean v\u0103n, c\u00e1c lo\u1ea1i ch\u00fa gi\u1ea3i kh\u00e1c nhau c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o, l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed5 kh\u00f3 hi\u1ec3u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y nh\u1eefng ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a. Cho n\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t h\u1ecdc ph\u00e1i n\u00e0o, cho d\u00f9 n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee1 n\u00e0o th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u00f9 qu\u00e1ng tu\u00e2n theo. L\u1eafng nghe nh\u01b0ng c\u00f3 ch\u1ecdn l\u1ecdc. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u201cQu\u00e2n t\u1eed b\u1ea5t kh\u00ed\u201d &#8211; ch\u00ednh l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh ki\u1ebfn th\u1ee9c (quan \u0111i\u1ec3m) c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 h\u1ea1n h\u1eb9p, nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 qu\u00ean m\u1ea5t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>N\u1ebfu nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc theo th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u1ecdc t\u1eadp c\u1ee7a Shibusawa Eiichi, th\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd hi\u1ec3u ra \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u, v\u00e0 s\u1ebd h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/245284\" rel=\"nofollow\">https:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/245284<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] Ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng cho r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea1c h\u1eadu, tuy nhi\u00ean h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u0103n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[621],"class_list":["post-49535","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vanhoa-truyenthong","tag-cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] Ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng cho r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea1c h\u1eadu, tuy nhi\u00ean h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u0103n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-29T05:50:04+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1)\",\"datePublished\":\"2025-09-29T05:50:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\"},\"wordCount\":3628,\"keywords\":[\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n\"],\"articleSection\":[\"V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\",\"name\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-29T05:50:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"\u0110\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cLu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 b\u00e0n t\u00ednh\u201d, hi\u1ec3u ra \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a Nho h\u1ecdc T\u00e1c gi\u1ea3: L\u01b0u Nh\u01b0 [ChanhKien.org] Ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng cho r\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea1c h\u1eadu, tuy nhi\u00ean h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u0103n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-09-29T05:50:04+00:00","author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1)","datePublished":"2025-09-29T05:50:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html"},"wordCount":3628,"keywords":["Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n"],"articleSection":["V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html","name":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n - Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2025-09-29T05:50:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/cha-de-cua-nen-kinh-te-nhat-ban-shibusawa-eiichi-nguoi-chi-ton-tho-duy-nhat-khong-tu-lam-thay-phan-1.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Nh\u1eadt B\u1ea3n &#8211; Shibusawa Eiichi, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00f4n th\u1edd duy nh\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m Th\u1ea7y (Ph\u1ea7n 1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49535\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}