{"id":49242,"date":"2025-09-13T07:17:15","date_gmt":"2025-09-13T00:17:15","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=49242"},"modified":"2025-09-13T07:17:15","modified_gmt":"2025-09-13T00:17:15","slug":"ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html","title":{"rendered":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1"},"content":{"rendered":"<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-content-ltr\" dir=\"ltr\" lang=\"en\">\n<div class=\"mw-parser-output\">\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><b>Ph\u1ea7n II-4: D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1<\/b><\/p>\n<p>Gi\u00e1 x\u0103ng d\u1ea7u t\u0103ng cao khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u1eafc m\u1eafc: D\u1ea7u m\u1ecf c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau n\u0103m n\u1eefa? Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u chi\u1ebfc \u00f4 t\u00f4, bi\u1ebft bao l\u01b0\u1ee3t m\u00e1y bay kh\u1ee9 h\u1ed3i. M\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea5t c\u00e1nh, chi\u1ebfc m\u00e1y bay ch\u1edf kh\u00e1ch \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i c\u1ee1 l\u1edbn Boeing 747 c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1ea1p t\u1edbi 85 t\u1ea5n nhi\u00ean li\u1ec7u, c\u00f2n chi\u1ebfc m\u00e1y bay ch\u1edf kh\u00e1ch si\u00eau thanh Concorde t\u1eebng g\u1eb7p s\u1ef1 c\u1ed1 nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u1ea7n n\u1ea1p t\u1edbi 96 t\u1ea5n nhi\u00ean li\u1ec7u. Ng\u00e0y nay, xe \u00f4 t\u00f4 \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, nh\u01b0ng m\u00e1y bay \u0111i\u1ec7n xem ra v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 c\u1ea5t c\u00e1nh bay. H\u00e0ng n\u0103m, l\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau th\u1ee5 d\u1ea7u th\u00f4 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 \u1edf m\u1ee9c \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c 70 tri\u1ec7u th\u00f9ng v\u00e0o n\u0103m 1996. T\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc xu\u1ea5t kh\u1ea9u d\u1ea7u m\u1ecf (OPEC) \u01b0\u1edbc t\u00ednh n\u0103m 2020 \u0111\u1ea1t m\u1ee9c 100 tri\u1ec7u th\u00f9ng m\u1ed7i ng\u00e0y (m\u1ed9t th\u00f9ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 159 l\u00edt ho\u1eb7c 42 gallon).<\/p>\n<p>Th\u1eadt ra kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i lo l\u1eafng. Theo \u01b0\u1edbc t\u00ednh c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c OPEC, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng khai th\u00e1c hi\u1ec7n nay, tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc OPEC v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng trong 60 n\u0103m n\u1eefa, c\u00f2n tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i OPEC v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng trong nhi\u1ec1u n\u0103m n\u1eefa.<\/p>\n<p>OPEC \u0111\u00e3 kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c qu\u1ed1c gia s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u c\u00f3 tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0: \u1ea2 R\u1eadp X\u00ea \u00dat v\u1edbi 261,4 t\u1ef7 th\u00f9ng (kho\u1ea3ng 2,9 t\u1ef7 t\u1ea5n), Iraq v\u1edbi 112 t\u1ef7 th\u00f9ng (1,24 t\u1ef7 t\u1ea5n), c\u00e1c ti\u1ec3u v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c \u1ea2 R\u1eadp th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi 97,8 t\u1ef7 th\u00f9ng (1,08 t\u1ef7 t\u1ea5n), Kuwait v\u1edbi 96,5 t\u1ef7 th\u00f9ng (1,07 t\u1ef7 t\u1ea5n), Iran v\u1edbi 92,6 t\u1ef7 th\u00f9ng (1,03 t\u1ef7 t\u1ea5n), s\u1ed1 li\u1ec7u n\u00e0y kh\u00f4ng bao g\u1ed3m c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c ngo\u00e0i OPEC nh\u01b0 M\u1ef9, Nga v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng, d\u1ea7u m\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb s\u1ef1 ph\u00e2n h\u1ee7y x\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t cao. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn lu\u00f4n th\u1eafc m\u1eafc l\u00e0 r\u1ed1t cu\u1ed9c c\u1ea7n qua bao nhi\u00eau l\u1ea7n h\u1ee7y di\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c sinh v\u1eadt th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u01b0 hi\u1ec7n nay? D\u1ea7u m\u1ecf li\u1ec7u c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 do x\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt ph\u00e2n hu\u1ef7 t\u1ea1o th\u00e0nh hay kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng 70% c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u00e0 n\u01b0\u1edbc, khi n\u1eb1m tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t th\u00ec n\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ecb th\u1ed1i r\u1eefa. D\u1ef1a theo l\u00fd lu\u1eadn hi\u1ec7n nay, ch\u1ec9 khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n s\u00e2u d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t cao, th\u00ec cacbohydrat m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n gi\u1ea3i th\u00e0nh carbon v\u00e0 hydro, tr\u1edf th\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf. Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 h\u01a1n b\u1ea3y t\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3 s\u1eed trung b\u00ecnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng 35kg, t\u00ednh c\u1ea3 gia s\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i (\u0111\u1ed9ng v\u1eadt hoang d\u00e3 ph\u00e2n b\u1ed1 r\u1ea3i r\u00e1c n\u00ean kh\u00f4ng t\u00ednh), kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng sinh kh\u1ed1i \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 sinh ra kho\u1ea3ng 300 tri\u1ec7u t\u1ea5n d\u1ea7u th\u00f4. Theo s\u1ed1 li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c OPEC, to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi ti\u00eau th\u1ee5 kho\u1ea3ng 2,9 t\u1ef7 t\u1ea5n d\u1ea7u m\u1ed7i n\u0103m. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, 300 tri\u1ec7u t\u1ea5n n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng sinh v\u1eadt th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh l\u1edbn, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u. Nh\u01b0ng d\u00f9 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa, kh\u1ee7ng long c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng chen ch\u00fac s\u00e1t nhau, ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u1ea7n c\u00f3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng. C\u00f3 lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf, c\u00f3 lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt; lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt c\u00f2n ph\u1ea3i \u0103n lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf, lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf ph\u1ea3i \u0103n r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u1ecf. M\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ecf b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u t\u1ea5n than m\u00e0 ng\u00e0y nay ch\u00fang ta khai th\u00e1c h\u00e0ng n\u0103m. D\u1ef1a theo t\u01b0 li\u1ec7u kh\u1ea3o c\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t, kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng m\u00e1y t\u00ednh m\u00e0 t\u00ednh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a kh\u1ee7ng long.<\/p>\n<p>L\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn x\u00e1c sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n t\u1eadp trung, k\u00e8m theo nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t cao. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt kh\u00f3 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch b\u1eb1ng s\u1ef1 ng\u1eabu nhi\u00ean. Hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng 65 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh \u0111\u00e3 \u0111\u00e2m v\u00e0o Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t khi\u1ebfn kh\u1ee7ng long tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf tr\u00ean, tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t kh\u1ee7ng long b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t ch\u1ec9 th\u1ed1i r\u1eefa, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh d\u1ea7u m\u1ecf. V\u1eady ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua bao nhi\u00eau l\u1ea7n \u0111\u1ea1i tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng v\u1edbi ki\u1ec3u ch\u00f4n v\u00f9i t\u1eadp trung m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7u m\u1ecf kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u1ee7 cho ch\u00fang ta s\u1eed d\u1ee5ng trong th\u1eddi gian l\u00e2u d\u00e0i nh\u01b0 hi\u1ec7n nay? M\u1eb7t kh\u00e1c, tu\u1ed5i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 kho\u1ea3ng 4,7 t\u1ef7 n\u0103m, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00f3a trong s\u1ef1 hu\u1ef7 di\u1ec7t d\u00e0y \u0111\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf!<\/p>\n<p>V\u1eady th\u00ec, ngu\u1ed3n g\u1ed1c sinh m\u1ec7nh c\u1ee7a ch\u00fang ta r\u1ed1t cu\u1ed9c l\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/20972\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/20972<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"catlinks\" class=\"catlinks\" data-mw=\"interface\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] Ph\u1ea7n II-4: D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 Gi\u00e1 x\u0103ng d\u1ea7u t\u0103ng cao khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u1eafc m\u1eafc: D\u1ea7u m\u1ecf c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau n\u0103m n\u1eefa? Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u chi\u1ebfc \u00f4 t\u00f4, bi\u1ebft bao l\u01b0\u1ee3t m\u00e1y bay kh\u1ee9 h\u1ed3i. M\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea5t c\u00e1nh, chi\u1ebfc m\u00e1y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[81],"tags":[508],"class_list":["post-49242","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bi-an-khoa-hoc","tag-ven-buc-man-van-minh-tien-su"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] Ph\u1ea7n II-4: D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 Gi\u00e1 x\u0103ng d\u1ea7u t\u0103ng cao khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u1eafc m\u1eafc: D\u1ea7u m\u1ecf c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau n\u0103m n\u1eefa? Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u chi\u1ebfc \u00f4 t\u00f4, bi\u1ebft bao l\u01b0\u1ee3t m\u00e1y bay kh\u1ee9 h\u1ed3i. M\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea5t c\u00e1nh, chi\u1ebfc m\u00e1y [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-13T00:17:15+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1\",\"datePublished\":\"2025-09-13T00:17:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\"},\"wordCount\":1308,\"keywords\":[\"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed\"],\"articleSection\":[\"B\u00ed \u1ea9n khoa h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\",\"name\":\"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-13T00:17:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] Ph\u1ea7n II-4: D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 Gi\u00e1 x\u0103ng d\u1ea7u t\u0103ng cao khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u1eafc m\u1eafc: D\u1ea7u m\u1ecf c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau n\u0103m n\u1eefa? Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u chi\u1ebfc \u00f4 t\u00f4, bi\u1ebft bao l\u01b0\u1ee3t m\u00e1y bay kh\u1ee9 h\u1ed3i. M\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea5t c\u00e1nh, chi\u1ebfc m\u00e1y [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-09-13T00:17:15+00:00","author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1","datePublished":"2025-09-13T00:17:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html"},"wordCount":1308,"keywords":["V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed"],"articleSection":["B\u00ed \u1ea9n khoa h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html","name":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1 - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2025-09-13T00:17:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/09\/ven-buc-man-van-minh-tien-su-phan-11-dau-mo-va-thuyet-tien-hoa-2.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"V\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed (Ph\u1ea7n 11): D\u1ea7u m\u1ecf v\u00e0 thuy\u1ebft ti\u1ebfn ho\u00e1"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49242\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}