{"id":4776,"date":"2010-02-05T09:48:53","date_gmt":"2010-02-05T09:48:53","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=4776"},"modified":"2023-07-06T17:21:53","modified_gmt":"2023-07-06T10:21:53","slug":"su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html","title":{"rendered":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-30767\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png 819w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-240x300.png 240w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-768x960.png 768w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png 1600w\" sizes=\"(max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>[ChanhKien.org]<\/strong> C\u00e1c ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1eed cho th\u1ea5y r\u1eb1ng chu k\u1ef3 v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i k\u1ef3 n\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng qu\u00e1 10.000 n\u0103m, t\u1eeb th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1 nguy\u00ean th\u1ee7y nh\u1ea5t cho t\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ph\u00e1t tri\u1ec3n cao nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Tuy nhi\u00ean, d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng di t\u00edch khai qu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t l\u00f2 ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u1ea1t nh\u00e2n c\u1ee1 l\u1edbn 2 t\u1ef7 n\u0103m tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf C\u1ed9ng h\u00f2a Gabon, v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i c\u1ea7u kim lo\u1ea1i 2,8 t\u1ef7 n\u0103m tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf Nam Phi, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u00e1t tri\u1ec3n cao \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y k\u1ec3 t\u1eeb th\u1eddi vi\u1ec5n c\u1ed5. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0, kh\u00f4ng di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0o trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 do \u0111\u00f3 ch\u00fang thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c chu k\u1ef3 v\u0103n minh kh\u00e1c. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u gi\u1ea3 thuy\u1ebft v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a ti\u1ec1n s\u1eed, trong \u0111\u00f3 l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t chu k\u1ef3 v\u0103n minh tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. H\u1ecd cho r\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 mang t\u00ednh chu k\u1ef3; c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh kh\u00e1c nhau \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i trong nh\u1eefng th\u1eddi k\u1ef3 l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1c nhau tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>C\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t b\u1edfi \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i th\u1ea3m h\u1ecda, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, l\u0169 l\u1ee5t, n\u00fai l\u1eeda phun tr\u00e0o, va ch\u1ea1m v\u1edbi thi\u00ean th\u1ea1ch hay sao ch\u1ed5i, s\u1ef1 n\u00e2ng l\u00ean hay s\u1ee5t xu\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1ed1i \u0111\u1ea1i l\u1ee5c hay thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. Nh\u1eefng th\u1ea3m h\u1ecda n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u1ee7y di\u1ec7t n\u1ec1n v\u0103n minh trong m\u1ed7i th\u1eddi k\u1ef3 v\u00e0 l\u00e0m tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt di t\u00edch v\u0103n h\u00f3a. T\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb bi\u1ebfn m\u1ea5t kh\u1ecfi tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t? V\u00e0 t\u1ea1i sao? Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm m\u1ed9t s\u1ed1 manh m\u1ed1i t\u1eeb nh\u1eefng di t\u00edch ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c khai qu\u1eadt.<\/p>\n<p><strong>1. V\u00f4 s\u1ed1 n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>1.1. L\u1ee5c \u0111\u1ecba Atlantis ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n 12.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u00e1t tri\u1ec3n cao. Kho\u1ea3ng 11.600 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, n\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n b\u1edfi m\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t rung chuy\u1ec3n c\u1ea3 \u0111\u1ecba c\u1ea7u. M\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eebng n\u1eb1m t\u1ea1i v\u00f9ng bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. Bi\u1ec3n \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ea5t n\u00f4ng, v\u1edbi \u0111\u1ed9 s\u00e2u trung b\u00ecnh ch\u1ec9 60 m\u00e9t. Ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai cao nh\u1ea5t c\u1ee7a Atlantis l\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh Indonesia ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p><strong><em>1.2. Nh\u1eefng di t\u00edch b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u00ecm<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u1ede \u0111\u1ed9 s\u00e2u kho\u1ea3ng 200 m\u00e9t d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n g\u1ea7n b\u1edd bi\u1ec3n Peru, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ed9t \u0111\u00e1 v\u1edbi nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1m kh\u1eafc c\u00f9ng c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed3 s\u1ed9. B\u00ean ngo\u00e0i eo bi\u1ec3n Gibraltar, trong bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, 8 b\u1ee9c \u1ea3nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5p th\u00e0nh c\u00f4ng, trong \u0111\u00f3 th\u1ea5y r\u00f5 nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng v\u00e0 b\u1eadc \u0111\u00e1 c\u1ee7a m\u1ed9t l\u00e2u \u0111\u00e0i c\u1ed5. Ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00ecm g\u1ea7n 10.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. T\u1ea1i \u0111\u00e1y bi\u1ec3n ph\u00eda t\u00e2y tam gi\u00e1c B\u00e9c-mu-\u0111a, m\u1ed9t kim t\u1ef1 th\u00e1p kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0, nh\u1eefng di d\u00edch n\u00e0y \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh huy ho\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p><strong><em>1.3. S\u1ef1 m\u00f4 t\u1ea3 tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng 12.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y, v\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 nh\u1ea5n ch\u00ecm t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Sau nhi\u1ec1u n\u0103m, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y n\u00e0y, tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp. Truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u1ee7a nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia c\u1ed5 x\u01b0a kh\u00e1c nhau tr\u00ean th\u00ea gi\u1edbi c\u0169ng ghi l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u1edf m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 xa x\u0103m, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y t\u1ea5t c\u1ea3 n\u1ec1n v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, v\u1edbi ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t. C\u00f3 t\u1edbi h\u01a1n 600 truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y. \u1ede Trung Qu\u1ed1c, Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u1ea4n \u0110\u1ed9, Australia, Hy L\u1ea1p, Ai C\u1eadp, c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n Ch\u00e2u Phi, Nam M\u1ef9 v\u00e0 B\u1eafc M\u1ef9, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft kh\u00e1c nhau ghi l\u1ea1i k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 tr\u1eadn l\u1ee5t n\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c truy\u1ec1n thuy\u1ebft n\u00e0y thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau, ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u1ef1c k\u1ef3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u00f9ng. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 \u201cs\u1ef1 tr\u00f9ng h\u1ee3p\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1eddi m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 tr\u1eadn l\u1ee5t n\u00e0y trong Kinh Th\u00e1nh. M\u1eb7c d\u00f9 Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch t\u00f4n gi\u00e1o, nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng n\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111o\u1ea1n tr\u00edch t\u1eeb Kinh Th\u00e1nh:<\/p>\n<p><em>\u201cC\u01a1n h\u1ed3ng th\u1ee7y k\u00e9o d\u00e0i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. N\u01b0\u1edbc t\u0103ng th\u00eam v\u00e0 n\u00e2ng t\u00e0u l\u00ean, khi\u1ebfn t\u00e0u \u1edf cao h\u01a1n m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. N\u01b0\u1edbc d\u00e2ng v\u00e0 t\u0103ng th\u00eam nhi\u1ec1u tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, v\u00e0 t\u00e0u l\u00eanh \u0111\u00eanh tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc.\u201d<\/em> (S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd, Ch\u01b0\u01a1ng 7, 17-18)<\/p>\n<p><em>\u201cV\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u01b0\u1ee3t qua m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i cao, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 d\u01b0\u1edbi b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb bao ph\u1ee7.\u201d \u201cV\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y th\u00e1ng \u1ea5y, chi\u1ebfc thuy\u1ec1n t\u1edbi \u0111\u1ec9nh n\u00fai c\u00f2n l\u1ea1i Ararat. B\u1ed1n th\u00e1ng sau, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t m\u1edbi kh\u00f4 r\u00e1o.\u201d<\/em> (S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd, Ch\u01b0\u01a1ng 7-8)<\/p>\n<p>Tr\u1eadn l\u1ee5t n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ch\u00ecm xu\u1ed1ng c\u1ee7a c\u1ea3 l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00e1 h\u1ee7y t\u1ea5t c\u1ea3 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t. Nhi\u1ec1u di t\u00edch ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 m\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 n\u00eau l\u00ean v\u1ea5n \u0111\u1ec1 r\u1eb1ng l\u1ee5c \u0111\u1ecba Atlantis, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong v\u0103n h\u00f3a Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t b\u1edfi tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y.<\/p>\n<p><strong><em>1.4. \u0110\u1ed9t ng\u1ed9t \u0111\u00f3ng b\u0103ng \u2013 v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00f3ng b\u0103ng \u1edf Siberia<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u1ede v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u0103ng gi\u00e1 thu\u1ed9c Siberia, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y h\u00f3a th\u1ea1ch c\u1ee7a h\u00e0ng ng\u00e0n \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa. M\u1ed9t s\u1ed1 r\u1ea5t ho\u00e0n h\u1ea3o, m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ecb v\u1ee1 th\u00e0nh t\u1eebng m\u1ea3nh v\u00e0 b\u1ecb cu\u1ed9n v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra ph\u1ea7n th\u1ee9c \u0103n c\u00f2n l\u1ea1i trong d\u1ea1 d\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang, v\u00e0 th\u1ea5y r\u1eb1ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ecf ch\u01b0a ti\u00eau h\u00f3a, th\u1ee9 c\u1ecf thu\u1ed9c v\u00f9ng kh\u00ed h\u1eadu \u00f4n h\u00f2a. M\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda kinh kh\u1ee7ng \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u00f3ng b\u0103ng t\u1ea5t c\u1ea3 sinh v\u1eadt trong v\u00f9ng th\u1ea3o nguy\u00ean n\u00e0y t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n<p><em>(C\u00f2n ti\u1ebfp)<\/em><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a title=\"http:\/\/www.zhengjian.org\/sci\/sci\/home\/newscontent.asp?ID=10682\" href=\"http:\/\/www.zhengjian.org\/sci\/sci\/home\/newscontent.asp?ID=10682\">http:\/\/www.zhengjian.org\/sci\/sci\/home\/newscontent.asp?ID=10682<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/pureinsight.org\/node\/954\">http:\/\/pureinsight.org\/node\/954<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1eed cho th\u1ea5y r\u1eb1ng chu k\u1ef3 v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i k\u1ef3 n\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng qu\u00e1 10.000 n\u0103m.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[11,85],"tags":[36],"class_list":["post-4776","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bai-chon-loc","category-khao-co-hoc","tag-van-minh-tien-su"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"C\u00e1c ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1eed cho th\u1ea5y r\u1eb1ng chu k\u1ef3 v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i k\u1ef3 n\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng qu\u00e1 10.000 n\u0103m.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-02-05T09:48:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-06T10:21:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ductai\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ductai\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\"},\"author\":{\"name\":\"ductai\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c\"},\"headline\":\"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1)\",\"datePublished\":\"2010-02-05T09:48:53+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-06T10:21:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\"},\"wordCount\":1825,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png\",\"keywords\":[\"V\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed\"],\"articleSection\":[\"B\u00e0i ch\u1ecdn l\u1ecdc\",\"Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\",\"name\":\"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png\",\"datePublished\":\"2010-02-05T09:48:53+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-06T10:21:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png\",\"width\":1600,\"height\":2000},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c\",\"name\":\"ductai\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c23e3d17479158b9653401392911d86c456559820107b3a545ecee499cc515d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c23e3d17479158b9653401392911d86c456559820107b3a545ecee499cc515d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ductai\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/chanhkien.org\"],\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/ductai\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"C\u00e1c ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1eed cho th\u1ea5y r\u1eb1ng chu k\u1ef3 v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i k\u1ef3 n\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng qu\u00e1 10.000 n\u0103m.","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2010-02-05T09:48:53+00:00","article_modified_time":"2023-07-06T10:21:53+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":2000,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png","type":"image\/png"}],"author":"ductai","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"ductai","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html"},"author":{"name":"ductai","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c"},"headline":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1)","datePublished":"2010-02-05T09:48:53+00:00","dateModified":"2023-07-06T10:21:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html"},"wordCount":1825,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png","keywords":["V\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed"],"articleSection":["B\u00e0i ch\u1ecdn l\u1ecdc","Kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html","name":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91-819x1024.png","datePublished":"2010-02-05T09:48:53+00:00","dateModified":"2023-07-06T10:21:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/A1B40360-E8E8-46C5-9A65-E8DBFA23BA91.png","width":1600,"height":2000},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2010\/02\/su-phat-trien-theo-chu-ky-cua-van-minh-loai-nguoi-phan-1.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n theo chu k\u1ef3 c\u1ee7a v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (Ph\u1ea7n 1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/51dea4f51593f81f39b61e02af63277c","name":"ductai","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c23e3d17479158b9653401392911d86c456559820107b3a545ecee499cc515d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c23e3d17479158b9653401392911d86c456559820107b3a545ecee499cc515d?s=96&d=mm&r=g","caption":"ductai"},"sameAs":["http:\/\/chanhkien.org"],"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/ductai"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4776"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4776\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}