{"id":47354,"date":"2025-06-23T05:43:22","date_gmt":"2025-06-22T22:43:22","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=47354"},"modified":"2025-06-23T05:43:22","modified_gmt":"2025-06-22T22:43:22","slug":"loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\" width=\"2400\" height=\"1600\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>Nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau, bao g\u1ed3m y khoa, t\u00e2m l\u00fd chu sinh v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p><b>\u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n 4 trong lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d (\u201cWhere Does Consciousness Come From?\u201d)<\/b><\/p>\n<p><i>Lo\u1ea1t b\u00e0i n\u00e0y g\u1ed3m 4 ph\u1ea7n, \u0111i s\u00e2u v\u00e0o nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 y khoa n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c, s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m hi\u1ec3u bi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 Eben Alexander \u0111ang \u1edf \u0111\u1ec9nh cao s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u1edbi c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ph\u1eabu thu\u1eadt th\u1ea7n kinh. S\u1edf h\u1eefu t\u1ea5m b\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 y khoa c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Duke v\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u1ed9i tr\u00fa t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, \u00f4ng tin r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 hi\u1ec3u v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 b\u1ed9 n\u00e3o. Tuy nhi\u00ean, v\u00e0o ng\u00e0y 10\/11\/2008, m\u1ed9t c\u0103n b\u1ec7nh nhi\u1ec5m khu\u1ea9n hi\u1ebfm g\u1eb7p v\u00e0 nguy hi\u1ec3m \u0111\u00e3 t\u1ea5n c\u00f4ng n\u00e3o c\u1ee7a \u00f4ng, th\u00e1ch th\u1ee9c t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng t\u1eebng tin l\u00e0 \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>\u00d4ng r\u01a1i v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i h\u00f4n m\u00ea v\u00e0, b\u1ea3y ng\u00e0y sau, t\u1ec9nh d\u1eady v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ed3i ph\u1ee5c ho\u00e0n to\u00e0n v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean, trong c\u01a1n h\u00f4n m\u00ea, \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u00ea li\u1ec7t. \u00d4ng nh\u1edb l\u1ea1i r\u1eb1ng \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 du h\u00e0nh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00f4ng gian kh\u00e1c \u2014 m\u1ed9t n\u01a1i tr\u00e0n ng\u1eadp nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y, sinh m\u1ec7nh l\u1ea5p l\u00e1nh, v\u00e0 nh\u1eefng c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng thanh tao.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i tr\u00e0n ng\u1eadp nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y. Nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y tr\u1eafng h\u1ed3ng to, b\u1ed3ng b\u1ec1nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1eafc n\u00e9t tr\u00ean n\u1ec1n tr\u1eddi \u0111\u1eadm m\u00e0u xanh \u0111en. Cao h\u01a1n nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y\u2014cao \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u2014 l\u00e0 h\u00e0ng \u0111\u00e0n nh\u1eefng sinh m\u1ec7nh h\u00ecnh c\u1ea7u trong su\u1ed1t, l\u1ea5p l\u00e1nh di chuy\u1ec3n theo h\u00ecnh v\u00f2ng cung quanh b\u1ea7u tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00eda sau nh\u1eefng d\u1ea3i d\u00e0i nh\u01b0 d\u00f2ng su\u1ed1i\u201d, Alexander vi\u1ebft trong cu\u1ed1n s\u00e1ch, \u201cB\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 c\u00f5i \u0111\u00f3 v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 uy nghi\u00eam c\u1ee7a n\u00f3\u201d, Alexander k\u1ec3 l\u1ea1i trong m\u1ed9t bu\u1ed5i ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1edbi The Epoch Times. \u201cM\u1eb7c d\u00f9 t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u hay th\u1eadm ch\u00ed t\u00f4i l\u00e0 ai, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u00f4i v\u00f4 c\u00f9ng ch\u1eafc ch\u1eafn: N\u01a1i m\u00e0 t\u00f4i b\u1ea5t ng\u1edd th\u1ea5y m\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1eadt\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ti\u1ebfn s\u0129 Sam Parnia, b\u00e1c s\u0129 y khoa ki\u00eam nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u, ghi nh\u1eadn r\u1eb1ng 7% (1) s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1ec9nh d\u1eady sau h\u00f4n m\u00ea k\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1c chuy\u1ebfn th\u0103m t\u1edbi c\u00e1c kh\u00f4ng gian ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh \u2014 m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m thi tho\u1ea3ng s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng tr\u00ean b\u1edd v\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1i ch\u1ebft (2) v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edb l\u1ea1i sau khi h\u1ed3i ph\u1ee5c. B\u00ean c\u1ea1nh, ti\u1ebfn s\u0129 Pim van Lommel, m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 tim m\u1ea1ch t\u1eeb H\u00e0 Lan, cho bi\u1ebft 29% ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed m\u00f4 t\u1ea3 vi\u1ec7c ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o m\u1ed9t c\u00f5i bao la, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n th\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F08%2Fid5788596-consciousness-4_infographic-02.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F08%2Fid5788596-consciousness-4_infographic-02.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"3840\" height=\"2560\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>T\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed (Near-Death Experience, NDE). 7%\u201329% s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed du h\u00e0nh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00f4ng gian kh\u00e1c, 14%\u201350% c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, 31% nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, v\u00e0 8% g\u1eb7p c\u00e1c sinh m\u1ec7nh r\u1ef1c r\u1ee1, \u0111\u1ea7y \u00e1nh s\u00e1ng phi v\u1eadt ch\u1ea5t. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00f4i th\u00fac c\u00e1c chuy\u00ean gia ti\u1ebfp t\u1ee5c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi. Li\u1ec7u \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u00e0 du h\u00e0nh t\u1edbi m\u1ed9t kh\u00f4ng gian m\u00e0 m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y? Trong khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 y khoa v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang b\u0103n kho\u0103n, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111ang ti\u1ebfn r\u1ea5t g\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><b>Kh\u00f4ng gian \u0111a chi\u1ec1u<\/b><\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian. V\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ch\u1ea5p nh\u1eadn kh\u00e1i ni\u1ec7m kh\u00f4ng gian \u0111a chi\u1ec1u (3) v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 song song (4) nh\u01b0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng khoa h\u1ecdc nghi\u00eam t\u00fac.<\/p>\n<p>C\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft h\u00e0ng \u0111\u1ea7u bao g\u1ed3m thuy\u1ebft d\u00e2y v\u00e0 thuy\u1ebft M. Thuy\u1ebft d\u00e2y cho r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ea5u th\u00e0nh c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c l\u1ea1p t\u1eed m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1c s\u1ee3i nh\u1ecf li ti dao \u0111\u1ed9ng, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u00e1c d\u00e2y\u201d.<\/p>\n<p>H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n \u0111ang ph\u00e2n t\u00edch m\u1ed9t qu\u1ea3 t\u00e1o. Khi ph\u00f3ng to qu\u1ea3 t\u00e1o l\u00ean, b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y t\u1ea7ng t\u1ea7ng l\u1edbp l\u1edbp c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac t\u1edbi t\u1ebf b\u00e0o, ph\u00e2n t\u1eed, v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eed. C\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf h\u1ea1t h\u1ea1 nguy\u00ean t\u1eed. Thuy\u1ebft d\u00e2y cho r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ea1t h\u1ea1 nguy\u00ean t\u1eed si\u00eau nh\u1ecf th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ee3i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng dao \u0111\u1ed9ng theo c\u00e1c c\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00e1c nhau, gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng d\u00e2y \u0111\u00e0n violin. M\u1ed7i dao \u0111\u1ed9ng ri\u00eang bi\u1ec7t t\u1ea1o ra c\u00e1c l\u1ea1p t\u1eed kh\u00e1c nhau, t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ea3n giao h\u01b0\u1edfng v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean v\u1ea1n s\u1ef1 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/p>\n<p>Thuy\u1ebft d\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00ec ch\u00fang cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i khung \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00e1c l\u1ef1c c\u01a1 b\u1ea3n \u2014 l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn, l\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eeb, v\u00e0 l\u1ef1c h\u1ea1t nh\u00e2n \u2014 th\u00e0nh m\u1ed9t thuy\u1ebft th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean, thuy\u1ebft d\u00e2y cho r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t 10 chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian (5), \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 then ch\u1ed1t trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00fd thuy\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u1ec1 m\u1eb7t to\u00e1n h\u1ecdc.<\/p>\n<p>C\u0169ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, thuy\u1ebft M l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m trong v\u1eadt l\u00fd t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft kh\u00e1c nhau v\u1ec1 c\u00e1c s\u1ee3i d\u00e2y nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean k\u1ebft c\u1ea5u v\u0169 tr\u1ee5. Thuy\u1ebft M cho r\u1eb1ng c\u00f3 11 chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian (6) thay v\u00ec b\u1ed1n nh\u01b0 ch\u00fang ta bi\u1ebft (kh\u00f4ng gian ba chi\u1ec1u \u2014 r\u1ed9ng, cao, s\u00e2u \u2014 v\u00e0 m\u1ed9t kh\u00f4ng gian c\u1ee7a th\u1eddi gian).<\/p>\n<p>Thuy\u1ebft M nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao c\u00e1c l\u1ef1c c\u01a1 b\u1ea3n, bao g\u1ed3m c\u1ea3 l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn, v\u1eadn h\u00e0nh c\u00f9ng nhau trong m\u1ed9t khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, khi\u1ebfn thuy\u1ebft n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean ti\u1ec1m n\u0103ng cho \u201cl\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 m\u1ecdi th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>Trong khi thuy\u1ebft d\u00e2y v\u00e0 thuy\u1ebft M mang t\u00ednh to\u00e1n h\u1ecdc cao v\u00e0 \u0111\u1eb9p v\u1ec1 m\u1eb7t l\u00fd thuy\u1ebft, gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t v\u00e0 l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn, ch\u00fang v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng b\u1eb1ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, x\u00e9t m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed5ng th\u1ec3, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda cho c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 kh\u00f4ng gian \u0111a chi\u1ec1u. Nh\u1eefng kh\u00f4ng gian kh\u00e1c, d\u00f9 v\u00f4 h\u00ecnh, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i song song ngay xung quanh ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><b>B\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi \u201cb\u1ee9c tranh ph\u1eb3ng\u201d<\/b><\/p>\n<p>John Burke, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1eb1ng k\u1ef9 s\u01b0 v\u00e0 l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a nhi\u1ec1u cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t ph\u00e9p so s\u00e1nh: H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng b\u00ean trong m\u1ed9t kh\u00f4ng gian ph\u1eb3ng, m\u1ed9t b\u1ee9c tranh hai chi\u1ec1u ch\u1ec9 c\u00f3 hai m\u00e0u \u0111en tr\u1eafng. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u00f3, ch\u00fang ta ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u d\u00e0i v\u00e0 chi\u1ec1u r\u1ed9ng\u2014chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng l\u00ean xu\u1ed1ng ho\u1eb7c qua l\u1ea1i\u2014nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u s\u00e2u. \u201cCh\u00fang ta th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung n\u1ed5i n\u00f3 l\u00e0 g\u00ec\u201d, \u00f4ng chia s\u1ebb v\u1edbi The Epoch Times trong m\u1ed9t bu\u1ed5i ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n<p>Burke cho r\u1eb1ng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u00fd th\u1ee9c hai chi\u1ec1u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch kh\u1ecfi b\u1ee9c tranh ph\u1eb3ng, ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi ba chi\u1ec1u\u2014n\u01a1i v\u1ed1n lu\u00f4n t\u1ed3n t\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i t\u1ea7m nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. V\u1edbi g\u00f3c nh\u00ecn m\u1edbi n\u00e0y, con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn l\u1ea1i th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1eb3ng v\u00e0 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t kh\u00f4ng gian th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111a chi\u1ec1u r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n<p>Khi \u00fd th\u1ee9c r\u1eddi kh\u1ecfi th\u00e2n th\u1ec3, n\u00f3 th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e1c kh\u00f4ng gian r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 \u0111a chi\u1ec1u, Michael Pravica, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd v\u1eadt ch\u1ea5t ng\u01b0ng t\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, v\u00e0 l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Nevada, Las Vegas, chia s\u1ebb v\u1edbi The Epoch Times.<\/p>\n<p><b>\u0110\u01b0\u1eddng h\u1ea7m<\/b><\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed th\u01b0\u1eddng k\u1ec3 v\u1ec1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ch\u1ea1y d\u1ecdc theo m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng \u1edf ph\u00eda cu\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o kh\u00f4ng gian kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ned Dougherty, nguy\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u1ee7a Hi\u1ec7p H\u1ed9i nghi\u00ean c\u1ee9u Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed To\u00e0n c\u1ea7u, vi\u1ebft v\u1ec1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m n\u00e0y trong cu\u1ed1n s\u00e1ch, \u201cL\u1ed1i t\u1eaft l\u00ean thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng\u201d. \u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng sau khi m\u1ea5t \u0111i \u00fd th\u1ee9c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m kh\u1ed5ng l\u1ed3. \u1ede n\u01a1i xa x\u00f4i n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m k\u1ebft th\u00fac, \u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00e1c. \u201cT\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u00ec. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00f3 tr\u1ea3i d\u00e0i t\u1eeb Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t ra ngo\u00e0i v\u0169 tr\u1ee5 v\u1edbi kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o b\u1eb1ng \u0111\u01a1n v\u1ecb n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng\u201d, Doughter vi\u1ebft.<\/p>\n<p>Th\u00fa v\u1ecb l\u00e0, nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed k\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong thuy\u1ebft d\u00e2y, khi m\u00e0 c\u00e1c l\u1ed7 s\u00e2u (7) k\u1ebft n\u1ed1i c\u00e1c kh\u00f4ng gian kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u00eam n\u1eefa, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3o lu\u1eadn trong <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\" rel=\"nofollow\">Ph\u1ea7n 1<\/a> c\u1ee7a lo\u1ea1t b\u00e0i n\u00e0y, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Roger Penrose v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 g\u00e2y m\u00ea Stuart Hameroff \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t r\u1eb1ng, c\u1ea5u tr\u00fac vi \u1ed1ng trong b\u1ed9 n\u00e3o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00e1y thu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c. Nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac vi \u1ed1ng n\u00e0y c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh th\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F08%2Fid5788603-consciousness-4_infographic-03.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F08%2Fid5788603-consciousness-4_infographic-03.jpg&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"3840\" height=\"2560\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng trong c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m. T\u1eeb tr\u00e1i sang ph\u1ea3i: \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m nh\u00ecn th\u1ea5y trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed (NDE tunnel), h\u1ed1 s\u00e2u kh\u00f4ng gian trong v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed (Wormhole in Quantum Physics) v\u00e0 vi \u1ed1ng (Microtubule) (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2022 (8) \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean K\u1ef7 y\u1ebfu c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Khoa h\u1ecdc New York, Dam Parnia c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c chuy\u00ean gia y t\u1ebf t\u1eeb nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc danh ti\u1ebfng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p y h\u1ecdc chuy\u00ean s\u00e2u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ghi nh\u1eadn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0, h\u1ecd nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh c\u1ee7a tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed.<\/p>\n<p>Theo nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebft n\u1ed1i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng gian kh\u00e1c, n\u01a1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed k\u1ec3 r\u1eb1ng h\u1ecd nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng sinh m\u1ec7nh r\u1ef1c r\u1ee1, \u0111\u1ea7y \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 s\u1ed1ng l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh, theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi th\u1eddi gian \u2014 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cnh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p><b>To\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi th\u1eddi gian<\/b><\/p>\n<p>Trong s\u1ed1 617 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c Hi\u1ec7p H\u1ed9i Nghi\u00ean C\u1ee9u Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed thu th\u1eadp, c\u00f4ng b\u1ed1 trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2014, 14% ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi (9). Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m n\u00e0y gi\u1ed1ng nh\u01b0 xem m\u1ed9t b\u1ed9 phim 3D v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u00ecn chung, 50% nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t sau tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed trong tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u0103m 1976 \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o l\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>Theo Barnard Carr, gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 v\u1ec1 to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Queen Mary, London, nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed, nh\u01b0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, \u00e1nh s\u00e1ng m\u00e3nh li\u1ec7t, v\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 s\u1ef1 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp hay t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n. \u00d4ng nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u1ea3o gi\u00e1c hay hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng do n\u00e3o g\u00e2y ra, m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 h\u00e9 nh\u00ecn v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t \u0111a chi\u1ec1u th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i.<\/p>\n<p>Trong cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201cB\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean kia\u201d gi\u00e1o s\u01b0 Jeffery Long, m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 chuy\u00ean khoa x\u1ea1 tr\u1ecb v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed trong v\u00f2ng 25 n\u0103m, k\u1ec3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng t\u00ean Roger, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 Quebec \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ly khai kh\u1ecfi th\u00e2n th\u1ec3 trong m\u1ed9t v\u1ee5 \u0111\u00e2m xe.<\/p>\n<p>\u201cR\u1ed3i t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ea5y c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh tri\u1ec3n hi\u1ec7n ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ed9 phim \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh chi\u1ebfu tr\u00ean m\u00e0n h\u00ecnh, t\u1eeb khi t\u00f4i c\u00f2n b\u00e9 \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. Th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u00e1 ch\u00e2n th\u1ef1c!\u201d Roger h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u00f3 c\u00f2n ch\u00e2n th\u1ef1c h\u01a1n c\u1ea3 phim 3D, v\u00ec \u00f4ng th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac qua n\u0103m th\u00e1ng, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 vui bu\u1ed3n \u00f4ng mang \u0111\u1ebfn cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed th\u01b0\u1eddng k\u1ec3 l\u1ea1i v\u1edbi m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c ch\u00e2n th\u1ef1c s\u00e2u s\u1eafc. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y bao g\u1ed3m s\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n h\u1ecd v\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e3ng qu\u00ean t\u1eeb l\u00e2u, v\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn l\u00e0 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra, c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ea3m nh\u1eadn s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi suy ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1ecd t\u1eebng ti\u1ebfp x\u00fac trong qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/p>\n<p>Theo m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u (10) c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1edd Missouri Medicine, nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00e0y ch\u00ednh x\u00e1c m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u1eb7t ch\u1ebd.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf m\u1ed9t kh\u00f4ng gian n\u01a1i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n b\u1ed9, v\u00e0 th\u1eddi gian v\u1eadn chuy\u1ec3n ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c bi\u1ec7t\u2014cho ph\u00e9p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh trong t\u1ee9c kh\u1eafc.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cNh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc t\u1eeb \u00e1nh s\u00e1ng\u201d, \u0111\u1ed3ng t\u00e1c gi\u1ea3 b\u1edfi Kenneh Ring, gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Connecticut, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng c\u00f4ng b\u1ed1 g\u1ea7n 100 b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed, k\u1ec3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng s\u1ed1ng l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n x\u1ea3y ra trong 22 n\u0103m cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201c\u00c1nh s\u00e1ng tri\u1ec3n hi\u1ec7n cho t\u00f4i t\u1eebng gi\u00e2y t\u1eebng ph\u00fat c\u1ee7a nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00f3, m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ef1c k\u1ef3 chi ti\u1ebft, c\u1ea3m gi\u00e1c x\u1ea3y ra nh\u01b0 ch\u1ec9 trong m\u1ed9t t\u00edch t\u1eafc,\u201d \u00f4ng chia s\u1ebb.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 s\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1edb l\u1ea1i ch\u00fang\u201d, Alexander n\u00f3i. \u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, n\u1ebfu b\u1ea1n t\u1eebng \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ai \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u00edch k\u1ef7 trong \u0111\u1eddi, b\u1ea1n s\u1ebd tr\u1ea3i nghi\u1ec7m l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nh\u01b0ng l\u00e0 t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ea1n l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u00d4ng tin r\u1eb1ng \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201c\u0111\u1ecba ng\u1ee5c\u201d\u2014nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y ra \u0111au kh\u1ed5 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong \u0111\u1eddi s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m l\u1ea1i ch\u00ednh nh\u1eefng n\u1ed7i \u0111au \u0111\u00f3 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y n\u00ean ch\u0103ng th\u00fac gi\u1ee5c ch\u00fang ta r\u1eb1ng \u201cth\u1ef1c ra t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111ang c\u00f9ng chung m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh, v\u00e0 c\u1ea7n bi\u1ebft y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, ch\u0103m s\u00f3c l\u1eabn nhau v\u00e0 s\u1ed1ng h\u00f2a thu\u1eadn\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n<p><b>K\u00fd \u1ee9c ti\u1ec1n sinh<\/b><\/p>\n<p>C\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed h\u00e9 l\u1ed9 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 kh\u00f4ng gian kh\u00e1c, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 k\u00fd \u1ee9c ti\u1ec1n sinh c\u0169ng mang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y th\u00fa v\u1ecb.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 Akira Ikegawa l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 s\u1ea3n khoa t\u1ea1i Nh\u1eadt B\u1ea3n. Th\u1eddi gian t\u1eeb n\u0103m 2002 \u0111\u1ebfn 2003, Ikegawa \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh kh\u1ea3o s\u00e1t 3.061 c\u1eb7p cha m\u1eb9 &#8211; con c\u00e1i t\u1ea1i Nagano, Nh\u1eadt B\u1ea3n (11). Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 k\u00fd \u1ee9c ti\u1ec1n sinh nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch cung c\u1ea5p c\u00e1c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn cho ch\u0103m s\u00f3c ti\u1ec1n thai s\u1ea3n v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c. Trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tra c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u1ecfng v\u1ea5n nhi\u1ec1u c\u1eb7p tr\u1ebb em v\u00e0 b\u1ed1 m\u1eb9 kh\u1eafp Nh\u1eadt B\u1ea3n, thu th\u1eadp c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 k\u00fd \u1ee9c ti\u1ec1n sinh. \u00d4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng 33% c\u00e1c tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian \u1edf trong b\u1ee5ng m\u1eb9 tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00e0o \u0111\u1eddi, trong khi 20,7% nh\u1edb l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m l\u00fac sinh ra. H\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0y \u0111\u1ec1u t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 3 tu\u1ed5i, v\u00e0 nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c n\u00e0y phai m\u1edd theo th\u1eddi gian, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n sau 6 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u00f4ng kinh ng\u1ea1c l\u00e0, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1eb7p l\u1ea1i trong nh\u1eefng h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb k\u1ec3 r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t n\u01a1i \u201ccao h\u01a1n nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y s\u1eafc m\u00e0u\u201d, n\u01a1i ch\u00fang t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4 ti\u00ean.<\/p>\n<p>Ikegawa ghi l\u1ea1i nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh trong c\u00e1c cu\u1ed1n s\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u, v\u00ed d\u1ee5 cu\u1ed1n \u201cKhi T\u00f4i Th\u1ea5y M\u1eb9 tr\u00ean nh\u1eefng \u0110\u00e1m m\u00e2y\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb k\u1ec3 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1edf tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y trong m\u1ed9t kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c thi\u00ean th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4 ti\u00ean. Khi ch\u00fang t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u00fang r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u00e1m m\u00e2y v\u00e0 bay v\u00e0o b\u00e0o thai c\u1ee7a m\u1eb9.<\/p>\n<p>V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t b\u00e9 trai t\u00ean Yuichi khi 3 tu\u1ed5i nh\u00ecn v\u00e0o \u1ea3nh c\u01b0\u1edbi c\u1ee7a b\u1ed1 m\u1eb9 v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi m\u1eb9 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201cCon \u0111\u00e3 quan s\u00e1t n\u00f3 (\u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi) t\u1eeb tr\u00ean tr\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>C\u1eadu b\u00e9 n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng c\u1eadu th\u1ea5y b\u1ed1 m\u1eb9 d\u00e0nh th\u1eddi gian \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n khi \u0111\u00f3. M\u1eb9 c\u1ee7a c\u1eadu b\u00e9 x\u00e1c nh\u1eadn sau l\u1ec5 c\u01b0\u1edbi, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t b\u00e9 g\u00e1i t\u00ean Natsumi k\u1ec3 r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc khi sinh, ch\u00e1u l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e0 trong nh\u1eefng h\u00e0i nhi t\u1ef1a thi\u00ean th\u1ea7n bay tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y, t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f3 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u00e1u\u201d, c\u00f4 b\u00e9 k\u1ec3 l\u1ea1i. \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u1eb9 ch\u00e1u th\u1ea5y l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111i d\u1ea1o tr\u00ean v\u1ec9a h\u00e8 m\u1eb7c m\u1ed9t chi\u1ebfc v\u00e1y n\u1ec1n xanh n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n v\u1edbi h\u1ecda ti\u1ebft gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc m\u00e0u tr\u1eafng\u201d. M\u1eb9 c\u1ee7a Natsumi x\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u00fang l\u00e0 c\u00f4 c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc v\u00e1y b\u1ea7u v\u1edbi h\u1ecda ti\u1ebft v\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p><b>C\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n<\/b><\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 Peter T. Walling c\u1ee7a Trung t\u00e2m Y t\u1ebf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Baylor, chia s\u1ebb v\u1edbi The Epoch Times r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi, \u201cCh\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n (12)\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, Pravica c\u0169ng \u1ee7ng h\u1ed9 quan \u0111i\u1ec3m r\u1eb1ng vi\u1ec7c xem x\u00e9t c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c. \u201cT\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ecdi th\u1ee9 trong v\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd th\u1ee9c\u201d. \u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam r\u1eb1ng, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd v\u1eadt l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 m\u00f4 t\u1ea3 ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta, nh\u01b0ng ch\u00fang l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 qu\u00e1 kh\u1ee9, hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p>Theo Pravia, ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a kh\u00f4ng gian \u0111a chi\u1ec1u qua m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cT\u00e2m tr\u00ed l\u00e0 s\u00e2n ch\u01a1i c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n\u201d, Pravica n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times. \u201cKh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong vi\u1ec7c kh\u00e1i ni\u1ec7m h\u00f3a c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n \u2014 v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi kh\u00f4ng gian b\u1ed1n chi\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u2014 g\u1ee3i \u00fd v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang. N\u1ebfu ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00f4ng gian \u0111\u00f3, r\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u00fang l\u00e0 th\u1ef1c t\u1ea1i, ngay c\u1ea3 khi ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eadn th\u1ee9c ch\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Pravica l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed9t ph\u00e1 t\u01b0 duy v\u1ec1 \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a kh\u00f4ng gian \u0111a chi\u1ec1u th\u00f4ng qua c\u00e1c c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn li\u00ean ng\u00e0nh, bao g\u1ed3m to\u00e1n h\u1ecdc, tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh chi\u00eam nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ea3o lu\u1eadn nghe c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea7y t\u00ednh tri\u1ebft h\u1ecdc, m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u00ecnh chuy\u00ean bi\u1ec7t \u0111o \u0111\u1ea1c n\u00e3o b\u1ed9 th\u1ef1c nghi\u1ec7m cho th\u1ea5y s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n.<\/p>\n<p><b>S\u00f3ng Gamma<\/b><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n n\u00e3o \u0111\u1ed3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi bao g\u1ed3m 5 lo\u1ea1i s\u00f3ng ch\u00ednh, trong \u0111\u00f3 s\u00f3ng gamma c\u00f3 t\u1ea7n s\u1ed1 nhanh nh\u1ea5t (t\u1eadn t\u1edbi 32\u2013100 Hz) v\u00e0 bi\u00ean \u0111\u1ed9 nh\u1ecf nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>S\u00f3ng gamma c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ea5p cao c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o, bao g\u1ed3m kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c, gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1, v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u1eadp trung cao \u0111\u1ed9, t\u00e2m tr\u00ed ho\u00e0n to\u00e0n b\u00ecnh an v\u00e0 y\u00ean t\u0129nh.<\/p>\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u (13) c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean K\u1ef7 y\u1ebfu c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Khoa h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Hoa K\u1ef3 (PNAS) b\u1edfi Jimo Borjigin, ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0 Khoa th\u1ea7n kinh t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Y Michigan, b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng gia t\u0103ng b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a s\u00f3ng gamma trong n\u00e3o c\u1ee7a hai b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111ang trong tr\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ea5p h\u1ed1i\u2014di\u1ec5n ra ngay sau khi th\u00e1o m\u00e1y th\u1edf c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0, c\u1ea3 hai b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ee3t b\u00f9ng ph\u00e1t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e3o \u1edf c\u00e1c d\u1ea3i t\u1ea7n s\u1ed1 kh\u00e1c nhau, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 thi\u1ebft y\u1ebfu \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F20%2Fid5795590-Con-IV-4.png&amp;w=3840&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2025%2F01%2F20%2Fid5795590-Con-IV-4.png&amp;w=3840&amp;q=75\" width=\"1780\" height=\"1184\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>S\u1ef1 gia t\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ea3i s\u00f3ng gamma trong \u0111i\u1ec7n n\u00e3o \u0111\u1ed3 (EEG) v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u1eadn t\u1eed. Tr\u1ee5c d\u1ecdc: t\u1ea7n s\u1ed1 s\u00f3ng n\u00e3o (Hz). Tr\u1ee5c ngang: th\u1eddi gian (gi\u00e2y). \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0u \u0111\u1ecf: s\u00f3ng gamma; \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0u xanh l\u00e1 c\u00e2y: s\u00f3ng delta; \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0u xanh d\u01b0\u01a1ng: s\u00f3ng theta. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a nh\u1eefng s\u00f3ng gamma n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0 do ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00e3o, v\u00ec khi \u0111\u00f3 c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111ang trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ea5p h\u1ed1i, v\u00e0 n\u00e3o c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb thi\u1ebfu oxy nghi\u00eam tr\u1ecdng (t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu oxy n\u00e3o).<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi con m\u1eaft c\u1ee7a Alexander, b\u1ed9 n\u00e3o \u201c\u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00e1y thu\u201d, thu nh\u1eadn c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u t\u1eeb kh\u00f4ng gian kh\u00e1c t\u1edbi n\u01a1i \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft n\u1ed1i. C\u00f3 th\u1ec3 cho r\u1eb1ng s\u1ef1 b\u00f9ng ph\u00e1t c\u1ee7a s\u00f3ng gamma quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c khi con ng\u01b0\u1eddi c\u1eadn k\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft cho th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 kh\u00f4ng gian m\u00e0 \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft t\u1edbi.<\/p>\n<p>S\u00f3ng gamma th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf c\u00e1c nh\u1ea1c s\u0129 t\u00e0i n\u0103ng, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng vi\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t th\u00e0nh t\u1ef1u xu\u1ea5t s\u1eafc trong c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u0169ng cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh l\u00e2u n\u0103m ph\u00e1t ra l\u01b0\u1ee3ng s\u00f3ng gamma nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 \u0111o \u0111i\u1ec7n n\u00e3o \u0111\u1ed3 (EEG) c\u1ee7a h\u1ecd (14).<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, theo thuy\u1ebft vi \u1ed1ng c\u1ee7a Hameroff, th\u00f4ng tin li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n d\u1eabn t\u1eeb m\u1ed9t mi\u1ec1n l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi t\u1ea7n s\u1ed1 cao h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi s\u00f3ng gamma. (Xem <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\" rel=\"nofollow\">ph\u1ea7n 1<\/a>trong lo\u1ea1t b\u00e0i)<\/p>\n<p><b>\u201cNg\u00f4i nh\u00e0\u201d thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng<\/b><\/p>\n<p>Trong ba b\u00e0i vi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a lo\u1ea1t b\u00e0i n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u y sinh h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t x\u00e1m t\u1ed1i thi\u1ec3u (15), c\u00e1c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed (16) v\u00e0 k\u00fd \u1ee9c ti\u1ec1n ki\u1ebfp (17), cho th\u1ea5y r\u1eb1ng n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ea7n thi\u1ebft (18) \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ee9c t\u1ed3n t\u1ea1i, v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng phi v\u1eadt ch\u1ea5t, kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi kh\u00f4ng gian v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c t\u1ed3n t\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y mang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c, v\u1ed1n d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ebfn cao h\u01a1n.<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2022 c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean K\u1ef7 y\u1ebfu c\u1ee7a Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Khoa h\u1ecdc New York, b\u00ean c\u1ea1nh tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m v\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed k\u1ec3 v\u1ec1 c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 \u201cng\u00f4i nh\u00e0 \u0111\u00edch th\u1ef1c\u201d\u2014m\u1ed9t n\u01a1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng sinh m\u1ec7nh gi\u1ed1ng nh\u01b0 thi\u00ean th\u1ea7n v\u00e0 nh\u1eefng khung c\u1ea3nh thi\u00ean gi\u1edbi tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ed9i ngu\u1ed3n c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 c\u1ee7a v\u1ea1n s\u1ef1 v\u1ea1n v\u1eadt\u201d, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tham gia nghi\u00ean c\u1ee9u cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p>(H\u1ebft)<\/p>\n<p><i>Quan \u0111i\u1ec3m b\u00e0y t\u1ecf trong b\u00e0i vi\u1ebft l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3n \u00e1nh quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a The Epoch Times. Epoch Times hoan ngh\u00eanh m\u1ecdi th\u1ea3o lu\u1eadn chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 tranh lu\u1eadn h\u1eefu ngh\u1ecb. \u0110\u1ec3 g\u1eedi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a b\u1ea1n, vui l\u00f2ng l\u00e0m theo ch\u1ec9 d\u1eabn v\u00e0 g\u1eedi th\u00f4ng qua bi\u1ec3u m\u1eabu c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/article\/submission-guidelines-4553495?_gl=1*1lu529n*_ga*MTg3ODk5MzYyOC4xNzA0Mzg4NjA2*_ga_RD0QM5H02Q*MTcxMDUzMDI5Ny41MDUuMS4xNzEwNTMwNDQ2LjU0LjAuMA..*_gcl_au*NTk2MjcwNzcuMTcwNDM4ODYwNi44OTk1Njg1OTMuMTcwODIwMTExMS4xNzA4MjAxMTEx\" rel=\"nofollow\">t\u1ea1i \u0111\u00e2y<\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e0i li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh:<\/i><\/p>\n<p>(1) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.resuscitationjournal.com\/article\/S0300-9572(14)00739-4\/abstract\" rel=\"nofollow\">AWARE\u2014AWAreness during REsuscitation\u2014A prospective study<\/a><\/p>\n<p>(2) (16) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/from-blindness-to-360-degree-vision-what-4000-near-death-cases-bring-to-light-5731725\" rel=\"nofollow\">From Blindness to 360-Degree Vision\u2013What 4,000 Near-Death Cases Bring to Light<\/a><\/p>\n<p>(3) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/does-the-multiverse-really-exist1\/\" rel=\"nofollow\">Does the Multiverse Really Exist?<\/a><\/p>\n<p>(4) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/multiverse-the-case-for-parallel-universe\/\" rel=\"nofollow\">The Case for Parallel Universes<\/a><\/p>\n<p>(5) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/imagine.gsfc.nasa.gov\/science\/questions\/superstring.html\" rel=\"nofollow\">Superstrings<\/a><\/p>\n<p>(6) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ctc.cam.ac.uk\/outreach\/origins\/quantum_cosmology_four.php\" rel=\"nofollow\">The Origins of the Universe: Quantum origins. M-theory, the theory formerly known as Strings<\/a><\/p>\n<p>(7) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/physicsworld.com\/a\/quantum-teleportation-opens-a-wormhole-in-spacetime\/\" rel=\"nofollow\">Quantum teleportation opens a \u2018wormhole in space\u2013time\u2019<\/a><\/p>\n<p>(8) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/nyaspubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1111\/nyas.14740\" rel=\"nofollow\">Guidelines and standards for the study of death and recalled experiences of death\u2013\u2013a multidisciplinary consensus statement and proposed future directions<\/a><\/p>\n<p>(9) (10) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC6172100\/\" rel=\"nofollow\">Near-Death Experiences Evidence for Their Reality<\/a><\/p>\n<p>(11) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/birthpsychology.com\/wp-content\/uploads\/journal\/published_paper\/volume-20\/issue-2\/HW2MyMhD.pdf\" rel=\"nofollow\">Investigation by Questionnaire Regarding Fetal\/Infant Memory in the Womb and\/or at Birth<\/a><\/p>\n<p>(12) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6988684\/\" rel=\"nofollow\">An update on dimensions of consciousness<\/a><\/p>\n<p>(13) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.pnas.org\/doi\/10.1073\/pnas.2216268120\" rel=\"nofollow\">Surge of neurophysiological coupling and connectivity of gamma oscillations in the dying human brain<\/a><\/p>\n<p>(14) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC5261734\/\" rel=\"nofollow\">Increased Gamma Brainwave Amplitude Compared to Control in Three Different Meditation Traditions<\/a><\/p>\n<p>(15) (18) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/do-you-really-need-your-brain-5694486\" rel=\"nofollow\">Can Consciousness Exist Without a Brain?<\/a> (<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\" rel=\"nofollow\">Ph\u1ea7n 1<\/a>)<\/p>\n<p>(17) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/consciousness-flows-like-a-river-from-life-to-life-5706093\" rel=\"nofollow\">The River of Consciousness: An Exploration Through Time and Space<\/a> (<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-3-dong-chay-cua-y-thuc-mot-hanh-trinh-vuot-thoi-gian-va-khong-gian.html\" rel=\"nofollow\">Ph\u1ea7n 3<\/a>)<\/p>\n<p><i>(Theo The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/how-consciousness-opens-doors-to-higher-dimensions-5751147\" rel=\"nofollow\">How Consciousness Opens Doors to Higher Dimensions<\/a><\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/295956\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/295956<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] Nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau, bao g\u1ed3m y khoa, t\u00e2m l\u00fd chu sinh v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n 4 trong lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[568],"class_list":["post-47354","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhan-the-hoc","tag-y-thuc-den-tu-dau"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] Nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau, bao g\u1ed3m y khoa, t\u00e2m l\u00fd chu sinh v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n 4 trong lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-06-22T22:43:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n\",\"datePublished\":\"2025-06-22T22:43:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\"},\"wordCount\":6623,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\",\"keywords\":[\"\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u\"],\"articleSection\":[\"Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\",\"datePublished\":\"2025-06-22T22:43:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg\",\"width\":2400,\"height\":1600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] Nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau, bao g\u1ed3m y khoa, t\u00e2m l\u00fd chu sinh v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n. (\u1ea2nh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times) \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n 4 trong lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-06-22T22:43:22+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"33 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n","datePublished":"2025-06-22T22:43:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html"},"wordCount":6623,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg","keywords":["\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u"],"articleSection":["Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg","datePublished":"2025-06-22T22:43:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/id5795660-consciousness-4_featured-image-image.jpg","width":2400,"height":1600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/06\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-4-lam-the-nao-y-thuc-mo-ra-canh-cua-toi-cac-chieu-khong-gian-cao-hon.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 4) L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00fd th\u1ee9c m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1eeda t\u1edbi c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian cao h\u01a1n"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47354"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47354\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}