{"id":45316,"date":"2025-05-16T09:22:54","date_gmt":"2025-05-16T02:22:54","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=45316"},"modified":"2025-05-29T22:32:33","modified_gmt":"2025-05-29T15:32:33","slug":"loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng?"},"content":{"rendered":"<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-content-ltr\" dir=\"ltr\" lang=\"en\">\n<div class=\"mw-parser-output\">\n<p><i>T\u00e1c gi\u1ea3: B\u00e1c s\u0129 Y khoa v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Yuhong Dong, Makai Allbert<\/i><\/p>\n<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\" width=\"2400\" height=\"1600\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u1ea3i ph\u1eabu kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. (H\u00ecnh minh ho\u1ea1 b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p><b>\u0110\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea7n 1 trong lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d (\u201cWhere Does Consciousness Come From?\u201d)<\/b><\/p>\n<p><i>Lo\u1ea1t b\u00e0i n\u00e0y \u0111i s\u00e2u v\u00e0o nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u do c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 y khoa n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eb1m kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c, s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n v\u01b0\u1ee3t xa h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p>\u201cL\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ph\u1eabu thu\u1eadt th\u1ea7n kinh, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y r\u1eb1ng b\u1ed9 n\u00e3o t\u1ea1o ra \u00fd th\u1ee9c\u201d, b\u00e1c s\u0129 Eden Alexander, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 vi\u1ebft ra chi ti\u1ebft tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c trong m\u1ed9t l\u1ea7n h\u00f4n m\u00ea s\u00e2u, cho bi\u1ebft (1). R\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 sinh vi\u00ean y sinh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn \u0111ang tranh lu\u1eadn xem li\u1ec7u l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00f2n \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb ng\u1eafm nh\u00ecn m\u1ed9t con voi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean. \u00c1nh s\u00e1ng chi\u1ebfu l\u00ean con voi v\u00e0 ph\u1ea3n chi\u1ebfu h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0o m\u1eaft \u0111\u1ee9a tr\u1ebb. C\u00e1c th\u1ee5 th\u1ec3 \u00e1nh s\u00e1ng tr\u00ean v\u00f5ng m\u1ea1c \u1edf ph\u1ea7n sau con m\u1eaft chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i \u00e1nh s\u00e1ng n\u00e0y th\u00e0nh c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u \u0111i\u1ec7n. C\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u \u0111i\u1ec7n n\u00e0y theo d\u00e2y th\u1ea7n kinh th\u1ecb gi\u00e1c d\u1eabn truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn v\u1ecf n\u00e3o, t\u1eeb \u0111\u00f3 t\u1ea1o n\u00ean th\u1ecb gi\u00e1c hay \u00fd th\u1ee9c th\u1ecb gi\u00e1c.<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u \u0111i\u1ec7n n\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7n k\u1ef3 th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh s\u1eafc n\u00e9t s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng trong t\u00e2m tr\u00ed? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u1ee7a \u0111\u1ee9a tr\u1ebb, v\u00e0 ti\u1ebfp theo l\u00e0 ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ea3m x\u00fac: \u201cOa, con voi to \u01a1i l\u00e0 to!\u201d<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi l\u00e0m sao b\u1ed9 n\u00e3o c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ea3n sinh ra nh\u1eefng nh\u1eadn th\u1ee9c ch\u1ee7 quan, bao g\u1ed3m nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh, c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra b\u1edfi nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u1eadn th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u00dac David Chalmers n\u0103m 1995 nh\u01b0 m\u1ed9t \u201cv\u1ea5n \u0111\u1ec1 nan gi\u1ea3i\u201d (2). H\u00f3a ra, c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 n\u00e3o c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ec3 sinh ra \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p><b>\u201cKh\u00f4ng n\u00e3o\u201d nh\u01b0ng kh\u00f4ng v\u00f4 \u00fd th\u1ee9c<\/b><\/p>\n<p>T\u1ea1p ch\u00ed y khoa (The Lancet) ghi nh\u1eadn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng Ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n b\u1ecb tr\u00e0n d\u1ecbch n\u00e3o sau sinh &#8211; t\u1ee9c l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u1ecbch n\u00e3o t\u1ee7y d\u01b0 th\u1eeba \u1edf tr\u00ean hay xung quanh n\u00e3o &#8211; khi \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u00e1ng tu\u1ed5i (3).<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u01b0 v\u1eady, anh v\u1eabn l\u1edbn l\u00ean m\u1ea1nh kh\u1ecfe, k\u1ebft h\u00f4n v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh cha c\u1ee7a hai \u0111\u1ee9a tr\u1ebb, v\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t c\u00f4ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>N\u0103m 44 tu\u1ed5i, anh \u0111\u1ebfn g\u1eb7p b\u00e1c s\u0129 v\u00ec c\u1ea3m th\u1ea5y h\u01a1i y\u1ebfu \u1edf ch\u00e2n tr\u00e1i. C\u00e1c b\u00e1c s\u0129 \u0111\u00e3 scan (qu\u00e9t \u1ea3nh) \u0111\u1ea7u c\u1ee7a anh c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng h\u1ea7u h\u1ebft m\u00f4 n\u00e3o c\u1ee7a anh g\u1ea7n nh\u01b0 bi\u1ebfn m\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n. H\u1ea7u h\u1ebft kho\u1ea3ng kh\u00f4ng trong h\u1ed9p s\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5p \u0111\u1ea7y b\u1edfi ch\u1ea5t d\u1ecbch v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1edbp m\u1ecfng m\u00f4 n\u00e3o.<\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 ch\u00ednh c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y, b\u00e1c s\u0129 Lionel Feuillet khoa Th\u1ea7n kinh c\u1ee7a b\u1ec7nh vi\u1ec7n H\u00f4pital de la Timone \u1edf Marseille, Ph\u00e1p, vi\u1ebft: \u201cB\u1ed9 n\u00e3o g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i\u201d (4).<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec v\u1edbi vi\u1ec7c nh\u00ecn, c\u1ea3m gi\u00e1c hay nh\u1eadn th\u1ee9c s\u1ef1 v\u1eadt.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F26%2Fid5730873-Is-Your-Brain-Really-Necessary-infographic-02.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" width=\"1920\" height=\"1280\"><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>T\u1ea1p ch\u00ed y khoa Lancet ghi nh\u1eadn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t c\u00f4ng ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n tr\u00e0n d\u1ecbch n\u00e3o sau sinh khi \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u00e1ng tu\u1ed5i. Sau n\u00e0y, m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u1ee5p c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng t\u1eeb (MRI) ti\u1ebft l\u1ed9 s\u1ef1 m\u1edf r\u1ed9ng c\u1ef1c l\u1edbn c\u1ee7a n\u00e3o th\u1ea5t b\u00ean, n\u00e3o th\u1ea5t III v\u00e0 n\u00e3o th\u1ea5t IV, c\u00f9ng l\u1edbp v\u1ecf n\u00e3o r\u1ea5t m\u1ecfng v\u00e0 m\u1ed9t u nang h\u1ed1 sau [(U nang h\u1ed1 sau l\u00e0 c\u00e1c t\u00fai ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t l\u1ecfng ph\u00e1t tri\u1ec3n \u1edf h\u1ed1 sau &#8211; kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng \u1edf ph\u00eda sau h\u1ed9p s\u1ecd n\u01a1i c\u00f3 th\u00e2n n\u00e3o v\u00e0 ti\u1ec3u n\u00e3o)]. (H\u00ecnh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>V\u1ecf n\u00e3o b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, c\u00f2n h\u1ed3i h\u1ea3i m\u00e3 ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 tr\u00ed nh\u1edb. C\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u1ecb n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c v\u00f9ng n\u00e3o n\u00e0y gi\u1ea3m \u0111i \u0111\u00e1ng k\u1ec3, tuy nhi\u00ean h\u1ecd v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng ch\u1ee9c n\u0103ng li\u00ean quan.<\/p>\n<p>D\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ph\u1ea7n n\u00e3o quan tr\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c tr\u00ean m\u1ee9c trung b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 John Lorber (1915 &#8211; 1996), m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n kinh h\u1ecdc \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Sheffield, \u0111\u00e3 ph\u00e2n t\u00edch h\u01a1n 600 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p tr\u1ebb em v\u1edbi ch\u1ee9ng n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y. Trong \u0111\u00f3, \u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1eeda trong s\u1ed1 kho\u1ea3ng 60 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb v\u1edbi d\u1ea1ng n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y v\u00e0 teo n\u00e3o nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ cao h\u01a1n 100 v\u00e0 s\u1ed1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng (5).<\/p>\n<p>Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t sinh vi\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1edbi \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 xu\u1ea5t s\u1eafc, c\u00f3 b\u1eb1ng danh d\u1ef1 h\u1ea1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 To\u00e1n h\u1ecdc, c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ 126 v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. B\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a thi\u00ean t\u00e0i to\u00e1n h\u1ecdc n\u00e0y ch\u1ec9 d\u00e0y v\u1ebbn v\u1eb9n 1 mm, trong khi n\u00e3o c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng d\u00e0y 4,5 cm &#8211; l\u1edbn h\u01a1n g\u1ea5p 44 l\u1ea7n.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F26%2Fid5730875-Is-Your-Brain-Really-Necessary-infographic-03.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F26%2Fid5730875-Is-Your-Brain-Really-Necessary-infographic-03.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" width=\"1920\" height=\"1280\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>M\u1ed9t ph\u00e2n t\u00edch th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean h\u01a1n 600 tr\u1ebb em m\u1eafc ch\u1ee9ng n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y cho th\u1ea5y trong 60 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn 95% h\u1ed9p s\u1ecd, c\u00f3 kho\u1ea3ng 30 tr\u1ebb em c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ tr\u00ean m\u1ee9c trung b\u00ecnh. Ph\u1ea7n b\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee7a h\u00ecnh minh h\u1ecda h\u00ecnh \u1ea3nh b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a m\u1ed9t sinh vi\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1edbi b\u1ed9 n\u00e3o ch\u1ec9 d\u00e0y 1 mm v\u1edbi ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ 126, n\u1eb1m trong top 5% d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi ch\u1ec9 s\u1ed1 IQ cao h\u01a1n. (H\u00ecnh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a Lober \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed khoa h\u1ecdc Science n\u0103m 1980 v\u1edbi ti\u00eau \u0111\u1ec1 \u201cB\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a b\u1ea1n c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft kh\u00f4ng?\u201d (6).<\/p>\n<p><b>B\u1ed9 n\u00e3o v\u00f4 h\u00ecnh<\/b><\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a Lorber \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Science n\u0103m 1981, Roger Lewin \u0111\u00e3 tr\u00edch d\u1eabn l\u1eddi c\u1ee7a Patrick Wall (1925-2001), gi\u00e1o s\u01b0 gi\u1ea3i ph\u1eabu t\u1ea1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc University College London: \u201c\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng trong c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Lorber l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t chu\u1ed7i d\u00e0i nh\u1eefng t\u00ecm t\u00f2i nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng th\u00f4ng tin mang t\u00ednh giai tho\u1ea1i\u201d. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u00e3o n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e1ch th\u1ee9c nh\u1eefng gi\u1ea3ng d\u1ea1y th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng c\u1ea5u tr\u00fac n\u00e3o l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ec3 s\u1ea3n sinh ra \u00fd th\u1ee9c. Li\u1ec7u b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang ta &#8211; n\u1eb7ng kho\u1ea3ng 1,3kg v\u1edbi g\u1ea7n 2 t\u1ef7 t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nhau b\u1eb1ng 500 ngh\u00ecn t\u1ef7 (5 x 10^14) synap &#8211; c\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c?<\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac s\u00e2u v\u00e0 v\u00f4 h\u00ecnh trong b\u1ed9 n\u00e3o c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch cho ch\u1ee9c n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng &#8211; ngay c\u1ea3 v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y nghi\u00eam tr\u1ecdng. Nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1eb1ng scan n\u00e3o th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng hay b\u1eb1ng m\u1eaft th\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 th\u1eadt r\u1eb1ng ch\u00fang kh\u00f4ng hi\u1ec3n l\u1ed9 r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i ho\u1eb7c kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o.<\/p>\n<p>\u201cH\u1eb1ng tr\u0103m n\u0103m qua c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ea7n kinh h\u1ecdc \u0111\u00e3 nh\u00ecn nh\u1eadn r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd y\u00eau th\u00edch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi v\u1ecf n\u00e3o, nh\u01b0ng r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac s\u00e2u trong n\u00e3o \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nhi\u1ec1u ch\u1ee9c n\u0103ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 v\u1ecf n\u00e3o m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 Wall \u0111\u00e3 b\u00ecnh lu\u1eadn trong b\u00e0i b\u00e1o n\u0103m 1981 n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n<p>Norman Geschwind (1926-1984), m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n kinh h\u1ecdc t\u1ea1i B\u1ec7nh vi\u1ec7n Beth Israel thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard, \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn trong m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o n\u0103m 1981 r\u1eb1ng nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac s\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn n\u00e0y \u201cch\u1eafc ch\u1eafn v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ch\u1ee9c n\u0103ng\u201d.<\/p>\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, trong c\u00f9ng b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u00f3 \u00f4ng David Bowsher, gi\u00e1o s\u01b0 khoa sinh l\u00fd th\u1ea7n kinh t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Liverpool, Anh qu\u1ed1c, cho bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac s\u00e2u n\u00e0y \u201ch\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1eafc ch\u1eafn quan tr\u1ecdng h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta t\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n nay\u201d.<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng m\u00e0 ch\u00fang ta ch\u01b0a kh\u00e1m ph\u00e1 ra. V\u00e0 khi nh\u1eefng l\u00fd thuy\u1ebft y h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ed \u1ea9n n\u00e0y, th\u00ec v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 mang \u0111\u1ebfn m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ngo\u1eb7t m\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed.<\/p>\n<p><b>H\u01a1n h\u1eb3n t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh<\/b><\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd th\u1ee9c, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u00ecn v\u00e0o c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh\u201d, b\u00e1c s\u0129 Stuart Hameroff, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u1ee7a Trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea1i h\u1ecdc bang Arizona, n\u00f3i v\u1edbi th\u1eddi b\u00e1o The Epoch Times. Ngay c\u1ea3 nh\u1eefng sinh v\u1eadt \u0111\u01a1n b\u00e0o nh\u01b0 tr\u00f9ng \u0111\u1ebf gi\u00e0y (Paramecium) (7) c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n ra nh\u1eefng h\u00e0nh vi c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch nh\u01b0 b\u01a1i, tr\u00e1nh ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i v\u1eadt, giao ph\u1ed1i, v\u00e0 quan tr\u1ecdng l\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ngay c\u1ea3 khi ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t synap th\u1ea7n kinh (\u0111i\u1ec3m ti\u1ebfp h\u1ee3p th\u1ea7n kinh) n\u00e0o hay m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o c\u1ee7a m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi th\u1ea7n kinh.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F24%2Fid5729262-shutterstock_92979865.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F24%2Fid5729262-shutterstock_92979865.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" width=\"1920\" height=\"1280\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>Ngay c\u1ea3 sinh v\u1eadt \u0111\u01a1n b\u00e0o nh\u01b0 tr\u00f9ng \u0111\u1ebf gi\u00e0y c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u1eefng h\u00e0nh vi c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch nh\u01b0 b\u01a1i, tr\u00e1nh ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i v\u1eadt, giao ph\u1ed1i v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ngay c\u1ea3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t synap th\u1ea7n kinh (\u0111i\u1ec3m ti\u1ebfp h\u1ee3p th\u1ea7n kinh) n\u00e0o hay m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o c\u1ee7a m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi th\u1ea7n kinh. (\u1ea2nh: Lebendkulturen.de\/Shutterstock)<\/i><\/p>\n<p>Theo \u00f4ng Hameroff, nh\u1eefng h\u00e0nh vi th\u00f4ng minh v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1eb1ng c\u00e1c vi \u1ed1ng (microtubule) b\u00ean trong tr\u00f9ng \u0111\u1ebf gi\u00e0y (8). Nh\u1eefng vi \u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u1ee7a n\u00e3o v\u00e0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt.<\/p>\n<p>Vi \u1ed1ng, nh\u01b0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a n\u00f3, l\u00e0 nh\u1eefng \u1ed1ng nh\u1ecf b\u00ean trong t\u1ebf b\u00e0o. Ch\u00fang \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 thi\u1ebft y\u1ebfu trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n chia t\u1ebf b\u00e0o, di chuy\u1ec3n v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u1ed9i b\u00e0o v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 ch\u1ea5t mang th\u00f4ng tin trong t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh (9).<\/p>\n<p>Protein c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean vi \u1ed1ng l\u00e0 \u201cprotein ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t hay d\u1ed3i d\u00e0o nh\u1ea5t trong to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ed9 n\u00e3o\u201d, \u00f4ng Hameroff n\u00f3i v\u1edbi The Epoch Times. \u00d4ng \u0111\u01b0a ra gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c vi \u1ed1ng l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 then ch\u1ed1t trong \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cB\u1edfi v\u00ec khi b\u1ea1n nh\u00ecn v\u00e0o b\u00ean trong c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh, b\u1ea1n th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vi \u1ed1ng \u0111\u00f3, ch\u00fang n\u1eb1m trong m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi c\u1ea5u tr\u00fac c\u00f3 t\u00ednh chu k\u1ef3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n h\u1ea3o cho vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e1c th\u00f4ng tin v\u00e0 s\u00f3ng rung \u0111\u1ed9ng\u201d, \u00f4ng Hameroff nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a ch\u00fang, c\u00e1c vi \u1ed1ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 c\u00e1c \u0103ng-ten. Hameroff n\u00f3i ch\u00fang \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 \u201cthi\u1ebft b\u1ecb l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed\u201d \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i \u00fd th\u1ee9c t\u1eeb m\u1ed9t chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed.<\/p>\n<p><b>Thi\u1ebft b\u1ecb l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/b><\/p>\n<p>Nh\u00e0 V\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc, To\u00e1n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel, Sir Roger Penrose v\u00e0 Hameroff \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed s\u1ea3n sinh ra \u00fd th\u1ee9c (10).<\/p>\n<p>L\u01b0\u1ee3ng t\u1eed l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb si\u00eau nh\u1ecf c\u1ee7a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng hay v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf m\u1ee9c vi quan. Nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u ra nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u m\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u01b0a gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, c\u00e1c vi \u1ed1ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1ea7u n\u1ed1i gi\u1eefa th\u1ebf gi\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta. Ch\u00fang thu nh\u1eadn c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i ch\u00fang, t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00fang v\u00e0 b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3, th\u00f4ng qua nh\u1eefng qu\u00e1 tr\u00ecnh x\u1eed l\u00fd m\u00e0 ch\u00fang ta ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n hi\u1ec3u r\u00f5, bi\u1ebfn ch\u00fang tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac, l\u00fd gi\u1ea3i v\u00e0 suy ngh\u0129 c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>C\u00e1c vi \u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng g\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u v\u1ec1 b\u1ed9 n\u00e3o. Hameroff th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n sinh ra v\u1edbi ch\u1ee9ng n\u00e3o \u00fang th\u1ee7y c\u00f3 th\u1ec3 th\u00edch \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edfi v\u00ec nh\u1eefng vi \u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u1ea3 n\u0103ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 th\u00edch nghi c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ea1i m\u00f4 n\u00e3o c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u201cQua th\u1eddi gian, c\u00e1c vi \u1ed1ng trong b\u1ed9 n\u00e3o \u0111\u00f3 th\u00edch \u1ee9ng v\u00e0 t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c\u201d, \u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, theo Hameroff, b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang ta ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ed9 x\u1eed l\u00fd th\u00f4ng tin, thu nh\u1eadn c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u t\u1eeb v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 chuy\u1ec3n h\u00f3a ch\u00fang th\u00e0nh \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 n\u00e3o x\u1eed l\u00fd th\u00f4ng tin qua nhi\u1ec1u c\u1ea5p \u0111\u1ed9, m\u1ed7i c\u1ea5p \u0111\u1ed9 theo nh\u1eefng t\u1ea7n s\u1ed1 rung \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c nhau. S\u00f3ng n\u00e3o dao \u0111\u1ed9ng ch\u1eadm r\u00e3i trong kho\u1ea3ng 0,5 &#8211; 100 Hz. M\u1ed7i neuron dao \u0111\u1ed9ng nhanh h\u01a1n \u1edf m\u1ee9c <span dir=\"ltr\">500 &#8211; 1000<\/span> Hz (11). B\u00ean trong neuron, c\u00e1c vi \u1ed1ng rung \u0111\u1ed9ng c\u00f2n nhanh h\u01a1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u1edf m\u1ee9c MHz (12). T\u1ea1i m\u1ee9c l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed nh\u1ecf nh\u1ea5t, c\u00e1c t\u1ea7n s\u1ed1 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u1ef1c k\u1ef3 cao, theo l\u00fd thuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean t\u1edbi 10^43 Hz.<\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F26%2Fid5730871-Is-Your-Brain-Really-Necessary-infographic-01.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium aligncenter\" src=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fimg.theepochtimes.com%2Fassets%2Fuploads%2F2024%2F09%2F26%2Fid5730871-Is-Your-Brain-Really-Necessary-infographic-01.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" width=\"1920\" height=\"1280\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><i>Theo nh\u00e0 th\u1ea7n kinh h\u1ecdc Hameroff v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel ng\u00e0i Roger Penrose, b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang ta ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ed9 x\u1eed l\u00fd th\u00f4ng tin, ti\u1ebfp nh\u1eadn t\u00edn hi\u1ec7u t\u1eeb v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 chuy\u1ec3n h\u00f3a ch\u00fang th\u00e0nh \u00fd th\u1ee9c. C\u00e1c vi \u1ed1ng, lo\u1ea1i protein d\u1ed3i d\u00e0o nh\u1ea5t trong t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 c\u1ea7u n\u1ed1i \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp s\u00f3ng t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u00e0o n\u00e3o ch\u00fang ta. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd trong n\u00e3o, \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n sinh ra. (H\u00ecnh minh h\u1ecda b\u1edfi The Epoch Times)<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00e1c c\u0169ng \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed kh\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00e2m l\u00fd. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed khoa h\u1ecdc Physical Review E cho th\u1ea5y s\u1ef1 rung \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed ch\u1ea5t b\u00e9o trong bao myelin c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c c\u1eb7p photon li\u00ean \u0111\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed (13). Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ef1 v\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 h\u00f3a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00e3o, cung c\u1ea5p nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n v\u1ec1 l\u0129nh v\u1ef1c \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p><b>M\u1ed9t d\u00e0n nh\u1ea1c giao h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed<\/b><\/p>\n<p>\u201cThay v\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfc m\u00e1y t\u00ednh v\u1edbi nh\u1eefng t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, b\u1ed9 n\u00e3o l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e0n nh\u1ea1c giao h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed\u201d, Hameroff m\u00f4 t\u1ea3, \u201cB\u1edfi v\u00ec b\u1ea1n c\u00f3 c\u00e1c c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00f2a \u00e2m c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111an xen c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ea7n s\u1ed1 kh\u00e1c nhau, r\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi b\u1ea1n ch\u01a1i nh\u1ea1c. V\u00e0 v\u00ec th\u1ebf t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng \u00fd th\u1ee9c gi\u1ed1ng v\u1edbi \u00e2m nh\u1ea1c h\u01a1n l\u00e0 m\u00e1y vi t\u00ednh\u201d. Khoa h\u1ecdc lu\u00f4n ph\u00e1t tri\u1ec3n. Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u00fd th\u1ee9c v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 tranh lu\u1eadn t\u00edch c\u1ef1c trong khoa h\u1ecdc th\u1ea7n kinh v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, m\u1ed7i m\u1ed9t ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1ec1u m\u1edf ra nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1edbi. Khi ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n n\u00e0y, h\u00e3y ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef t\u00ednh hi\u1ebfu k\u1ef3 v\u00e0 t\u00e2m th\u00e1i c\u1edfi m\u1edf.<\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn n\u1ed9i t\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ebfn v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1eadn t\u1eed \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin cho c\u00e1c manh m\u1ed1i ch\u1ec9 d\u1eabn v\u1ec1 m\u1eb7t y khoa, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>Quan \u0111i\u1ec3m b\u00e0y t\u1ecf trong b\u00e0i vi\u1ebft l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3n \u00e1nh quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a The Epoch Times. Epoch Health hoan ngh\u00eanh m\u1ecdi th\u1ea3o lu\u1eadn chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 tranh lu\u1eadn h\u1eefu ngh\u1ecb. \u0110\u1ec3 g\u1eedi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a b\u1ea1n, vui l\u00f2ng l\u00e0m theo ch\u1ec9 d\u1eabn v\u00e0 g\u1eedi th\u00f4ng qua bi\u1ec3u m\u1eabu c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/article\/submission-guidelines-4553495?_gl=1*1lu529n*_ga*MTg3ODk5MzYyOC4xNzA0Mzg4NjA2*_ga_RD0QM5H02Q*MTcxMDUzMDI5Ny41MDUuMS4xNzEwNTMwNDQ2LjU0LjAuMA..*_gcl_au*NTk2MjcwNzcuMTcwNDM4ODYwNi44OTk1Njg1OTMuMTcwODIwMTExMS4xNzA4MjAxMTEx\" rel=\"nofollow\">t\u1ea1i \u0111\u00e2y<\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e0i li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh:<\/i><\/p>\n<p>(1) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC6170087\/\" rel=\"nofollow\">Near-Death Experiences, The Mind-Body Debate &amp; the Nature of Reality<\/a><\/p>\n<p>(2) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/consc.net\/papers\/facing.pdf\" rel=\"nofollow\">Facing Up to the Problem of Consciousness<\/a><\/p>\n<p>(3) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/journals\/lancet\/article\/PIIS0140-6736(07)61127-1\/fulltext\" rel=\"nofollow\">Brain of a white-collar worker<\/a><\/p>\n<p>(4) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.psychologytoday.com\/us\/blog\/explorations-the-mind\/202201\/brainless-not-mindless#:~:text=Lionel%20Feuillet%20of%20H%C3%B4pital%20de,spinal%20fluid%20and%20very%20little\" rel=\"nofollow\">Brainless But Not Mindless<\/a><\/p>\n<p>(5), (6) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.science.org\/doi\/10.1126\/science.7434023\" rel=\"nofollow\">Is Your Brain Really Necessary?<\/a><\/p>\n<p>(7) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC8208649\/\" rel=\"nofollow\">Integrative Neuroscience of Paramecium, a \u201cSwimming Neuron\u201d<\/a><\/p>\n<p>(8) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.frontiersin.org\/journals\/molecular-neuroscience\/articles\/10.3389\/fnmol.2022.869935\/full\" rel=\"nofollow\">Consciousness, Cognition and the Neuronal Cytoskeleton \u2013 A New Paradigm Needed in Neuroscience<\/a><\/p>\n<p>(9) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC3979999\/\" rel=\"nofollow\">Microtubules in neurons as information carriers<\/a><\/p>\n<p>(10) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/royalsocietypublishing.org\/doi\/10.1098\/rsta.1998.0254\" rel=\"nofollow\">Quantum computation in brain microtubules? The Penrose\u2013Hameroff \u2018Orch OR\u2018 model of consciousness<\/a><\/p>\n<p>(11) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S1935861X21000590\" rel=\"nofollow\">Kilohertz-frequency stimulation of the nervous system: A review of underlying mechanisms<\/a><\/p>\n<p>(12) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.frontiersin.org\/journals\/integrative-neuroscience\/articles\/10.3389\/fnint.2012.00093\/full\" rel=\"nofollow\">How quantum brain biology can rescue conscious free will<\/a><\/p>\n<p>(13) <a class=\"external text\" href=\"https:\/\/journals.aps.org\/pre\/abstract\/10.1103\/PhysRevE.110.024402\" rel=\"nofollow\">Entangled biphoton generation in the myelin sheath<\/a><\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.theepochtimes.com\/health\/do-you-really-need-your-brain-5694486\" rel=\"nofollow\">Can Consciousness Exist Without a Brain?<\/a><\/p>\n<p><a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/296034\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/296034<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"catlinks\" class=\"catlinks\" data-mw=\"interface\">&nbsp;<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3: B\u00e1c s\u0129 Y khoa v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Yuhong Dong, Makai Allbert [ChanhKien.org] C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u1ea3i ph\u1eabu kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. (H\u00ecnh minh ho\u1ea1 b\u1edfi The [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":45317,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,114],"tags":[568],"class_list":["post-45316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-nhan-the-hoc","tag-y-thuc-den-tu-dau"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00e1c gi\u1ea3: B\u00e1c s\u0129 Y khoa v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Yuhong Dong, Makai Allbert [ChanhKien.org] C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u1ea3i ph\u1eabu kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. (H\u00ecnh minh ho\u1ea1 b\u1edfi The [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-05-16T02:22:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-29T15:32:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng?\",\"datePublished\":\"2025-05-16T02:22:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-29T15:32:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\"},\"wordCount\":4303,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\",\"keywords\":[\"\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\",\"datePublished\":\"2025-05-16T02:22:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-29T15:32:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg\",\"width\":2400,\"height\":1600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"T\u00e1c gi\u1ea3: B\u00e1c s\u0129 Y khoa v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Yuhong Dong, Makai Allbert [ChanhKien.org] C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u1ea3i ph\u1eabu kh\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. (H\u00ecnh minh ho\u1ea1 b\u1edfi The [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2025-05-16T02:22:54+00:00","article_modified_time":"2025-05-29T15:32:33+00:00","og_image":[{"width":2400,"height":1600,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng?","datePublished":"2025-05-16T02:22:54+00:00","dateModified":"2025-05-29T15:32:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html"},"wordCount":4303,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg","keywords":["\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","Nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng? - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg","datePublished":"2025-05-16T02:22:54+00:00","dateModified":"2025-05-29T15:32:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/id5729253-Is-Your-Brain-Really-Necessary-featured-imag-image.jpg","width":2400,"height":1600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2025\/05\/loat-bai-y-thuc-den-tu-dau-phan-1-y-thuc-co-the-ton-tai-ma-khong-can-nao-bo-khong.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i \u201c\u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?\u201d: (Ph\u1ea7n 1) \u00dd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00e3o b\u1ed9 kh\u00f4ng?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45316\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}