{"id":32429,"date":"2024-01-23T11:41:17","date_gmt":"2024-01-23T04:41:17","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=32429"},"modified":"2025-05-24T23:26:33","modified_gmt":"2025-05-24T16:26:33","slug":"loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><b>\u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u01a1n 5000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc<\/b><\/p>\n<p>Tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 trong \u201cKinh Th\u00e1nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn nh\u01b0 sau: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t su\u1ed1t 40 ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng cao v\u00e0 n\u00e2ng thuy\u1ec1n c\u1ee9u n\u1ea1n l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d; theo ghi ch\u00e9p trong cu\u1ed1n \u201cS\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd\u201d: N\u01a1i c\u1eadp b\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a con thuy\u1ec1n Noah l\u00e0 n\u00fai Ararat. Trong s\u00e1ch c\u00f2n vi\u1ebft: \u201cNg\u00e0y 17 th\u00e1ng 7, thuy\u1ec1n c\u1ee9u n\u1ea1n c\u1eadp b\u1ebfn tr\u00ean n\u00fai Ararat\u201d, \u201cTr\u1ea3i qua b\u1ed1n th\u00e1ng sau, Noah \u0111\u00e3 r\u1eddi con thuy\u1ec1n, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4 r\u00e1o&#8221;, \u201cC\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y tr\u1eadn l\u0169 l\u1ee5t n\u00e0y v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng r\u1ea5t cao\u201d.<\/p>\n<p>\u201cS\u1eed thi Gilgamesh\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Babylon c\u1ed5 \u0111\u1ea1i l\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t trong tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 k\u1ec3 l\u1ea1i. Ghi ch\u00e9p trong \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng: L\u0169 l\u1ee5t k\u00e8m theo gi\u00f3 b\u00e3o, g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u1ec9 trong m\u1ed9t \u0111\u00eam \u0111\u00e3 nh\u1ea5n ch\u00ecm to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng v\u00e0 c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ed3i n\u00fai th\u1ea5p tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng tr\u00ean n\u00fai cao ho\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n l\u00ean n\u00fai cao m\u1edbi s\u1ed1ng s\u00f3t. Nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u vi\u1ebft tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea5m \u0111\u1ea5t s\u00e9t nung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Sumer \u0111\u01b0\u1ee3c ra \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 3500 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean vi\u1ebft nh\u01b0 sau: \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f3 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111\u1ebfn m\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u00f3 trong kh\u00f4ng trung g\u00e0o th\u00e9t \u0111\u00e1ng s\u1ee3, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n m\u1ea1ng ch\u1ea1y l\u00ean n\u00fai m\u00e0 kh\u00f4ng quan t\u00e2m b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u&#8230;\u201d. Ch\u00fa \u00fd r\u1eb1ng \u201cm\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u\u201d, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 s\u1ebd ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i cho r\u1eb1ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u1ec9?<\/p>\n<p>Khi tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y n\u00e0y x\u1ea3y ra, Trung Qu\u1ed1c v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1eddi Vua Nghi\u00eau. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt t\u1ed5 ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t. V\u00ec v\u1eady c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u0103n h\u00f3a ti\u1ec1n s\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0o l\u00fac \u0111\u00f3. \u201cHo\u00e0i Nam T\u1eed &#8211; L\u00e3m Minh Hu\u1ea5n\u201d vi\u1ebft: \u201cV\u00e0o th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, b\u1ed1n c\u00e2y tr\u1ee5 ch\u1ed1ng tr\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ed5, \u0111\u1ea5t \u0111ai ch\u00edn ch\u00e2u t\u00e1ch v\u1ee1 ra, Tr\u1eddi kh\u00f4ng che k\u00edn h\u1ebft \u0111\u1ea5t \u0111ai, \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng chuy\u00ean ch\u1edf h\u1ebft v\u1ea1n v\u1eadt, l\u1eeda l\u1edbn b\u1ed1c l\u00ean k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u01b0\u1edbc l\u1edbn d\u00e2ng tr\u00e0n l\u00ean kh\u00f4ng ng\u1eebng\u201d. Cu\u1ed1n H\u1ed3ng H\u01b0ng ghi ch\u00fa: \u201cTh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb 300 nh\u1eabn (1) tr\u1edf l\u00ean\u201d. \u201cTh\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 \u2013 Nghi\u00eau \u0110i\u1ec3n\u201d ghi l\u1ea1i: \u201cThang thang h\u1ed3ng th\u1ee7y ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1t, \u0111\u00e3ng \u0111\u00e3ng ho\u00e0i s\u01a1n t\u01b0\u01a1ng l\u0103ng, h\u1ea1o h\u1ea1o thao thi\u00ean&#8221;. Ngh\u0129a l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed3n cu\u1ed9n kh\u1eafp n\u01a1i l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc lao nhanh bao v\u00e2y c\u00e1c ng\u1ecdn n\u00fai, nh\u1ea5n ch\u00ecm \u0111\u1ed3i n\u00fai, m\u00eanh m\u00f4ng cu\u1ed3n cu\u1ed9c, tr\u00e0n ng\u1eadp l\u00ean t\u1eadn tr\u1eddi. Trong \u201cM\u1ea1nh T\u1eed &#8211; \u0110\u1eb1ng V\u0103n C\u00f4ng\u201d ghi ch\u00e9p: \u201cV\u00e0o th\u1eddi Nghi\u00eau, thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn ch\u01b0a y\u00ean b\u00ecnh, l\u0169 l\u1ee5t tr\u00e0n lan, ng\u1eadp l\u1ee5t kh\u1eafp n\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Trong khi gi\u1ea3ng Ph\u00e1p \u0110\u1ea1i s\u01b0 L\u00fd H\u1ed3ng Ch\u00ed t\u1eebng n\u00f3i:<\/p>\n<blockquote>\n<p>\u201cD\u1ea3i \u0111\u1ea5t trung t\u00e2m c\u1ee7a ch\u1ee7ng t\u1ed9c Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 trong qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 ng\u00e0y nay, m\u00e0 l\u00e0 thu\u1ed9c d\u1ea3i \u0111\u1ea5t T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng. Th\u1eddi k\u1ef3 ph\u1ed3n th\u1ecbnh nh\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y khi \u0111\u00f3 c\u0169ng \u1edf t\u1ea1i d\u1ea3i \u0111\u1ea5t n\u00e0y. B\u1edfi v\u00ec n\u00fai C\u00f4n Lu\u00e2n n\u1eb1m c\u1ea1nh v\u00f9ng n\u00e0y, \u0111\u1ecba th\u1ebf xung quanh kh\u00e1 cao, tr\u1eadn \u0111\u1ea1i th\u1ee7y n\u0103m \u0111\u00f3 cao t\u1edbi h\u01a1n 2.000m, \u0111\u00e3 nh\u1ea5n ch\u00ecm to\u00e0n b\u1ed9 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khi \u0111\u1ea1i th\u1ee7y b\u00f9ng ph\u00e1t \u0111\u00e3 ch\u1ea1y l\u00ean n\u00fai C\u00f4n Lu\u00e2n, s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c, di l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 v\u0103n h\u00f3a th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5. V\u00ed nh\u01b0 \u1edf Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n nay c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00e0o l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u1ed3, L\u1ea1c Th\u01b0, Th\u00e1i C\u1ef1c, Ti\u00ean Thi\u00ean B\u00e1t Qu\u00e1i v.v., c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i m\u00f4n kh\u00ed c\u00f4ng c\u1ed5 x\u01b0a m\u00e0 ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft\u201d. <i><b>(Gi\u1ea3ng Ph\u00e1p t\u1ea1i l\u1ec5 th\u00e0nh l\u1eadp Ph\u1eadt h\u1ecdc h\u1ed9i Singapore 1996)<\/b><\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>N\u01b0\u1edbc l\u0169 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 r\u00fat, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u n\u01a1i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc m\u00eanh m\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u1edf. \u201cKinh Th\u01b0- Nghi\u00eau \u0110i\u1ec3n\u201d n\u00f3i r\u1eb1ng, C\u1ed5n (cha c\u1ee7a vua V\u0169 nh\u00e0 H\u1ea1) m\u1ea5t ch\u00edn n\u0103m \u0111\u1ec3 tr\u1ecb th\u1ee7y. \u201cS\u1eed k\u00fd &#8211; H\u1ea1 B\u1ed5n k\u00fd\u201d n\u00f3i vua V\u0169 tr\u1ecb th\u1ee7y h\u01a1n 13 n\u0103m, v\u00ec v\u1eady c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ebf ng\u1ef1 tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y n\u00e0y m\u1ea5t \u00edt nh\u1ea5t h\u01a1n 22 n\u0103m. C\u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ch\u1ebf ng\u1ef1 n\u01b0\u1edbc l\u0169, \u00f4ng d\u00f9ng bi\u1ec7n ph\u00e1p ng\u0103n ch\u1eb7n, tr\u00e1i l\u1ea1i l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao h\u01a1n, sau ch\u00edn n\u0103m kh\u00f4ng l\u00e0m n\u00ean th\u00e0nh t\u1ef1u g\u00ec (xem \u201cKinh Th\u01b0- Nghi\u00eau \u0110i\u1ec3n\u201d \u201cCh\u00edn n\u0103m c\u00f4ng s\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch\u201d). Sau \u0111\u00f3 con trai c\u1ee7a C\u1ed5n l\u00e0 V\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tr\u1ecb th\u1ee7y. \u00d4ng \u0111\u1ed5i bi\u1ec7n ph\u00e1p ng\u0103n ch\u1eb7n th\u00e0nh kh\u01a1i th\u00f4ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc l\u0169 tho\u00e1t \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cS\u01a1n H\u1ea3i Kinh &#8211; H\u1ea3i N\u1ed9i Kinh\u201d n\u00f3i: C\u1ed5n tr\u1ecb th\u1ee7y \u0111\u1ebfn V\u0169 Giao c\u0169ng l\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc Nh\u1ea1n M\u00f4n c\u1ee7a v\u00f9ng S\u01a1n T\u00e2y ng\u00e0y nay th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft. Nh\u1ea1n M\u00f4n n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda b\u1eafc S\u01a1n T\u00e2y, n\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ed9 cao trung b\u00ecnh 1000 m\u00e9t so v\u1edbi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. \u201cB\u1ea3n th\u1ea3o \u0111\u1ecba l\u00fd H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng\u201d ghi: \u201cTr\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1 tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p \u1edf Nghi \u0110\u00f4 cao d\u1ef1ng \u0111\u1ee9ng v\u00e0i tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 m\u1ed9t thanh c\u1ee7i ch\u00e1y d\u1edf, c\u1eafm v\u00e0o gi\u1eefa v\u00e1ch \u0111\u00e1, d\u00e0i \u0111\u1ebfn v\u00e0i th\u01b0\u1edbc. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y n\u00f3i r\u00f5, tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed c\u0169ng t\u1eebng k\u00e9o d\u00e0i t\u1edbi Nghi \u0110\u00f4. Nghi \u0110\u00f4 n\u1eb1m \u1edf Chi Th\u00e0nh g\u1ea7n Nghi X\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh H\u1ed3 B\u1eafc ng\u00e0y nay, n\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00e3y n\u00fai Vu S\u01a1n, \u0111\u1ed9 cao ti\u00eau chu\u1ea9n tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 kho\u1ea3ng 1200 m\u00e9t so v\u1edbi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. C\u00f3 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n Ti\u00ean C\u01b0, t\u1ec9nh Chi\u1ebft Giang, t\u00ean l\u00e0 n\u00fai Vi Kh\u01b0\u01a1ng, tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e1ch \u0111\u00e1 nguy hi\u1ec3m c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Khoa \u0110\u1ea9u Nhai, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1 c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef k\u1ef3 l\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc th\u1ee7 c\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1eef Khoa \u0110\u1ea9u. \u0110\u1ebfn nay, ch\u01b0a ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc hi\u1ec3u ch\u1eef lo\u1ea1i n\u00e0y. Ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1ee7a v\u00e1ch \u0111\u00e1 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u00ecnh v\u1ebd nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng, c\u00f4n tr\u00f9ng v\u00e0 sinh v\u1eadt bi\u1ec3n. Nh\u00e2n gian t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n r\u1eb1ng n\u01a1i \u0111\u00e2y v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng ao h\u1ed3 s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc, n\u0103m \u0111\u00f3 khi \u0110\u1ea1i V\u0169 tr\u1ecb th\u1ee7y \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0y, \u0111\u00e3 kh\u1eafc ch\u1eef Khoa \u0110\u1ea9u l\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1 n\u00e0y. Trong khu t\u1ef1 tr\u1ecb t\u1ed9c Mi\u00eau v\u00e0 t\u1ed9c B\u1ed1 Y thu\u1ed9c huy\u1ec7n Quan L\u0129nh, th\u00e0nh ph\u1ed1 An Thu\u1eadn, t\u1ec9nh Qu\u00fd Ch\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea5m bia \u0111\u00e1 m\u00e0u \u0111\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n B\u00ed Thi\u00ean th\u01b0\u201d, b\u00ean tr\u00ean c\u00f3 kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc hi\u1ec3u. T\u1eeb nh\u1eefng b\u00e0i ca dao c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n nh\u1eefng ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y. Tr\u00ean \u0111\u1ec9nh C\u1ea9u L\u0169, m\u1ed9t trong 72 ng\u1ecdn n\u00fai thu\u1ed9c Nam Nh\u1ea1c H\u00e0nh s\u01a1n, c\u0169ng c\u00f3 kh\u1eafc 77 ch\u1eef c\u1ed5, b\u00fat ph\u00e1p k\u1ef3 qu\u00e1i kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 bia C\u1ea9u L\u0169. Nghe n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u1ea5m bia ghi nh\u1edb c\u00f4ng lao \u0110\u1ea1i V\u0169, xem ra c\u0169ng c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y. \u0110\u1ec9nh cao nh\u1ea5t c\u1ee7a H\u00e0nh S\u01a1n c\u00f3 \u0111\u1ed9 cao l\u00e0 1290 m\u00e9t.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, ph\u00eda B\u1eafc t\u1eeb Nh\u1ea1n M\u00f4n, n\u00fai Long M\u00f4n, \u0111i qua Nghi X\u01b0\u01a1ng, Ch\u00ed Th\u00e0nh cho \u0111\u1ebfn H\u00e0nh S\u01a1n, \u0111\u1ed9 cao ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u trong kho\u1ea3ng 1000-2000 m\u00e9t, b\u1eadc thang n\u00e0y \u0111i t\u1eeb \u0110\u00f4ng sang Nam, ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng m\u00eanh m\u00f4ng b\u00e1t ng\u00e1t, cao h\u01a1n m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n kho\u1ea3ng 500 m\u00e9t. Ph\u00eda T\u00e2y c\u1ee7a b\u1eadc thang n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 b\u1eadc th\u1ee9 hai c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u1ec1u cao h\u01a1n m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n t\u1eeb 2000 m\u00e9t tr\u1edf l\u00ean. C\u1ed5 nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u00e0 bia v\u0103n tr\u1ecb th\u1ee7y sau \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y s\u1eafp x\u1ebfp ch\u00fang \u1edf \u0111\u1ed9 cao h\u1ea7u nh\u01b0 tr\u00f9ng kh\u1edbp nh\u01b0 v\u1eady. L\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch h\u1ee3p l\u00fd duy nh\u1ea5t ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y n\u0103m \u0111\u00f3 qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 ng\u1eadp t\u1edbi \u0111\u1ed9 cao n\u00e0y. \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00e3 nh\u1ea5n ch\u00ecm h\u1ea7u h\u1ebft to\u00e0n b\u1ed9 mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng Trung Qu\u1ed1c, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 Nam, S\u01a1n T\u00e2y, Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u1ee7a Trung Nguy\u00ean c\u00f9ng d\u1ea3i \u0111\u1ea5t ph\u00eda T\u00e2y Nam Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb nh\u1ea5n ch\u00ecm trong n\u01b0\u1edbc l\u0169.<\/p>\n<p>M\u00e0 cao nguy\u00ean Mexico \u1edf ph\u00eda b\u00ean kia Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n 2000 m\u00e9t so v\u1edbi m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n, cho n\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Maya \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 (d\u1ea3i \u0111\u1ea5t Mexico Trung M\u1ef9 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Maya), khi \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y \u1eadp t\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n l\u00ean cao nguy\u00ean Mexico \u0111\u00e3 may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t. V\u0103n h\u00f3a Maya c\u00f3 quan h\u1ec7 tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng C\u1ed5 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y, ng\u01b0\u1eddi Maya s\u1ed1ng \u1edf b\u00e1n \u0111\u1ea3o Yucatan, Mexico l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng C\u1ed5, h\u1ecd th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi da v\u00e0ng. Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i th\u1eddi k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng C\u1ed5 s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ch\u00e2u M\u1ef9 \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra n\u1ec1n v\u0103n minh Maya v\u00f4 c\u00f9ng huy ho\u00e0ng. N\u1ec1n v\u0103n minh Maya t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ecba Mu v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh Atlantis. Tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 h\u01a1n 10000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1 hu\u1ef7 ho\u00e0n to\u00e0n l\u1ee5c \u0111\u1ecba Mu v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh Atlantis, g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 t\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n minh Maya, m\u00e0 tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 5000 n\u0103m l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa t\u00e0n ph\u00e1 n\u1ec1n v\u0103n minh Maya. Sau khi n\u01b0\u1edbc l\u0169 r\u00fat \u0111i, m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi Maya c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u00e3 quay tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0, m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb ph\u00e1 hu\u1ef7 tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o Yucatan.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Maya c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Anh \u0110i\u00eang thi\u1ec3u s\u1ed1. Tuy h\u1ecd \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng sau khi b\u1ecb l\u0169 l\u1ee5t ph\u00e1 hu\u1ef7, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 cao nh\u01b0 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. H\u1ecd ch\u1ec9 nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Maya m\u00e0 h\u1ecd hi\u1ec3u bi\u1ebft, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c to\u00e0n b\u1ed9 n\u1ec1n v\u0103n minh Maya n\u1eefa. To\u00e0n b\u1ed9 t\u01b0 li\u1ec7u s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1ec1u b\u1ecb hu\u1ef7, con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea1i cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i nguy\u00ean thu\u1ef7. Thu\u1eadn theo vi\u1ec7c t\u1eebng th\u1ebf h\u1ec7 m\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra, v\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng nh\u1edb n\u1ed5i, c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tinh hoa th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Maya th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed l\u00e0 g\u00ec. Sau m\u1ed7i th\u1ebf h\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Maya l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, nh\u1eefng th\u1ee9 b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Maya c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i v\u1eabn l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00e1n ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"http:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/80590\" rel=\"nofollow\">http:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/80590<\/a><\/p>\n<p>Ghi ch\u00fa: (1): Nh\u1eabn l\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111o l\u01b0\u1eddng th\u1eddi x\u01b0a, b\u1eb1ng 8 th\u01b0\u1edbc hay 7 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<div id=\"catlinks\" class=\"catlinks\" data-mw=\"interface\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u01a1n 5000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 trong \u201cKinh Th\u00e1nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn nh\u01b0 sau: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t su\u1ed1t 40 ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng cao v\u00e0 n\u00e2ng thuy\u1ec1n c\u1ee9u n\u1ea1n l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d; theo ghi ch\u00e9p trong cu\u1ed1n \u201cS\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd\u201d: N\u01a1i c\u1eadp b\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,544],"tags":[451],"class_list":["post-32429","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-van-hoc","tag-loat-bai-mexico"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u01a1n 5000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 trong \u201cKinh Th\u00e1nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn nh\u01b0 sau: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t su\u1ed1t 40 ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng cao v\u00e0 n\u00e2ng thuy\u1ec1n c\u1ee9u n\u1ea1n l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d; theo ghi ch\u00e9p trong cu\u1ed1n \u201cS\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd\u201d: N\u01a1i c\u1eadp b\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-23T04:41:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-24T16:26:33+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2)\",\"datePublished\":\"2024-01-23T04:41:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:26:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\"},\"wordCount\":2872,\"keywords\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"V\u0103n h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-23T04:41:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:26:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u01a1n 5000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Tr\u1eadn \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng thu\u1ef7 trong \u201cKinh Th\u00e1nh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn nh\u01b0 sau: N\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t su\u1ed1t 40 ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng cao v\u00e0 n\u00e2ng thuy\u1ec1n c\u1ee9u n\u1ea1n l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d; theo ghi ch\u00e9p trong cu\u1ed1n \u201cS\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd\u201d: N\u01a1i c\u1eadp b\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2024-01-23T04:41:17+00:00","article_modified_time":"2025-05-24T16:26:33+00:00","author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2)","datePublished":"2024-01-23T04:41:17+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:26:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html"},"wordCount":2872,"keywords":["Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","V\u0103n h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2024-01-23T04:41:17+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:26:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2024\/01\/loat-bai-mexico-2012-13-hai-lan-dai-hong-thuy-huy-diet-nhan-loai-ky-2.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (18): Hai l\u1ea7n \u0110\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y h\u1ee7y di\u1ec7t nh\u00e2n lo\u1ea1i (K\u1ef3 2)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32429"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32429\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}