{"id":32219,"date":"2023-12-29T10:09:38","date_gmt":"2023-12-29T03:09:38","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=32219"},"modified":"2025-05-24T23:27:07","modified_gmt":"2025-05-24T16:27:07","slug":"loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Indian ch\u00e2u M\u1ef9 k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng sinh s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian. C\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft Hopi, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hopi \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00f2 qua l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ed1ng \u1edf r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc cho r\u1eb1ng: Kho\u1ea3ng h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hopi x\u00e1c th\u1ef1c \u0111\u00e3 t\u1eebng di c\u01b0 t\u1eeb Mexico \u0111\u1ebfn bang Arizona c\u1ee7a M\u1ef9.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-32220\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"400\"><\/a><\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\" style=\"text-align: center;\"><em>Thuy\u1ebft Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u1ed7ng v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ngu\u1ed3n: Internet)<\/em><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e0 tu h\u00e0nh v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u T\u1ea1ng truy\u1ec1n Ph\u1eadt gi\u00e1o cho r\u1eb1ng: Th\u00e1nh \u0111\u1ecba\/Mi\u1ec1n c\u1ef1c l\u1ea1c Shambala trong Th\u1ea7n tho\u1ea1i T\u00e2y T\u1ea1ng (Shambhala, hay Shangri-La) n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e3y Himalaya xa x\u00f4i v\u1edbi l\u1ed1i v\u00e0o v\u00f4 c\u00f9ng b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ee9c L\u1ea1t Ma c\u1ee7a T\u00e2y T\u1ea1ng canh gi\u1eef. V\u00e0o n\u0103m 1938 v\u00e0 1943, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng \u00fd c\u1ee7a Hitler, th\u1ee7 l\u0129nh v\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3 l\u00e0 Himmler \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n t\u1ed5 ch\u1ee9c hai \u0111\u1ed9i th\u00e1m hi\u1ec3m ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o T\u00e2y T\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm \u201ct\u1ed5 ti\u00ean d\u00e2n t\u1ed9c Germanic (\u0110\u1ee9c v\u00e0 Anh)\u201d, nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch ti\u1ebfp c\u1eadn d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi gian v\u00e0 \u201ctr\u1ee5c Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\u201d \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra \u201cqu\u00e2n \u0111o\u00e0n b\u1ea5t t\u1eed\u201d. N\u0103m 1945, sau khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Li\u00ean X\u00f4 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Berlin, c\u00e1c s\u0129 quan c\u1ee7a b\u1ed9 D\u00e2n \u1ee7y N\u1ed9i v\u1ee5 Li\u00ean X\u00f4 (NKVD) v\u00e0 \u1ee6y ban An ninh qu\u1ed1c gia Li\u00ean X\u00f4 (ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a KGB) \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t v\u1ecb L\u1ea1t Ma T\u00e2y T\u1ea1ng b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft trong m\u1ed9t c\u0103n ph\u00f2ng b\u00ed m\u1eadt d\u01b0\u1edbi t\u1ea7ng h\u1ea7m c\u1ee7a T\u00f2a nh\u00e0 Empire State c\u1ee7a \u0110\u1ee9c. Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3 \u1edf T\u00e2y T\u1ea1ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u1ea9n \u0111\u1ed1 kh\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch trong Chi\u1ebfn tranh th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>N\u0103m 1946, khoa h\u1ecdc gia ng\u01b0\u1eddi Anh Wilkins \u0111\u00e3 d\u1ef1a tr\u00ean k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3o s\u00e1t t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cB\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 ch\u00e2u Nam M\u1ef9 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i\u201d r\u1eb1ng, c\u00e1c h\u00e0nh lang ng\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n minh th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau v\u00e0 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e3 r\u1ebd, c\u00f3 th\u1ec3 xuy\u00ean qua m\u1ed7i t\u1eebng khu v\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u, ch\u00e2u \u00c1, ch\u00e2u M\u1ef9, ch\u00e2u Phi, cu\u1ed1i c\u00f9ng k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t \u201cV\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ng\u1ea7m\u201d b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Hi\u1ec7n nay m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 uy t\u00edn c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng tin r\u1eb1ng b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00e0nh ph\u1ed1 ng\u1ea7m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh \u0111\u1ea1t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 cao.<\/p>\n<p><b>Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t &#8220;r\u1ed7ng ru\u1ed9t&#8221;<\/b><\/p>\n<p>Nh\u1eadn th\u1ee9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ec1 k\u1ebft c\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0: \u0110\u1ed9 d\u00e0y c\u1ee7a v\u1ecf Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng 81 km, \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a l\u1edbp ph\u1ee7 l\u00e0 2808 km v\u00e0 b\u00e1n k\u00ednh l\u00f5i Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng 3483 km. V\u1eadt ch\u1ea5t trong l\u00f5i Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u th\u00e0nh t\u1eeb s\u1eaft v\u00e0 niken, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1p su\u1ea5t r\u1ea5t cao v\u1edbi m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u1ef1c l\u1edbn. \u01af\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed5ng th\u1ec3, t\u1ef7 l\u1ec7 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t: S\u1eaft 34,6%, oxy 29,5%, silic 15,2%, magie 12,7%, niken 2,4%, l\u01b0u hu\u1ef3nh 1,9% v\u00e0 titan 0,05%.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay, ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tin r\u1eb1ng b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1eefng kho\u1ea3ng kh\u00f4ng kh\u1ed5ng l\u1ed3, Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 r\u1ed7ng. M\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do di\u1ec7n t\u00edch Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 5,10\u00d710^8 km2, b\u00e1n k\u00ednh trung b\u00ecnh kho\u1ea3ng 6371,3 km, th\u1ec3 t\u00edch kho\u1ea3ng 1,08\u00d710^21 m\u00e9t kh\u1ed1i, nh\u01b0ng tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 c\u00f3 5,97\u00d710^21 t\u1ea5n. N\u1ebfu nh\u01b0 Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 \u2018\u0111\u1eb7c ru\u1ed9t\u2019 th\u00ec tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t xa h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 17, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh Edmund Halley \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t r\u1eb1ng, Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u t\u1ea1o t\u1eeb 4 v\u00f2ng tr\u00f2n \u0111\u1ed3ng t\u00e2m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u00e1m ch\u1ec9 r\u1eb1ng b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 sinh m\u1ec7nh \u0111ang sinh s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu s\u00e1ng b\u1edfi b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n ph\u00e1t s\u00e1ng&#8221;. \u00d4ng cho r\u1eb1ng c\u1ef1c quang hay \u00e1nh s\u00e1ng B\u1eafc C\u1ef1c l\u00e0 do ch\u1ea5t kh\u00ed tho\u00e1t ra th\u00f4ng qua l\u1edbp v\u1ecf Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ecba c\u1ef1c g\u00e2y ra.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"gallerytext\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0314.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-32221\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0314.jpeg\" alt=\"\" width=\"375\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0314.jpeg 375w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0314-281x300.jpeg 281w\" sizes=\"(max-width: 375px) 100vw, 375px\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div><\/div>\n<div class=\"thumb\" style=\"text-align: center;\"><em>B\u1ee9c \u1ea3nh ch\u1ee5p b\u1edfi v\u1ec7 tinh Apollo 8 v\u00e0 16 cho th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i mi\u1ec7ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 h\u00ecnh tr\u00f2n \u1edf v\u00f9ng B\u1eafc C\u1ef1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t (\u1ea3nh Internet).<\/em><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd ng\u01b0\u1eddi Nga Fedor Nivolin l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh v\u1edbi \u201cthuy\u1ebft Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u1ed7ng\u201d, \u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng trong gi\u1edbi khoa h\u1ecdc to\u00e0n c\u1ea7u nh\u1edd m\u1ed9t \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u00fd lu\u1eadn \u201cV\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc m\u1edbi\u201d. Nivolin cho r\u1eb1ng kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra t\u1eeb dung nham Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khu\u1ebfch t\u00e1n ra b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ecba c\u1ea7u, sau m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i gi\u00e3n n\u1edf v\u00e0 khu\u1ebfch t\u00e1n, t\u00e2m Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i \u201cv\u1ecf r\u1ed7ng kh\u1ed5ng l\u1ed3\u201d. \u00d4ng Nivolin cho r\u1eb1ng, l\u1ed1i tho\u00e1t ch\u1ee7 y\u1ebfu cho s\u1ef1 khu\u1ebfch t\u00e1n ch\u1ea5t kh\u00ed quy m\u00f4 l\u1edbn n\u00e0y l\u00e0 \u1edf hai c\u1ef1c Nam B\u1eafc, hi\u1ec7n nay nh\u1eefng \u201chang \u0111\u1ed9ng kh\u1ed5ng l\u1ed3\u201d \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u00fang ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5t r\u1ea5t thuy\u1ebft ph\u1ee5c. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 danh ti\u1ebfng ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u00e1n \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 \u201cthuy\u1ebft Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u1ed7ng\u201d, nh\u01b0ng th\u00f4ng qua c\u00e1c b\u1ee9c \u1ea3nh v\u1ec7 tinh Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 (h\u00ecnh 2) v\u00e0 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00e1c cho th\u1ea5y, tr\u00ean m\u1eb7t b\u0103ng c\u1ee7a v\u00f9ng B\u1eafc C\u1ef1c c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t hang \u0111\u1ed9ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng!<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc b\u1ea3o v\u1ec7 quan \u0111i\u1ec3m Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u1ed7ng cho r\u1eb1ng, nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ea1o th\u00e0nh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u00e0 do t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a l\u1ef1c ly t\u00e2m b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u l\u00e0 th\u1ec3 h\u1ed7n h\u1ee3p gi\u1eefa l\u1eeda v\u00e0 dung nham, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t xoay chuy\u1ec3n, nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t n\u1eb7ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9m ra l\u1edbp ngo\u00e0i, khi\u1ebfn cho v\u1ecf Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t to\u00e0n l\u00e0 nham th\u1ea1ch. M\u00e0 hai c\u1ef1c h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a l\u1ef1c ly t\u00e2m, v\u00ec v\u1eady n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng m\u00e0 kh\u00f4ng h\u00ecnh th\u00e0nh l\u1edbp v\u1ecf. L\u1ef1c ly t\u00e2m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00ean v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o, n\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba t\u1ea7ng \u1edf \u0111\u00f3 b\u1ecb gi\u00e3n n\u1edf r\u1ed3i h\u00ecnh th\u00e0nh Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c nh\u01b0 ng\u00e0y nay. V\u00ec v\u1eadt ch\u1ea5t n\u00f3ng ch\u1ea3y th\u00e0nh b\u00f9n nh\u00e3o t\u00edch t\u1ee5 l\u1ea1i \u1edf t\u00e2m Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, n\u00ean l\u1ef1c ly t\u00e2m n\u01a1i \u0111\u00f3 h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng kh\u1edfi t\u00e1c d\u1ee5ng, th\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00e0nh tinh kh\u00e1c&#8212;ch\u00ednh l\u00e0 M\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf trung t\u00e2m Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. &#8220;M\u1eb7t tr\u1eddi&#8221; n\u00e0y tuy r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t ra \u0111\u1ee7 \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt, b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu d\u1ec5 ch\u1ecbu, c\u00f3 c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh \u0111\u1eb7c th\u00f9, v.v&#8230; M\u1eb7c d\u00f9 nghe c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f3 tin, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ph\u1ee7 nh\u1eadn n\u00f3.<\/p>\n<p><b>Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc<\/b><\/p>\n<p>Trong th\u1ea7n tho\u1ea1i Hy L\u1ea1p, th\u1eddi vi\u1ec5n c\u1ed5 c\u00f3 m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c sinh s\u1ed1ng \u1edf n\u01a1i c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u1eafp n\u01a1i v\u00e0 \u1ea5m \u00e1p \u1edf v\u00f9ng B\u1eafc c\u1ef1c, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201cThi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc\u201d (Hyperborea), c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 V\u01b0\u1eddn c\u1ef1c l\u1ea1c. V\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng di t\u00edch v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u1eddi vi\u1ec5n c\u1ed5 v\u00f9ng B\u1eafc C\u1ef1c, con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u tin v\u00e0o s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a \u201cThi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc\u201d. V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Boston l\u00e0 William Fairfield Warren (1833-1929) \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch t\u00ean l\u00e0 \u201cThi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c\u201d. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y hi\u1ec7n nay c\u00f3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 11 phi\u00ean b\u1ea3n. \u00d4ng Warren ph\u00e2n t\u00edch m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n truy\u1ec1n mi\u1ec7ng v\u00e0 truy\u1ec1n thuy\u1ebft li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y. Theo \u00f4ng, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u00f4ng tin \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t n\u01a1i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 uy t\u00edn cho r\u1eb1ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u UFO \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t hang \u0111\u1ed9ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 d\u01b0\u1edbi C\u1ef1c B\u1eafc c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"gallerytext\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0315.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-32222\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0315.jpeg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0315.jpeg 400w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0315-300x281.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div><\/div>\n<div class=\"thumb\" style=\"text-align: center;\"><em>B\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00f2ng B\u1eafc C\u1ef1c do Mercator v\u1ebd n\u0103m 1595. L\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh 4 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1edfi nh\u1eefng d\u00f2ng s\u00f4ng s\u00e2u.<\/em><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Gerardus Mercator l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 16. \u00d4ng tinh th\u00f4ng thi\u00ean v\u0103n, to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd, sinh ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 3 n\u0103m 1512 t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 Flanders, H\u00e0 Lan (hi\u1ec7n nay g\u1ea7n Antwerpen, B\u1ec9). T\u1eeb n\u0103m 1530 \u0111\u1ebfn 1532, \u00f4ng theo h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Louvain. N\u0103m 1552 \u00f4ng di c\u01b0 \u0111\u1ebfn Duisburg, \u0110\u1ee9c. Mercator \u0111\u00e3 v\u1ebd m\u1ed9t t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00f2ng B\u1eafc C\u1ef1c v\u00e0o n\u0103m 1595 (h\u00ecnh 3). Theo t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ee5c \u0111\u1ecba r\u1ed9ng l\u1edbn n\u1eb1m \u1edf B\u1eafc C\u1ef1c. L\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh b\u1ed1n v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1edfi nh\u1eefng con s\u00f4ng s\u00e2u, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai b\u0103ng n\u1eb1m trong v\u00f9ng bi\u1ec3n h\u00ecnh tr\u00f2n bao quanh l\u1ee5c \u0111\u1ecba. L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3? V\u00e0o th\u1eddi trung c\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f4ng tin n\u00e0o c\u1ee7a v\u00f9ng B\u1eafc C\u1ef1c, tuy v\u1eady h\u1ea3i \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Mercator d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd d\u1ef1a theo h\u1ea3i \u0111\u1ed3 \u1edf th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea5m h\u1ea3i \u0111\u1ed3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0o n\u0103m 1580. H\u1ea3i \u0111\u1ed3 n\u00e0y cho th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u1eb1m \u1edf trung t\u00e2m B\u1eafc B\u0103ng D\u01b0\u01a1ng. Tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00f3 v\u1ebd m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ea3ng b\u0103ng tr\u00f4i.<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, ng\u01b0\u1eddi ta lu\u00f4n cho r\u1eb1ng Mercator \u0111\u00e3 v\u1ebd sai, b\u1edfi v\u00ec tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y. Nh\u01b0ng t\u00f4i tin r\u1eb1ng, l\u1ee5c \u0111\u1ecba trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u1ebd v\u00f2ng B\u1eafc C\u1ef1c c\u1ee7a Mercator (H\u00ecnh 3), th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 n\u00f3 n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda sau b\u1ec1 m\u1eb7t Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea7n b\u00ean trong Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. B\u1ee9c h\u00ecnh c\u00f3 v\u00f9ng bi\u1ec3n h\u00ecnh tr\u00f2n bao quanh n\u00fai (b\u0103ng) ch\u00ednh l\u00e0 v\u00f9ng bi\u1ec3n n\u01a1i B\u1eafc C\u1ef1c h\u00e1 mi\u1ec7ng ra (tham kh\u1ea3o H\u00ecnh 2, \u1ea3nh v\u1ec7 tinh Apollo). T\u1eeb n\u01a1i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/79805\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/79805<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Indian ch\u00e2u M\u1ef9 k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng sinh s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian. C\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft Hopi, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hopi \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00f2 qua l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ed1ng \u1edf r\u1ea5t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":32220,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,544],"tags":[451],"class_list":["post-32219","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-van-hoc","tag-loat-bai-mexico"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Indian ch\u00e2u M\u1ef9 k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng sinh s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian. C\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft Hopi, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hopi \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00f2 qua l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ed1ng \u1edf r\u1ea5t [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-12-29T03:09:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-24T16:27:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"390\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/gif\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1)\",\"datePublished\":\"2023-12-29T03:09:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\"},\"wordCount\":2651,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\",\"keywords\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"V\u0103n h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\",\"datePublished\":\"2023-12-29T03:09:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif\",\"width\":390,\"height\":400},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] M\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Indian ch\u00e2u M\u1ef9 k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng sinh s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian. C\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft Hopi, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hopi \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00f2 qua l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed1n t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ed1ng \u1edf r\u1ea5t [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2023-12-29T03:09:38+00:00","article_modified_time":"2025-05-24T16:27:07+00:00","og_image":[{"width":390,"height":400,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif","type":"image\/gif"}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1)","datePublished":"2023-12-29T03:09:38+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html"},"wordCount":2651,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif","keywords":["Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","V\u0103n h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif","datePublished":"2023-12-29T03:09:38+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0313.gif","width":390,"height":400},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-13-nen-van-minh-an-sau-trong-long-dat-phan-11.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (13): N\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9n s\u00e2u trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t (Ph\u1ea7n 1.1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32219\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}