{"id":31953,"date":"2023-12-01T05:33:24","date_gmt":"2023-11-30T22:33:24","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=31953"},"modified":"2025-05-24T23:27:22","modified_gmt":"2025-05-24T16:27:22","slug":"loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Maya l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo d\u1ef1 ng\u00f4n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai. Tuy nhi\u00ean, tr\u1ea3i qua h\u01a1n 60 n\u0103m b\u1ecb t\u1ea9y n\u00e3o b\u1edfi tri\u1ebft h\u1ecdc (1) ph\u1ea3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u0111i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea5u Tr\u1eddi \u0111\u1ea5u \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u201cM\u00e1c-L\u00ea-Mao-C\u1ed9ng\u201d, t\u00f4i th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Trung Qu\u1ed1c ng\u00e0y nay kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng v\u00ec truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u1eefa, v\u00ec v\u1eady s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 si\u00eau nhi\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-31954\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\" alt=\"\" width=\"336\" height=\"288\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg 336w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240-300x257.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 336px) 100vw, 336px\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\" style=\"text-align: center;\"><em>H\u00ecnh 1: L\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c b\u1ecb \u0111\u00f3ng b\u0103ng (\u1ea2nh: google earth)<\/em><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Maya tin t\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0o nh\u1eefng ghi ch\u00e9p d\u1ef1 ng\u00f4n c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi an nhi\u00ean ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n. N\u0103m 1696, khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chinh ph\u1ee5c c\u1eed c\u00e1c linh m\u1ee5c \u0111\u1ebfn, th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Maya l\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;Theo d\u1ef1 ng\u00f4n, c\u00e1i ng\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi xa Th\u1ea7n v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn. Xin h\u00e3y quay l\u1ea1i sau b\u1ed1n th\u00e1ng n\u1eefa! \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ef1 ng\u00f4n&#8221;.<\/p>\n<p><b>\u201cB\u1ed1n n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed l\u1edbn\u201d trong d\u1ef1 ng\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya<\/b><\/p>\n<p>Theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya, v\u0103n minh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i c\u00e2y trong h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi. Khi h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi quay \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eb7c \u0111\u1ecbnh kh\u00e1c nhau, n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u0103ng tr\u1ea7m, th\u1ecbnh suy, s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a c\u00e1i n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u00e1i qu\u00e1t kh\u00e1 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya v\u1ec1 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi: Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t quay quanh M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ed9t v\u00f2ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u00e2m ch\u1ed3i, n\u1edf hoa v\u00e0 k\u1ebft tr\u00e1i. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, hoa n\u00f3i mu\u1ed1n tu th\u00e0nh ch\u00ednh qu\u1ea3, nh\u01b0ng l\u00e1 kh\u00f4ng hi\u1ec3u. Th\u1ebf l\u00e0 m\u00f9a h\u00e8, n\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ebft tr\u00e1i. \u0110\u1ebfn m\u00f9a thu, qu\u1ea3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u00edn, chi\u1ebfc l\u00e1 c\u1ea3m th\u1ea5y t\u00e2m \u00fd ngu\u1ed9i l\u1ea1nh, mu\u1ed1n \u0111i theo qu\u1ea3, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u1ea3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee3i cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau&#8230;&#8230;.<\/p>\n<p>N\u1ec1n v\u0103n minh Maya hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y n\u1eefa, nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay v\u00e0 99% nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt. C\u0103n c\u1ee9 theo n\u1ed9i dung trong d\u1ef1 ng\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p trong \u201cBi\u00ean ni\u00ean s\u1eed Tenochtitlan\u201d, th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng hi\u1ec7n nay thu\u1ed9c v\u1ec1 k\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 n\u0103m trong l\u1eddi d\u1ef1 ng\u00f4n (c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya), v\u00e0 b\u1ed1n k\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 qua \u0111i. Khi m\u1ed7i m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi qua \u0111i, tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec1u ph\u00e1t sinh nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i to l\u1edbn kinh t\u00e2m \u0111\u1ed9ng ph\u00e1ch. M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u00f3a Maya cho r\u1eb1ng: K\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Matlactil Art, n\u1ec1n v\u0103n minh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya hay n\u1ec1n v\u0103n minh si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c. K\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 hai l\u00e0 Ehecatl, n\u1ec1n v\u0103n minh t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh L\u01b0\u1ee1ng H\u00e0 hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9m th\u1ef1c. K\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 ba l\u00e0 Tleyquiyahuillo (n\u1ec1n v\u0103n minh Lemuria), c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng sinh v\u1eadt. K\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 Tzontlilic (n\u1ec1n v\u0103n minh Atlantis), c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u1ede hai b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Lemuria (Mu) v\u00e0 Atlantis. R\u00f5 r\u00e0ng theo c\u00e1ch n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya, h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u1ea7n n\u00e0y, m\u00e0 c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t hai n\u1ec1n v\u0103n minh l\u1edbn kh\u00e1c \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. D\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 x\u00e1c minh hai n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 manh m\u1ed1i. N\u1ec1n v\u0103n minh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng ni\u00ean \u0111\u1ea1i r\u1ea5t xa x\u01b0a, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i trong nh\u1eefng ghi ch\u00e9p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y.<\/p>\n<p><b>N\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya<\/b><\/p>\n<p>N\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya trong k\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c. \u0110\u00e0n \u00f4ng th\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 con m\u1eaft th\u1ee9 ba, n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed gi\u1eefa tr\u00e1n, ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf v\u1ecb tr\u00ed ph\u00eda tr\u00ean, c\u00e1ch l\u00f4ng m\u00e0y kho\u1ea3ng 2 centimet, c\u00f3 m\u1ed9t con m\u1eaft tr\u00f2n m\u00e0u xanh l\u1ee5c nh\u01b0 ng\u1ecdc ph\u1ec9 th\u00fay, c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c m\u00e0u kh\u00e1c nh\u01b0 v\u00e0ng, xanh l\u1ee5c, t\u00edm, \u0111en, x\u00e1m, n\u00e2u,&#8230; M\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 kh\u00e1c nhau t\u00f9y theo m\u1ed7i d\u00e2n t\u1ed9c. C\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c c\u0169ng c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c kh\u00e1c nhau, c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n, c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 t\u00ednh s\u00e1t th\u01b0\u01a1ng,v.v. Con m\u1eaft th\u1ee9 ba n\u00e0y l\u00fac th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, ch\u1ec9 khi ph\u00e1t huy si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c n\u00f3 m\u1edbi m\u1edf ra. N\u1eef gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 con m\u1eaft th\u1ee9 ba. V\u00ec th\u1ebf ph\u1ee5 n\u1eef r\u1ea5t s\u1ee3 con m\u1eaft th\u1ee9 ba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c. M\u1ed9t c\u00e2u Th\u1ea7n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n v\u00e0o cu\u1ed1i n\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng, \u201cTh\u1ea7n t\u1ea1o ra ng\u01b0\u1eddi nam v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eef l\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng. B\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho con m\u1eaft th\u1ee9 ba d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 gia t\u1ed9c. Ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho t\u1eed cung \u0111\u1ec3 gia t\u1ed9c sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf\u201d. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi ta tin r\u1eb1ng t\u1eed cung c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan c\u00f3 si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c. B\u1edfi v\u00ec ph\u1ee5 n\u1eef th\u00f4ng qua c\u01a1 quan si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c n\u00e0y (t\u1eed cung) \u0111\u1ec3 c\u00e2u th\u00f4ng v\u1edbi c\u00e1c sinh linh tr\u00ean thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 nh\u1eadp v\u00e0o t\u1eed cung, l\u00e0m linh h\u1ed3n c\u1ee7a \u0111\u1ee9a b\u00e9. V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef s\u1eafp l\u00e0m m\u1eb9 s\u1ebd tr\u00f2 chuy\u1ec7n nhi\u1ec1u v\u1edbi c\u00e1c sinh linh \u1edf tr\u00ean thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ee9a b\u00e9 trong b\u1ee5ng m\u00ecnh. \u0110\u1ee3i cho \u0111\u1ebfn khi hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p \u00fd nhau, th\u00ec linh h\u1ed3n c\u1ee7a \u0111\u1ee9a b\u00e9 m\u1edbi ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o trong th\u00e2n th\u1ec3.<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, l\u1ee5c \u0111\u1ecba Ch\u00e2u Phi v\u00e0 l\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam M\u1ef9 ng\u00e0y nay l\u00e0 c\u00f9ng m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u1ee5c \u0111\u1ecba. N\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y, v\u1ec1 sau l\u1ee5c \u0111\u1ecba n\u00e0y b\u1ecb t\u00e1ch th\u00e0nh hai v\u00e0 b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, trung t\u00e2m c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Gendaya xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1ebft r\u1ea1n n\u1ee9t t\u1eeb B\u1eafc t\u1edbi Nam, h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ee9t g\u00e3y l\u1edbn. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ea5m v\u00e0o \u0111o\u1ea1n b\u1ecb \u0111\u1ee9t g\u00e3y, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1ea1nh kho\u1ea3ng 10 \u0111\u1ed9 richter \u1eadp t\u1edbi. V\u00e0 r\u1ed3i, \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ee9t g\u00e3y t\u1eeb B\u1eafc t\u1edbi Nam m\u1edf r\u1ed9ng ra kho\u1ea3ng h\u00e0ng ngh\u00ecn km, cho \u0111\u1ebfn khi Gendaya b\u1ecb t\u00e1ch r\u1eddi th\u00e0nh hai l\u1ee5c \u0111\u1ecba. H\u00e0ng ch\u1ee5c ngh\u00ecn n\u0103m sau, n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00e2u Phi v\u00e0 Nam M\u1ef9 nh\u01b0 ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>Truy\u1ec1n thuy\u1ebft k\u1ec3 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Gendaya \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ecba Gendaya. Sau khi tr\u1edf v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean kia, h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra th\u1ebf gi\u1edbi ti\u00ean nh\u00e2n, th\u1ebf gi\u1edbi thi\u00ean c\u1ea9u (Tengu), th\u1ebf gi\u1edbi ma thu\u1eadt c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, v.v. Khi \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi khai s\u00e1ng c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ebfp theo.<\/p>\n<p><b>N\u1ec1n v\u0103n minh L\u01b0\u1ee1ng H\u00e0<\/b><\/p>\n<p>N\u1ec1n v\u0103n minh trong k\u1ef7 nguy\u00ean M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1ee9 hai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh L\u01b0\u1ee1ng H\u00e0 hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cn\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea9m th\u1ef1c\u201d. N\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c v\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y b\u1edfi s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecba c\u1ef1c Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u201cth\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y b\u1ecb Phong X\u00e0 th\u1ed5i bay t\u1ee9 t\u00e1n kh\u1eafp n\u01a1i&#8221;.<\/p>\n<p>Nghe n\u00f3i v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi k\u1ef3 v\u0103n minh Gendaya, \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng Nam c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 t\u00ean l\u00e0 Emina. B\u1ed9 t\u1ed9c Emina s\u1ed1ng \u1edf trung t\u00e2m th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c ti\u00ean \u0111o\u00e1n r\u1ea5t gi\u1ecfi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nguy hi\u1ec3m \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, n\u00ean \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u201cl\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c\u201d. \u201cL\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c\u201d n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Nam C\u1ef1c ng\u00e0y nay. B\u1edfi v\u00ec tr\u1ee5c quay c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 kh\u00e1c h\u1eb3n so v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u00ean L\u1ee5c \u0111\u1ecba Mittram (t\u00ean g\u1ecdi l\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c khi \u0111\u00f3) kh\u00f4ng l\u1ea1nh nh\u01b0 Nam C\u1ef1c ng\u00e0y nay, m\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu \u1ea5m \u00e1p, c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 ng\u0169 c\u1ed1c ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd. M\u1ea5t \u0111i nh\u1eefng c\u00f4ng c\u1ee5 v\u0103n minh quan tr\u1ecdng v\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa, h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia canh t\u00e1c n\u00f4ng nghi\u1ec7p \u0111\u01a1n thu\u1ea7n. Tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba Nam C\u1ef1c \u0111\u00e3 sinh s\u00f4i r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u1ec1n v\u0103n minh, trong \u0111\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh Mittram. D\u1ea7n d\u1ea7n sau \u0111\u00f3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u qu\u00ean h\u1ebft nh\u1eefng chuy\u1ec7n trong qu\u00e1 kh\u1ee9, con m\u1eaft th\u1ee9 ba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u1ebfn m\u1ea5t, si\u00eau n\u0103ng l\u1ef1c c\u0169ng d\u1ea7n bi\u1ebfn m\u1ea5t theo.<\/p>\n<p>Theo ghi ch\u00e9p \u1edf Mittram sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng l\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1ea5t. H\u1ecd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau th\u00edch \u0111\u1ed3 \u0103n th\u1ee9c u\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3i qua nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. T\u1eeb vi\u1ec7c n\u00ean \u0103n lo\u1ea1i th\u1ef1c ph\u1ea9m n\u00e0o, k\u1ebft h\u1ee3p th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ea5t cho con ng\u01b0\u1eddi, cho \u0111\u1ebfn m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. \u0102n lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0o s\u1ebd khi\u1ebfn t\u00e2m t\u00ednh tr\u1edf l\u00ean \u00f4n h\u00f2a? N\u00ean \u0103n lo\u1ea1i c\u00e1 n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u01a1 b\u1eafp c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh ngay t\u1ee9c th\u00ec? M\u1ed9t ng\u00e0y u\u1ed1ng s\u1eefa m\u1ea5y l\u1ea7n, u\u1ed1ng bao nhi\u00eau v\u00e0 u\u1ed1ng lo\u1ea1i s\u1eefa n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ecd h\u01a1n? Lo\u1ea1i \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng n\u00e0o gi\u00fap k\u00edch ho\u1ea1t t\u1ebf b\u00e0o n\u00e3o? Ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng n\u1ec1n v\u0103n minh Mittram \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00f4n h\u1ecdc v\u1ec1 sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng, c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, Ti\u1ebfn s\u0129 s\u1ee9c b\u1ec1n, Ti\u1ebfn s\u0129 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng tr\u00ed nh\u1edb, v.v. \u0110i\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c k\u1ef3 thi tuy\u1ec3n sinh th\u1eddi \u0111\u1ea1i hi\u1ec7n nay l\u00e0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0m ti\u1ebfn s\u0129 n\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 quy\u1ebft t\u00e2m v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u0103m ch\u1ec9 t\u1eeb khi c\u00f2n b\u00e9 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>N\u00f3i ngo\u00e0i l\u1ec1 m\u1ed9t ch\u00fat, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng say m\u00ea \u201cv\u0103n h\u00f3a \u1ea9m th\u1ef1c\u201d. C\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 chuy\u00ean ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m, vv&#8230; M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 chuy\u00ean ng\u00e0nh th\u1ef1c ph\u1ea9m \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc danh ti\u1ebfng c\u1ee7a M\u1ef9, h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3i m\u1ea5t v\u00e0i n\u0103m l\u00e0m lu\u1eadn v\u0103n t\u1ed1t nghi\u1ec7p chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch r\u1eeda rau, v.v&#8230; T\u00f4i \u0111o\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ed1ng \u1edf Mittram, khi \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111\u00e3 k\u1ebft duy\u00ean cho \u0111\u1eddi n\u00e0y.<\/p>\n<p>H\u1ecd qu\u00e1 ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0 ch\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o sinh ho\u1ea1t \u0103n u\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c qu\u00ean m\u1ea5t s\u1ee9 m\u1ec7nh \u201ctu h\u00e0nh t\u00e2m linh\u201d ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Do \u0111\u00f3, n\u1ec1n v\u0103n minh Mittram cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb Th\u1ea7n b\u1ecf r\u01a1i. S\u1ef1 di\u1ec7t vong c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Mittram l\u00e0 do s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t c\u1ee7a tr\u1ee5c Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ecba c\u1ef1c, l\u1ee5c \u0111\u1ecba Mittram \u0111\u00e3 xoay chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed Nam C\u1ef1c ng\u00e0y nay. V\u00e0o m\u1ed9t bu\u1ed5i ho\u00e0ng h\u00f4n \u1edf th\u1eddi vi\u1ec5n c\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ng\u00f4i sao tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u1ec1u r\u01a1i xu\u1ed1ng ph\u00eda d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n tr\u1eddi. Ban \u0111\u1ea7u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 sao b\u0103ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1c ng\u00f4i sao. Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t qu\u1ea3 c\u1ea7u l\u0103n trong n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u1ea7n lay \u0111\u1ed9ng nh\u1eb9 l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i v\u1ecb tr\u00ed. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, tuy\u1ebft b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u01a1i \u1edf v\u00f9ng Mittram \u1ea5m \u00e1p, cu\u1ed3ng phong v\u00e0 b\u00e3o tuy\u1ebft khi\u1ebfn m\u1eb7t \u0111\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng b\u0103ng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1edf tay, sau \u0111\u00f3, t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng thuy\u1ec1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Mittram \u0111\u00e3 ti\u1ebfp di\u1ec5n sang l\u1ee5c \u0111\u1ecba k\u1ebf ti\u1ebfp (Lemuria).<\/p>\n<p>(C\u00f2n ti\u1ebfp)<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/79266\" rel=\"nofollow\">https:\/\/www.zhengjian.org\/node\/79266<\/a><\/p>\n<p>Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p>(1) M\u00e1c-L\u00ea-Mao-C\u1ed9ng: L\u00e0 C\u00e1c M\u00e1c, L\u00ea-nin, Mao Tr\u1ea1ch \u0110\u00f4ng v\u00e0 \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n (Trung Qu\u1ed1c)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Maya l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo d\u1ef1 ng\u00f4n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai. Tuy nhi\u00ean, tr\u1ea3i qua h\u01a1n 60 n\u0103m b\u1ecb t\u1ea9y n\u00e3o b\u1edfi tri\u1ebft h\u1ecdc (1) ph\u1ea3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u0111i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea5u Tr\u1eddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":31954,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,544],"tags":[451],"class_list":["post-31953","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-van-hoc","tag-loat-bai-mexico"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Maya l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo d\u1ef1 ng\u00f4n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai. Tuy nhi\u00ean, tr\u1ea3i qua h\u01a1n 60 n\u0103m b\u1ecb t\u1ea9y n\u00e3o b\u1edfi tri\u1ebft h\u1ecdc (1) ph\u1ea3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u0111i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea5u Tr\u1eddi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-30T22:33:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-24T16:27:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"288\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1)\",\"datePublished\":\"2023-11-30T22:33:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\"},\"wordCount\":3297,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\",\"keywords\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"V\u0103n h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\",\"datePublished\":\"2023-11-30T22:33:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg\",\"width\":336,\"height\":288},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Maya l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng chi\u1ec3u theo d\u1ef1 ng\u00f4n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai. Tuy nhi\u00ean, tr\u1ea3i qua h\u01a1n 60 n\u0103m b\u1ecb t\u1ea9y n\u00e3o b\u1edfi tri\u1ebft h\u1ecdc (1) ph\u1ea3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng, \u0111i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea5u Tr\u1eddi [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2023-11-30T22:33:24+00:00","article_modified_time":"2025-05-24T16:27:22+00:00","og_image":[{"width":336,"height":288,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1)","datePublished":"2023-11-30T22:33:24+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html"},"wordCount":3297,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg","keywords":["Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","V\u0103n h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg","datePublished":"2023-11-30T22:33:24+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/IMG_0240.jpeg","width":336,"height":288},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/12\/loat-bai-mexico-2012-11-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-31.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (11): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 3.1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31953\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}