{"id":31784,"date":"2023-11-12T10:15:14","date_gmt":"2023-11-12T03:15:14","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=31784"},"modified":"2025-05-24T23:27:28","modified_gmt":"2025-05-24T16:27:28","slug":"loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi qua vi\u1ec7c li\u00ean t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c di ch\u1ec9 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i nh\u01b0 th\u00e0nh c\u1ed5 Troy, Pompeii v\u00e0 Herculaneum, \u0111\u00e3 d\u1ea7n tin v\u00e0o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u00ean ti\u1ebfn trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft. N\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng cung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd l\u1ed9ng l\u1eaby, nh\u1eefng \u0111\u00e0n t\u1ebf Th\u1ea7n kh\u1ed5ng l\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang v\u00e0 v\u00f4 s\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ea3i. N\u01a1i \u0111\u00f3 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00f4 s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c, cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c bao quanh b\u1edfi nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea1c. C\u00e1c b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng trong cung \u0111i\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e1t v\u00e0ng, r\u1ea5t nguy nga v\u00e0 tr\u00e1ng l\u1ec7. Tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 v\u0103n minh n\u01a1i \u0111\u00f3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 m\u00e0 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 b\u1ebfn c\u1ea3ng v\u00e0 t\u00e0u thuy\u1ec1n, c\u0169ng nh\u01b0 &#8220;nh\u1eefng v\u1eadt th\u1ec3 bay c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi&#8221;. Tuy nhi\u00ean n\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 sau m\u1ed9t \u0111\u00eam.<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-traditional\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-31785\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"190\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg 600w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB-300x95.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div>\n<div class=\"thumb\" style=\"text-align: center;\"><em>H\u00ecnh t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng Atlantis<\/em><\/div>\n<div class=\"gallerytext\"><\/div>\n<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span id=\"B\u00ed_\u1ea9n_v\u1ec1_ch\u1ee7ng_ng\u01b0\u1eddi_Anh-\u0111i\u00eang_da_tr\u1eafng\"><\/span><strong><span id=\"B.C3.AD_.E1.BA.A9n_v.E1.BB.81_ch.E1.BB.A7ng_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_Anh-.C4.91i.C3.AAng_da_tr.E1.BA.AFng\" class=\"mw-headline\">B\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang da tr\u1eafng<\/span><\/strong><\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 16 khi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha xuy\u00ean qua nh\u1eefng khu r\u1eebng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi \u1edf ch\u00e2u M\u1ef9, h\u1ecd \u0111\u00e3 g\u1eb7p r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang da tr\u1eafng \u0111\u1ec3 r\u00e2u tr\u00f4ng r\u1ea5t k\u1ef3 l\u1ea1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang da tr\u1eafng n\u00e0y n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c cao qu\u00fd v\u00e0 ph\u1ed3n th\u1ecbnh. C\u00e1ch \u0111\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u ni\u00ean \u0111\u1ea1i, t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 sinh s\u1ed1ng tr\u00ean nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea3o l\u1edbn gi\u1eefa \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. N\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t trong m\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda l\u1edbn.<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m 1942, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Roosevelt \u0111\u00e3 d\u00e0nh th\u1eddi gian qu\u00fd b\u00e1u trong l\u1ecbch tr\u00ecnh d\u00e0y \u0111\u1eb7c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 g\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u00f4ng David Lamb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb chuy\u1ebfn nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1ea3o c\u1ed5 \u1edf bang Chiapas, Mexico. V\u1ee3 ch\u1ed3ng \u00f4ng Lamb \u0111\u00e3 mang \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tin t\u1ee9c b\u1ea5t ng\u1edd cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng: V\u1ee3 ch\u1ed3ng David Lamb t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 nghe n\u00f3i r\u1eb1ng \u1edf v\u00f9ng n\u1ed9i \u0111\u1ecba Chiapas c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya b\u1ecb b\u1ecf hoang t\u1eeb l\u00e2u. D\u01b0\u1edbi nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ea5u th\u00e0nh m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi v\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd trong chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y l\u00e0 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng t\u00ednh kh\u1ea3 t\u00edn c\u1ee7a tin \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3. H\u1ecd cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang c\u00f3 m\u00e0u da xanh tr\u1eafng canh g\u00e1c c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u1edf Mexico trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang n\u00e0y s\u1ed1ng c\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u00e3 canh gi\u1eef th\u00e1nh \u0111\u1ecba n\u01a1i r\u1eebng s\u00e2u qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ed1i v\u00e0o h\u00e0nh lang ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m s\u00e2u d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t d\u1eabn \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u1ea5t gi\u1eef kho b\u00e1u. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng Lamb l\u1eadp t\u1ee9c quay tr\u1edf l\u1ea1i theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169.<\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 17, m\u1ed9t nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u1edf Guatemala, Trung M\u1ef9. T\u1eeb b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng, n\u00f3 n\u1eb1m trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t d\u01b0\u1edbi d\u00e3y n\u00fai Andes v\u00e0 d\u00e0i h\u01a1n 1.000 km. \u0110\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u1ee3i cho \u0111\u1ebfn khi trong t\u01b0\u01a1ng lai con ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 tham hi\u1ec3m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, l\u1ed1i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00ednh ph\u1ee7 Peru \u0111\u00f3ng c\u1eeda v\u00e0 canh gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5 ch\u1ee9c Gi\u00e1o d\u1ee5c, Khoa h\u1ecdc v\u00e0 V\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c (UNESCO) c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u00e0 v\u0103n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c von D\u00e4niken \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m n\u00e0y, trong \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, \u00f4ng v\u00f4 c\u00f9ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng l\u1ed1i \u0111i r\u1ed9ng l\u1edbn, th\u1eb3ng t\u1eafp v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng men, nhi\u1ec1u c\u1ed5ng \u0111\u00e1 ong v\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda l\u1edbn tinh x\u1ea3o, nh\u1eefng m\u00e1i nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vu\u00f4ng v\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eb5n b\u00f3ng c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i s\u1ea3nh c\u00f3 di\u1ec7n t\u00edch h\u01a1n 20.000 m\u00e9t vu\u00f4ng, c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ea7m th\u00f4ng gi\u00f3 c\u00e1ch nhau trung b\u00ecnh kho\u1ea3ng t\u1eeb 1.8 \u2013 3.1 m\u00e9t v\u00e0 chi\u1ec1u r\u1ed9ng 80 cm. B\u00ean trong \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m c\u00f2n c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 v\u0103n v\u1eadt k\u1ef3 l\u1ea1 th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft th\u1eddi vi\u1ec5n c\u1ed5 c\u1ee7a nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c. \u0110\u01b0\u1eddng h\u1ea7m nghi\u00eam m\u1eadt, cao l\u1edbn v\u00e0 th\u1ea7n k\u1ef3 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t qua tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i; l\u00e0m cho nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng t\u00e1o b\u1ea1o n\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3i ng\u1ea1c nhi\u00ean s\u1eedng s\u1ed1t. \u00d4ng cho r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o b\u1eb1ng m\u0169i khoan nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 si\u00eau cao v\u1edbi k\u0129 thu\u1eadt ti\u00ean ti\u1ebfn v\u00e0 bom \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ch\u00f9m tia \u0111i\u1ec7n t\u1eed c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ef9 thu\u1eadt khai kho\u00e1ng m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n nay ch\u01b0a bi\u1ebft. \u00d4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, c\u0169ng l\u00e0 b\u00ed \u1ea9n l\u1edbn nh\u1ea5t, kh\u00f3 gi\u1ea3i m\u00e3 nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Trong s\u1ed1 10 th\u00e0nh ph\u1ed1 &#8220;m\u1ea5t t\u00edch&#8221; h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f3 hai th\u00e0nh ph\u1ed1 \u1edf Peru, m\u1ed9t l\u00e0 Machu Picchu n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ebf gi\u1edbi, hai l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ed5 Kuelap \u1edf Chachapoyas. V\u00f9ng Chachapoyas n\u1eb1m \u1edf khu v\u1ef1c ph\u00eda B\u1eafc d\u00e3y Andes c\u1ee7a Peru ng\u00e0y nay, do s\u00f4ng Mara\u00f1\u00f3n v\u00e0 s\u00f4ng Ucubamba giao nhau t\u1ea1i v\u00f9ng Bagua, n\u00ean l\u00e0m cho v\u00f9ng Chachapoyas th\u00e0nh m\u1ed9t khu v\u1ef1c h\u00ecnh tam gi\u00e1c. S\u1ef1 r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00f4 h\u1ea1n c\u1ee7a s\u00f4ng Mara\u00f1\u00f3n v\u00e0 \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u1ed3i n\u00fai n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho n\u01a1i \u1ea5y t\u00e1ch bi\u1ec7t ho\u00e0n to\u00e0n v\u1edbi th\u1ebf gian. T\u1eeb th\u1eddi Inca c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng sinh s\u1ed1ng \u1edf khu v\u1ef1c n\u00e0y, c\u00e1i t\u00ean &#8220;Ng\u01b0\u1eddi m\u00e2y&#8221; l\u00e0 c\u00e1ch g\u1ecdi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inca \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c da tr\u1eafng n\u00e0y. C\u00e1i t\u00ean n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb vi\u1ec7c n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 r\u1eebng m\u01b0a nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 nh\u01b0 m\u00e2y su\u1ed1t c\u1ea3 ng\u00e0y. B\u1ed9 l\u1ea1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng, ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 t\u1ed9c ai c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0n da tr\u1eafng n\u00f5n, trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 tr\u1ebb em da tr\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0o bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 16, b\u1ed9 l\u1ea1c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5 do b\u1ec7nh t\u1eadt v\u00e0 chi\u1ebfn tranh. Pietro Hiszer de Leon, m\u1ed9t nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc \u1edf Chachapoyas \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y nh\u01b0 sau: &#8220;H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1eafng tr\u1ebbo v\u00e0 xinh \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t m\u00e0 t\u00f4i t\u1eebng th\u1ea5y, ph\u1ee5 n\u1eef v\u00f4 c\u00f9ng xinh \u0111\u1eb9p v\u00e0 d\u1ecbu d\u00e0ng. Nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ee3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inca v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec1n M\u1eb7t Tr\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef n\u00e0y v\u00e0 ch\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ecd lu\u00f4n m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o l\u00f4ng c\u1eebu v\u00e0 qu\u1ea5n kh\u0103n l\u00f4ng c\u1eebu tr\u00ean \u0111\u1ea7u, lo\u1ea1i nh\u00e3n hi\u1ec7u qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u01a1i\u201d. \u201cNg\u01b0\u1eddi m\u00e2y\u201d \u1edf Chachapoyas c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inca. Cho \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u v\u00e0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi n\u00e0o. H\u1ecd r\u1ea5t b\u00ed \u1ea9n v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n truy\u1ec1n ra ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh-\u0111i\u00eang da tr\u1eafng \u00edt ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn n\u00e0y s\u1ed1ng tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00e2u M\u1ef9, t\u00f4i tin r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Atlantis c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t.\u200b<\/p>\n<p><span id=\"\u201c\u0110\u1ed1i_tho\u1ea1i\u201d_c\u1ee7a_Plato\"><\/span><strong><span id=\".E2.80.9C.C4.90.E1.BB.91i_tho.E1.BA.A1i.E2.80.9D_c.E1.BB.A7a_Plato\" class=\"mw-headline\">\u201c\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i\u201d c\u1ee7a Plato<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p Plato s\u1ed1ng v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 400 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean, \u00f4ng l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 ti\u00ean tri Socrates. cu\u1ed1n \u201c\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i\u201d n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u1ee3c Plato vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 350 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean, d\u00f9ng h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i m\u00f4 t\u1ea3 l\u1ea1i Atlantis b\u00ed \u1ea9n. Cu\u1ed1n &#8220;\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i&#8221; n\u00e0y ghi l\u1ea1i m\u1ed9t cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y Socrates v\u00e0 ba h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0o n\u0103m 421 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean. Cu\u1ed1n \u201c\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i\u201d n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ghi ch\u00e9p c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ea5t v\u1ec1 Atlantis \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ecdc thu\u1eadt c\u00f4ng nh\u1eadn cho \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n<p>T\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Plato l\u00e0 Solon (kho\u1ea3ng n\u0103m 638 &#8211; 559 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean), m\u1ed9t trong b\u1ea3y nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft c\u1ee7a Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, nh\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 n\u1ed5i ti\u1ebfng, sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 ch\u1ee9c quan ch\u1ea5p h\u00e0nh th\u00e0nh c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u00f2ng th\u1ee7 Athens, trong 10 n\u0103m \u00f4ng \u0111\u00e3 ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i du l\u1ecbch v\u00e0 ngao du qua m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i nh\u01b0 Ai C\u1eadp, \u0110\u1ea3o S\u00edp, Ti\u1ec3u \u00c1 (nay l\u00e0 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3) v.v. Sau khi k\u1ebft th\u00fac chuy\u1ebfn du l\u1ecbch tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0, \u00f4ng d\u00e0nh h\u1ebft t\u00e2m huy\u1ebft cho vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u00e1c, trong nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc c\u1ed5 \u0111\u1ea1i Atlantis. Solon n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00ec t\u00ednh trung th\u1ef1c, n\u00ean t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c trong ghi ch\u00e9p c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi ng\u1edd, ngay c\u1ea3 Socrates c\u0169ng n\u00f3i: &#8220;\u0110i\u1ec1u t\u1ed1t ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00f3 c\u00f2n hay h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n h\u01b0 c\u1ea5u!&#8221; M\u00e0 Plato k\u1ebf t\u1ee5c di nguy\u1ec7n c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, d\u1ed1c l\u00f2ng m\u1ea1nh m\u1ebd cho vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm chuy\u00ean s\u00e2u kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 v\u1ec1 h\u00f2n \u0111\u1ea3o Atlantis. \u00d4ng cho r\u1eb1ng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua b\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ea7n tho\u1ea1i, s\u1eed thi v\u00e0 truy\u1ec1n thuy\u1ebft tr\u00e1ng l\u1ec7 n\u00e0o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n<p>Trong &#8220;\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i&#8221;, Coricias, em h\u1ecd c\u1ee7a Plato \u0111\u00e3 n\u00f3i trong cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n r\u1eb1ng, Solon \u0111\u00e3 t\u1eebng du l\u1ecbch t\u1edbi Ai C\u1eadp. Solon \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng ch\u00e2u th\u1ed5 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Ai C\u1eadp, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 con s\u00f4ng Nin ph\u00e2n nh\u00e1nh, \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 Sais. \u1ede \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn, nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea1i ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 \u00f4ng hay b\u1ea5t k\u1ef3 ng\u01b0\u1eddi Athens n\u00e0o kh\u00e1c bi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ecb Th\u1ea7n th\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng l\u00e0 g\u00ec so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Sais.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n, Solon \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng th\u1eed gi\u1ea3i th\u00edch cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Sa\u00efx (v\u00f9ng thu\u1ed9c Ph\u00e1p) v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n ph\u00e1t sinh trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p m\u00e0 \u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i xa x\u01b0a nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. M\u1ed9t th\u1ea7y t\u1ebf gi\u00e0 \u0111\u1ee9ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: &#8220;Solon \u01a1i Solon, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p c\u00e1c anh ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb m\u00e0 th\u00f4i, trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p m\u00e0 anh li\u1ec7t k\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e3o nh\u00e2n\u201d. Solon k\u00ecm n\u00e9n s\u1ef1 kh\u00f3 ch\u1ecbu c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 h\u1ecfi: &#8220;\u00d4ng n\u00f3i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 c\u00f3 \u00fd g\u00ec?&#8221;<\/p>\n<p>V\u1ecb th\u1ea7y t\u1ebf gi\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201c\u0110i\u1ec1u t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 suy ngh\u0129 c\u1ee7a anh b\u00e2y gi\u1edd v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t non n\u1edbt; c\u00e1c anh kh\u00f4ng h\u1ec1 k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ed5 x\u01b0a n\u00e0o t\u1eeb t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 khoa h\u1ecdc n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 x\u01b0ng t\u1ee5ng l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i. T\u00f4i s\u1ebd cho anh bi\u1ebft nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y: V\u00ec nhi\u1ec1u nguy\u00ean nh\u00e2n, tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3, v\u00e0 s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u00e2n lo\u1ea1i b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t. C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u00e0 ngay c\u1ea3 c\u00e1c anh c\u0169ng bi\u1ebft, Phaethon l\u00e0 con trai c\u1ee7a Th\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi Helios, t\u1eebng v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ed7 xe ng\u1ef1a c\u1ee7a vua cha, trong c\u01a1n gi\u1eadn d\u1eef \u0111\u00e3 thi\u00eau r\u1ee5i to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00e0nh tro b\u1ee5i, b\u1ea3n th\u00e2n anh ta c\u0169ng b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh ch\u1ebft. M\u1eb7c d\u00f9 hi\u1ec7n nay nghe n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb gi\u1ed1ng m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u00e1nh qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1eeb \u0111\u1ec9nh cao h\u01b0ng th\u1ecbnh cho \u0111\u1ebfn suy b\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 n\u1ec1n v\u0103n minh tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ho\u1eb7c tr\u00ean Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 t\u1ea1i m\u1ed9t tr\u1eadn ho\u1ea3 ho\u1ea1n x\u1ea3y ra tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t: Khi h\u1ecfa ho\u1ea1n s\u1eafp x\u1ea3y ra, nh\u1eefng sinh v\u1eadt s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng n\u00fai cao, kh\u00f4 h\u1ea1n v\u00e0 d\u1ed1c s\u1ebd c\u00e0ng d\u1ec5 b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t h\u01a1n nh\u1eefng sinh v\u1eadt s\u1ed1ng g\u1ea7n s\u00f4ng ho\u1eb7c ven bi\u1ec3n. Trong tr\u1eadn h\u1ed3ng th\u1ee7y b\u00f9ng ph\u00e1t \u1edf s\u00f4ng Nin, C\u1ee9u Th\u1ebf Ch\u1ee7 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ee9u ch\u00fang t\u00f4i ra kh\u1ecfi bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc m\u00eanh m\u00f4ng. Nh\u01b0ng m\u1eb7t kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i c\u1eebu c\u1ea3 ng\u00e0y s\u1ed1ng tr\u00ean n\u00fai cao l\u1ea1i may m\u1eafn tr\u00e1nh tho\u00e1t kh\u1ecfi tr\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y m\u00e0 ch\u01b0 Th\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ea9y t\u1ecbnh Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng may b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed1n ra bi\u1ec3n l\u1edbn; d\u00f9 th\u1ebf n\u00e0o \u0111i n\u1eefa, c\u00f3 m\u1ed9t quy lu\u1eadt kh\u00f4ng bao gi\u1edd thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea5t lu\u1eadn v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, lu\u00f4n ch\u1ea3y t\u1eeb n\u01a1i cao xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng v\u00e0 v\u00f9ng tr\u0169ng, ch\u00ednh v\u00ec l\u1ebd \u0111\u00f3, ch\u00fang ta m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i nguy\u00ean th\u1ee7y nh\u1ea5t \u1edf ch\u1ed7 ch\u00fang ta \u0111\u00e2y. D\u00f9 cho l\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1 l\u1ea1nh hay m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng b\u1ee9c, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ee7y n\u00f3, nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u0169ng c\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 l\u00fac d\u00e2n s\u1ed1 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh, c\u00f3 l\u00fac th\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m nhanh. V\u00ec v\u1eady, cho d\u00f9 l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a anh hay \u1edf ch\u1ed7 ch\u00fang t\u00f4i, ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 ch\u00fang ta bi\u1ebft, ch\u1ec9 c\u1ea7n x\u1ea3y ra s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1edbn hay n\u1ed5i b\u1eadt n\u00e0o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong t\u1ebf \u0111\u00e0n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i. Nh\u01b0ng c\u00e1c anh v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c ch\u1ec9 d\u00f9ng h\u00ecnh th\u1ee9c vi\u1ebft s\u00e1ch v\u00e0 truy\u1ec1n mi\u1ec7ng \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n t\u1ea3i l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y. V\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng, n\u1ebfu m\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 b\u1ec7nh d\u1ecbch b\u00f9ng ph\u00e1t tr\u00ean kh\u1eafp \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef cho anh s\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ghi ch\u00e9p c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng kia; to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c anh s\u1ebd ph\u1ea3i quay tr\u1edf l\u1ea1i giai \u0111o\u1ea1n ban \u0111\u1ea7u m\u00f4ng mu\u1ed9i, bi\u1ebft c\u1ef1c k\u1ef3 \u00edt v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, cho d\u00f9 \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra \u1edf n\u01a1i ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e2y hay \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00e1c anh. Th\u1eadm ch\u00ed gia ph\u1ea3 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean m\u00e0 anh m\u00f4 t\u1ea3, Solon, ch\u00fang ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ed5 t\u00edch d\u00e0nh cho tr\u1ebb em. B\u1edfi v\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1c anh ch\u1ec9 nh\u1edb c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1eadn h\u1ed3ng th\u1ee7y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra, nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, s\u1ef1 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n trong l\u1ecbch s\u1eed; th\u1ee9 hai, anh kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c t\u1ea1o ra n\u1ec1n v\u0103n minh huy ho\u00e0ng nh\u1ea5t tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c anh, anh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong to\u00e0n th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c anh th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec c\u00e1c anh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u1edfi v\u00ec h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn s\u1ed1ng s\u00f3t ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi t\u1eeb l\u00e2u v\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 l\u00fd gi\u1ea3i h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p><span id=\"M\u00f4_t\u1ea3_c\u1ee7a_v\u1ecb_th\u1ea7y_t\u1ebf_gi\u00e0\"><\/span><strong><span id=\"M.C3.B4_t.E1.BA.A3_c.E1.BB.A7a_v.E1.BB.8B_th.E1.BA.A7y_t.E1.BA.BF_gi.C3.A0\" class=\"mw-headline\">M\u00f4 t\u1ea3 c\u1ee7a v\u1ecb th\u1ea7y t\u1ebf gi\u00e0<\/span><\/strong><\/p>\n<p>V\u1ecb th\u1ea7y t\u1ebf gi\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi Solon r\u1eb1ng, theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Ai C\u1eadp c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m Atlantis b\u1ecb nh\u1ea5n ch\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0o kho\u1ea3ng h\u01a1n 9.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. V\u00ec n\u0103m m\u00e0 Solon s\u1ed1ng l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 600 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean, nh\u01b0 v\u1eady suy ra, s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Atlantis x\u1ea3y ra v\u00e0o kho\u1ea3ng 10.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean, c\u00e1ch ng\u00e0y nay kho\u1ea3ng 12.000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>V\u1ecb th\u1ea7y t\u1ebf cho bi\u1ebft: &#8220;Atlantis n\u1eb1m ngo\u00e0i kh\u01a1i kh\u00f4ng xa &#8216;nh\u1eefng c\u1ed9t ch\u1ed1ng tr\u1eddi c\u1ee7a Hec Quyn&#8217; (The Pillars of Hercules) (nay l\u00e0 eo bi\u1ec3n Gibraltar). H\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y l\u1edbn h\u01a1n Libya v\u00e0 Ti\u1ec3u \u00c1 c\u1ed9ng l\u1ea1i, l\u00e0 c\u1eeda ng\u00f5 duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111i qua c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o kh\u00e1c tr\u00ean \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng. V\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c \u0111\u1ea3o n\u00e0y, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ee5c \u0111\u1ecba kh\u00e1c xung quanh \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng\u201d; \u201cAtlantis l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ee5c \u0111\u1ecba nh\u00f4 cao gi\u1eefa bi\u1ec3n, nh\u01b0ng th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, ba m\u1eb7t l\u00e0 n\u00fai, m\u1eb7t c\u00f2n l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng ra bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p d\u1ea7n xu\u1ed1ng, theo h\u01b0\u1edbng B\u1eafc Nam. N\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p bao quanh, t\u1ea1o n\u00ean phong c\u1ea3nh h\u00f9ng v\u0129 v\u00e0 ho\u00e0nh tr\u00e1ng. Trong nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai bao quanh, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u00e0ng m\u1ea1c n\u1eb1m r\u1ea3i r\u00e1c, nh\u1eefng d\u00f2ng s\u00f4ng v\u00e0 h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc m\u00eanh m\u00f4ng, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng c\u1ecf xanh tr\u1ea3i d\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m. Nh\u1eefng th\u1ea3m c\u1ecf n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p d\u1ed3i d\u00e0o nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ed1ng tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean v\u1eadt ch\u1ee7ng qu\u00fd gi\u00e1&#8221;.<\/p>\n<p>\u201cT\u00e0i nguy\u00ean kho\u00e1ng s\u1ea3n tr\u00ean \u0111\u1ea3o r\u1ea5t phong ph\u00fa, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i kim lo\u1ea1i l\u1ea5p l\u00e1nh m\u00e0 h\u1ecd khai qu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Orichalcum. N\u00f3 qu\u00fd hi\u1ebfm c\u00f2n h\u01a1n c\u1ea3 v\u00e0ng, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 kim lo\u1ea1i qu\u00fd nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3. Th\u1ee9 hai, tr\u00ean \u0111\u1ea3o c\u00f2n c\u00f3 t\u00e0i nguy\u00ean r\u1eebng tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn, c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u0103n th\u1ea3 v\u00e0 ch\u0103n nu\u00f4i gia s\u00fac, gia c\u1ea7m. Ngo\u00e0i ra, tr\u00ean \u0111\u1ea3o c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u00e0n voi sinh s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 \u00f4ng tr\u1eddi \u01b0u \u0111\u00e3i n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1ch quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Atlantis v\u01b0\u01a1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao. Ngo\u00e0i ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean d\u1ed3i d\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb c\u00f2n x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd, cung \u0111i\u1ec7n, b\u1ebfn c\u1ea3ng v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i giao th\u00f4ng v\u00f4 c\u00f9ng tr\u00e1ng l\u1ec7; d\u1ea7n d\u00e0, h\u1ecd \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y th\u00e0nh m\u1ed9t si\u00eau \u0111\u1ebf ch\u1ebf: H\u1ecd \u0111\u00e3 x\u00e2y c\u1ea7u v\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng \u0111\u1ec3 li\u00ean k\u1ebft c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ea3o th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t; h\u1ecd x\u00e2y d\u1ef1ng r\u1ea7m r\u1ed9, x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n b\u00ean trong cung \u0111i\u1ec7n ho\u00e0ng gia d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang c\u00e1c Thi\u00ean Th\u1ea7n v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u1eeba qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 sang tr\u1ecdng xa hoa v\u00e0 quy m\u00f4 ki\u1ebfn tr\u00fac kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 si\u00eau vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh r\u1ed9ng 300 feet (1 feet = 0,3048 m\u00e9t), s\u00e2u 100 feet, d\u00e0i 50 d\u1eb7m (1 d\u1eb7m = 1,6093 km), \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ea3ng bi\u1ec3n n\u1ed9i \u0111\u1ecba, \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi vi\u1ec7c khai th\u00f4ng m\u1ed9t h\u00e0nh lang \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, th\u00f4ng qua k\u00eanh \u0111\u00e0o n\u00e0y m\u00e0 t\u00e0u b\u00e8 c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u1ea5t li\u1ec1n ra c\u1ea3ng bi\u1ec3n, n\u00f3 \u0111\u1ee7 r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 nh\u1eefng con t\u00e0u l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i qua. H\u1ecd c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c khu th\u1ee7y v\u1ef1c kh\u00e1c nhau m\u00e0 ph\u00e2n chia th\u00e0nh c\u00e1c khu v\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba kh\u00e1c nhau, v\u00e0 x\u00e2y c\u1ea7u n\u1ed1i li\u1ec1n c\u00e1c l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u1edbi nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1eeba l\u1ea1i m\u1ed9t kho\u1ea3ng r\u1ed9ng v\u00e0 cao \u0111\u1ee7 cho \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t chi\u1ebfn h\u1ea1m ba t\u1ea7ng \u0111i qua.<\/p>\n<p>\u0110\u00e1 l\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba Atlantis v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea3o ph\u1ee5 thu\u1ed9c, d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t cung \u0111i\u1ec7n nguy nga hay m\u1ed9t \u0111\u1ec1n th\u1edd trang nghi\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 trang tr\u00ed b\u1eb1ng nhi\u1ec1u lo\u1ea1i \u0111\u00e1 t\u1eeb trong ra ngo\u00e0i. M\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng, bao g\u1ed3m m\u00e0u \u0111\u1ecf, \u0111en v\u00e0 tr\u1eafng, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u00e0 ch\u1ea1m kh\u1eafc t\u1ec9 m\u1ec9, d\u00f9 l\u00e0 \u1edf b\u1ebfn c\u1ea3ng hay c\u1eeda ng\u00f5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t ch\u1ea1m tr\u1ed5, ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i. Phong c\u00e1ch ki\u1ebfn \u200b\u200btr\u00fac c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ea5t m\u1ed9c m\u1ea1c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 y\u00eau c\u1ea7u ch\u1ea1m kh\u1eafc t\u1ec9 m\u1ec9, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebdo g\u1ecdt th\u00e0nh nh\u1eefng \u0111\u1ed3 trang tr\u00ed r\u1ef1c r\u1ee1, nh\u1ecf nh\u1eafn v\u00e0 tinh x\u1ea3o. Ngo\u00e0i ra, h\u1ecd c\u00f2n ph\u1ee7 m\u1ed9t l\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 &#8220;t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed3ng v\u00e1ch s\u1eaft&#8221; b\u00ean ngo\u00e0i b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng thi\u1ebfc, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng kim lo\u1ea1i h\u1ed7n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng &#8211; k\u1ebdm, nh\u1eefng cung \u0111i\u1ec7n n\u00e0y s\u00e1ng l\u1ea5p l\u00e1nh d\u01b0\u1edbi \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng h\u00f9ng m\u1ea1nh, n\u00f3 th\u1ed1ng tr\u1ecb to\u00e0n b\u1ed9 h\u00f2n \u0111\u1ea3o cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c xung quanh, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u00e1c khu v\u1ef1c c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ebf ch\u1ebf kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u00e0y c\u00f2n cai tr\u1ecb ph\u1ea7n l\u00e3nh th\u1ed5 tr\u1ea3i t\u1eeb Libya, nh\u1eefng c\u1ed9t ch\u1ed1ng tr\u1eddi c\u1ee7a Hec Quyn, Ai C\u1eadp, Ch\u00e2u \u00c2u cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. Trung t\u00e2m quy\u1ec1n l\u1ef1c kh\u1ed5ng l\u1ed3 kh\u00f4ng ng\u1eebng m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 h\u1ed9i t\u1ee5, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c xung quanh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm, to\u00e0n b\u1ed9 eo bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf Atlantis&#8221;. V\u1ecb th\u1ea7y t\u1ebf gi\u00e0 n\u00f3i th\u00eam: &#8220;Sau \u0111\u00f3, \u1edf Atlantis x\u1ea3y ra nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng th\u1ee7y. Ch\u1ec9 trong v\u00f2ng m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu chi\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00f4n s\u1ed1ng, v\u00e0 Atlantis c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecb ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n&#8221;.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb: <a class=\"external free\" href=\"http:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/79073\" rel=\"nofollow\">http:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/79073<\/a><\/p>\n<div id=\"catlinks\" class=\"catlinks\" data-mw=\"interface\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] Con ng\u01b0\u1eddi qua vi\u1ec7c li\u00ean t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c di ch\u1ec9 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i nh\u01b0 th\u00e0nh c\u1ed5 Troy, Pompeii v\u00e0 Herculaneum, \u0111\u00e3 d\u1ea7n tin v\u00e0o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u00ean ti\u1ebfn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":31785,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,544],"tags":[451],"class_list":["post-31784","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-van-hoc","tag-loat-bai-mexico"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] Con ng\u01b0\u1eddi qua vi\u1ec7c li\u00ean t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c di ch\u1ec9 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i nh\u01b0 th\u00e0nh c\u1ed5 Troy, Pompeii v\u00e0 Herculaneum, \u0111\u00e3 d\u1ea7n tin v\u00e0o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u00ean ti\u1ebfn [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-12T03:15:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-24T16:27:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"190\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1)\",\"datePublished\":\"2023-11-12T03:15:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\"},\"wordCount\":5366,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\",\"keywords\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"V\u0103n h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\",\"datePublished\":\"2023-11-12T03:15:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-24T16:27:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg\",\"width\":600,\"height\":190},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] Con ng\u01b0\u1eddi qua vi\u1ec7c li\u00ean t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c di ch\u1ec9 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u1ec1n s\u1eed b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i nh\u01b0 th\u00e0nh c\u1ed5 Troy, Pompeii v\u00e0 Herculaneum, \u0111\u00e3 d\u1ea7n tin v\u00e0o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Atlantis l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n minh ti\u00ean ti\u1ebfn [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2023-11-12T03:15:14+00:00","article_modified_time":"2025-05-24T16:27:28+00:00","og_image":[{"width":600,"height":190,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"27 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1)","datePublished":"2023-11-12T03:15:14+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html"},"wordCount":5366,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg","keywords":["Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","V\u0103n h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg","datePublished":"2023-11-12T03:15:14+00:00","dateModified":"2025-05-24T16:27:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/E05D4E70-593D-47F5-983E-CB86A650AECB.jpeg","width":600,"height":190},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2023\/11\/loat-bai-mexico-2012-9-su-bien-mat-cua-luc-dia-phan-2-1.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i Mexico 2012 (9): S\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ee5c \u0111\u1ecba (Ph\u1ea7n 2-1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31784\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}