{"id":29299,"date":"2022-11-17T15:08:00","date_gmt":"2022-11-17T08:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=29299"},"modified":"2025-05-12T10:20:25","modified_gmt":"2025-05-12T03:20:25","slug":"tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html","title":{"rendered":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed)"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p>L\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean t\u1eadp: V\u00ec \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n r\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, thanh tr\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a t\u00e0 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p trong l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u00ednh ki\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd tu luy\u1ec7n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 T\u00e0i li\u1ec7u gi\u00e1o d\u1ee5c v\u0103n h\u00f3a ch\u00ednh th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c. Do \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00ean kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t c\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p trong l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 g\u00f3p s\u1ee9c v\u00e0 gi\u00fap ch\u1ec9 ra ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t. Ch\u00fang t\u00f4i ch\u00e2n th\u00e0nh hy v\u1ecdng nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng tu s\u1eed d\u1ee5ng b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n h\u1ed3i v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u1eb7p ph\u1ea3i trong qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c \u01b0u khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh, gi\u00fap ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng ng\u1eebng ch\u1ec9nh s\u1eeda v\u00e0 \u0111\u1ec1 cao, \u0111\u1ec3 b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n h\u01a1n. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng hoan ngh\u00eanh th\u00eam nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng tu c\u00f3 mong mu\u1ed1n tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n gi\u00e1o tr\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 gia nh\u1eadp \u0111\u1ed9i ng\u0169, c\u00f9ng nhau ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 gi\u00e1o tr\u00ecnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u25c7\u25c7\u25c7 \u25c7\u25c7\u25c7 \u25c7\u25c7\u25c7<\/p>\n<p><strong>Nguy\u00ean v\u0103n<\/strong><\/p>\n<p>\u5e1d\u592a\u7532\u65e2\u7acb\u4e09\u5e74\uff0c\u4e0d\u660e\uff0c\u66b4\u8650\uff0c\u4e0d\u9075\u6e6f\u6cd5\uff0c\u4e82\u5fb7\uff0c\u65bc\u662f\u4f0a\u5c39\u653e\u4e4b\u65bc\u6850\u5bae\uff081\uff09\u3002\u4e09\u5e74\uff0c\u4f0a\u5c39\u651d\uff082\uff09\u884c\u653f\u7576\u570b\uff083\uff09\uff0c\u4ee5\u671d\u8af8\u4faf\uff084\uff09\u3002<\/p>\n<p>\u5e1d\u592a\u7532\u5c45\u6850\u5bae\u4e09\u5e74\uff0c\u6094\u904e\u81ea\u8cac\uff0c\u53cd\uff085\uff09\u5584\uff0c\u65bc\u662f\u4f0a\u5c39\u4e43\u8fce\u5e1d\u592a\u7532\u800c\u6388\u4e4b\u653f\u3002\u5e1d\u592a\u7532\u4fee\u5fb7\uff0c\u8af8\u4faf\u54b8\u6b78\u6bb7\uff0c\u767e\u59d3\u4ee5\u5be7\u3002\u4f0a\u5c39\u5609\uff086\uff09\u4e4b\uff0c\u4e43\u4f5c\u300a\u592a\u7532\u8a13\u300b\u4e09\u7bc7\uff087\uff09\uff0c\u8912\uff088\uff09\u5e1d\u592a\u7532\uff0c\u7a31\u592a\u5b97\u3002\uff08\u51fa\u81ea\u300a\u53f2\u8a18\u30fb\u6bb7\u672c\u7d00\u7b2c\u4e09\u300b\uff09<\/p>\n<p><strong>H\u00e1n Vi\u1ec7t<\/strong><\/p>\n<p>\u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p k\u00fd l\u1eadp tam ni\u00ean, b\u1ea5t minh, b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t tu\u00e2n Thang ph\u00e1p, lo\u1ea1n \u0111\u1ee9c, vu th\u1ecb Y Do\u00e3n ph\u00f3ng chi vu \u0110\u1ed3ng Cung (1). Tam ni\u00ean, Y Do\u00e3n nhi\u1ebfp (2) h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c (3), d\u0129 tri\u1ec1u ch\u01b0 h\u1ea7u (4).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p c\u01b0 \u0110\u1ed3ng Cung tam ni\u00ean, h\u1ed1i qu\u00e1 t\u1ef1 tr\u00e1ch, ph\u1ea3n (5) thi\u1ec7n, vu th\u1ecb Y Do\u00e3n n\u00e3i ngh\u00eanh \u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p nhi th\u1ee5 chi ch\u00ednh. \u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p tu \u0111\u1ee9c, ch\u01b0 h\u1ea7u h\u00e0m quy \u00e2n, b\u00e1ch t\u00ednh d\u0129 ninh. Y Do\u00e3n gia (6) chi, n\u00e3i t\u00e1c <i>Th\u00e1i Gi\u00e1p Hu\u1ea5n<\/i> tam thi\u00ean (7), bao (8) \u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p, x\u01b0ng Th\u00e1i T\u00f4ng. (Tr\u00edch t\u1eeb <i>S\u1eed K\u00fd \u2022 \u00c2n B\u1ea3n K\u1ef7 \u0110\u1ec7 Tam<\/i>)<\/p>\n<p><strong>Ch\u00fa th\u00edch<\/strong><\/p>\n<p>(1) \u0110\u1ed3ng Cung\uff08\u6850\u5bae\uff09: h\u00e0nh cung c\u1ee7a nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, c\u00e1ch huy\u1ec7n Y\u1ec3n S\u01b0, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam ng\u00e0y nay n\u0103m d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y Nam. C\u00f2n c\u00f3 c\u00e1ch n\u00f3i kh\u00e1c l\u00e0 \u1edf g\u1ea7n l\u0103ng m\u1ed9 c\u1ee7a vua Thang.<\/p>\n<p>(2) Nhi\u1ebfp\uff08\u651d\uff09: t\u1ea1m th\u1eddi thay m\u1eb7t.<\/p>\n<p>(3) \u0110\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c\uff08\u7576\u570b\uff09: ph\u1ee5 tr\u00e1ch qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>(4) Tri\u1ec1u ch\u01b0 h\u1ea7u\uff08\u671d\u8af8\u4faf\uff09: ti\u1ebfp ki\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u.<\/p>\n<p>(5) Ph\u1ea3n\uff08\u53cd\uff09: \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi ph\u1ea3n \uff08\u8fd4\uff09, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1.<\/p>\n<p>(6) Gia\uff08\u5609\uff09: khen ng\u1ee3i, t\u00e1n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>(7) <i>Th\u00e1i Gi\u00e1p Hu\u1ea5n<\/i> tam thi\u00ean\uff08\u300a\u592a\u7532\u8a13\u300b\u4e09\u7bc7\uff09: t\u1eadp <i>Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0<\/i> c\u1ed5 v\u0103n c\u00f3 ba quy\u1ec3n <i>Th\u00e1i Gi\u00e1p<\/i> th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1.<\/p>\n<p>(8) Bao\uff08\u8912\uff09: t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><strong>B\u1ea3n d\u1ecbch tham kh\u1ea3o<\/strong><\/p>\n<p>Th\u00e1i Gi\u00e1p l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t anh minh, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang hung t\u00e0n b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nh\u1eefng quy ch\u1ebf, ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a vua Th\u01b0\u01a1ng Thang, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c suy \u0111\u1ed3i b\u1ea1i ho\u1ea1i, v\u1eady n\u00ean Y Do\u00e3n \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u0111\u00e0y \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Cung, n\u01a1i \u0111\u1eb7t ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a vua Th\u01b0\u01a1ng Thang. Trong ba n\u0103m sau \u0111\u00f3, Y Do\u00e3n t\u1ea1m th\u1eddi ch\u1ea5p tr\u01b0\u1edfng tri\u1ec1u ch\u00ednh, ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, ti\u1ebfp ki\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Gi\u00e1p \u1edf \u0110\u1ed3ng Cung ba n\u0103m, \u0103n n\u0103n h\u1ed1i c\u1ea3i v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh, ph\u1ea3n t\u1ec9nh, h\u1ed3i t\u00e2m h\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n, tu s\u1eeda t\u00e2m t\u00ednh. Y Do\u00e3n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n r\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3n \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, trao l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, vua Th\u00e1i Gi\u00e1p b\u1eaft \u0111\u1ea7u tu d\u01b0\u1ee1ng ph\u1ea9m h\u1ea1nh, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u quy thu\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u \u00c2n, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u0169ng nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, sung t\u00fac. Y Do\u00e3n v\u00ec \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 Th\u00e1i Gi\u00e1p, b\u00e8n vi\u1ebft ra ba quy\u1ec3n <i>Th\u00e1i Gi\u00e1p Hu\u1ea5n<\/i>, t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf Th\u00e1i Gi\u00e1p, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00f4n x\u01b0ng \u00f4ng l\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng.<\/p>\n<p><strong>Ph\u00e2n t\u00edch<\/strong><\/p>\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u201cTri qu\u00e1 n\u0103ng c\u1ea3i, thi\u1ec7n m\u1ea1c \u0111\u1ea1i y\u00ean\u201d (m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi sau khi ph\u1ea1m l\u1ed7i, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i l\u1ed7i l\u1ea7m th\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t), Nhan H\u1ed3i n\u00f3i: \u201cB\u1ea5t nh\u1ecb qu\u00e1\u201d (kh\u00f4ng t\u00e1i ph\u1ea1m), \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean con ng\u01b0\u1eddi n\u00ean d\u0169ng c\u1ea3m nh\u1eadn l\u1ed7i. Th\u00e1i Gi\u00e1p th\u00e2n l\u00e0 vua c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ed7i l\u1ea7m, x\u00e1c th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng, v\u1eady n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y Y Do\u00e3n \u0111\u01b0a \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Cung \u0111\u1ec3 \u00f4ng h\u1ed1i l\u1ed7i trong ba n\u0103m l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c. M\u00e0 trong ba n\u0103m n\u00e0y, Y Do\u00e3n \u201cnhi\u1ebfp ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c\u201d (ch\u1ea5p tr\u01b0\u1edfng tri\u1ec1u ch\u00ednh), \u201ctri\u1ec1u ch\u01b0 h\u1ea7u\u201d (ti\u1ebfp ki\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng), khi\u1ebfn cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u201cn\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng vua nh\u01b0 h\u1ed5 v\u00f4 \u0111\u1ea7u\u201d, l\u00e2m v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3nh h\u1ed7n lo\u1ea1n. M\u00e0 c\u00e0ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd h\u01a1n l\u00e0, Y Do\u00e3n kh\u00f4ng ham ti\u1ebfc quy\u1ec1n l\u1ef1c ch\u1ee9c v\u1ecb, danh l\u1ee3i, m\u1ed9t khi th\u1ea5y Th\u00e1i Gi\u00e1p s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ed7i l\u1ea7m, tu s\u1eeda t\u00e2m t\u00ednh, Y Do\u00e3n v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 trao tr\u1ea3 ch\u00ednh quy\u1ec1n cho \u00f4ng, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u00ednh kh\u00e1ch sau n\u00e0y, t\u1ef1 m\u00ecnh so\u00e1n ng\u00f4i \u0111o\u1ea1t v\u1ecb l\u00ean l\u00e0m ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y l\u01b0u truy\u1ec1n th\u1eadt l\u00e2u qua h\u00e0ng \u0111\u1eddi, n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Y Do\u00e3n \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 k\u1ebf t\u1ee5c th\u1ef1c thi tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u00e1c s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u1ee7a vua Th\u01b0\u01a1ng Thang, khi\u1ebfn cho tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ed5n v\u00e0 y\u00ean tr\u1ecb d\u00e0i l\u00e2u, Y Do\u00e3n c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh danh \u201c\u0110\u1ea1i Nh\u00e2n\u201d (nh\u00e2n \u0111\u1ee9c l\u1edbn), \u201c\u0110\u1ea1i Ngh\u0129a\u201d (ngh\u0129a l\u1edbn).<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u danh thi\u00ean c\u1ed5 hay \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ti\u1ebfng x\u1ea5u mu\u00f4n \u0111\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 trong m\u1ed9t ni\u1ec7m. Ng\u01b0\u1eddi coi tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c th\u00ec n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u00ec n\u00ean v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, bi\u1ebft ti\u1ebfn bi\u1ebft l\u00f9i; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 coi tr\u1ecdng danh l\u1ee3i th\u00ec t\u1ea7m nh\u00ecn h\u1ea1n h\u1eb9p, ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00e1i l\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f3 th\u1ec3 tai h\u1ecda c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u1ed1i g\u00f3t m\u00e0 \u1eadp \u0111\u1ebfn, th\u1eadm ch\u00ed v\u0129nh vi\u1ec5n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi th\u00f3a m\u1ea1. Y Do\u00e3n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m v\u1ecb \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u1eaft do \u00f4ng v\u1ed1n c\u00f3 nh\u00e2n c\u00e1ch v\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><strong>M\u1edf r\u1ed9ng suy ng\u1eabm<\/strong><\/p>\n<p>1. Khi b\u1ea1n ph\u1ea1m l\u1ed7i, b\u1ea1n s\u1ebd t\u00ecm l\u00fd do \u0111\u1ec3 t\u1ef1 b\u00e0o ch\u1eefa, quy \u0111\u1ed5 cho l\u00fd do \u0111\u00f3, hay l\u00e0 th\u1eadt s\u1ef1 t\u1ef1 n\u1ed9i t\u00e2m ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m sai l\u1ea7m c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n? B\u1ea1n h\u00e3y nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y suy x\u00e9t l\u1ea1i b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh th\u1eadt t\u1ed1t.<\/p>\n<p>2. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ed hu\u1ec7, khi g\u1eb7p v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra l\u1ef1a ch\u1ecdn ch\u00ednh x\u00e1c. Khi b\u1ea1n g\u1eb7p ph\u1ea3i s\u1ef1 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n<p>3. Danh l\u1ee3i th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf n\u00ean m\u1ee5 m\u1ecb, qu\u00ean \u0111i m\u1ea5t lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00ean ph\u1ea3i gi\u1eef. Khi b\u1ea1n \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc danh l\u1ee3i, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed ti\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh?<\/p>\n<p><strong>T\u01b0 li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/strong><\/p>\n<p>1. <i>T\u1ee9 Th\u01b0 Ng\u0169 Kinh Chi L\u1ed9<\/i><\/p>\n<p>2. <i>S\u1eed K\u00fd B\u1ea3n K\u1ef7 (Th\u01b0\u1ee3ng)<\/i> nguy\u00ean t\u00e1c T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean, V\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Kh\u00ed, Tr\u01b0\u01a1ng Li\u1ec7t bi\u00ean d\u1ecbch v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch, xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m 1992 b\u1edfi Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Ng\u0169 Nam.<\/p>\n<p>3. <i>B\u1ea1ch Tho\u1ea1i S\u1eed K\u00fd<\/i> do T\u1ea1 V\u0169 H\u00f9ng bi\u00ean d\u1ecbch, xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m 1968 b\u1edfi Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n H\u00e0 L\u1ea1c \u0110\u1ed3 Th\u01b0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] L\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean t\u1eadp: V\u00ec \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n r\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, thanh tr\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a t\u00e0 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p trong l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u00ednh ki\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd tu luy\u1ec7n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 T\u00e0i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[393],"class_list":["post-29299","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vanhoa-truyenthong","tag-tai-lieu-van-hoa-cao-cap"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] L\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean t\u1eadp: V\u00ec \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n r\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, thanh tr\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a t\u00e0 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p trong l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u00ednh ki\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd tu luy\u1ec7n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 T\u00e0i [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-11-17T08:08:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-12T03:20:25+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"editor_n\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"editor_n\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\"},\"author\":{\"name\":\"editor_n\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"headline\":\"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed)\",\"datePublished\":\"2022-11-17T08:08:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:20:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\"},\"wordCount\":1897,\"keywords\":[\"T\u00e0i li\u1ec7u v\u0103n h\u00f3a cao c\u1ea5p\"],\"articleSection\":[\"V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\",\"name\":\"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-11-17T08:08:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:20:25+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085\",\"name\":\"editor_n\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"editor_n\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] L\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean t\u1eadp: V\u00ec \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n r\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, thanh tr\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a t\u00e0 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p trong l\u0129nh v\u1ef1c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u00ednh ki\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd tu luy\u1ec7n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 T\u00e0i [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2022-11-17T08:08:00+00:00","article_modified_time":"2025-05-12T03:20:25+00:00","author":"editor_n","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"editor_n","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html"},"author":{"name":"editor_n","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"headline":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed)","datePublished":"2022-11-17T08:08:00+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:20:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html"},"wordCount":1897,"keywords":["T\u00e0i li\u1ec7u v\u0103n h\u00f3a cao c\u1ea5p"],"articleSection":["V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html","name":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2022-11-17T08:08:00+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:20:25+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2022\/11\/tai-lieu-giang-day-mon-van-hoa-cao-cap-thai-giap-hoi-loi-cau-chuyen-lich-su.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y m\u00f4n v\u0103n h\u00f3a (cao c\u1ea5p): Th\u00e1i Gi\u00e1p h\u1ed1i l\u1ed7i (C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/d39853a2b0e6235cdad43189e4cbd085","name":"editor_n","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/477cfe79ccaed8cd40df0d7aaa67e353ae2abbab5c5e604c00a2fa48794ede02?s=96&d=mm&r=g","caption":"editor_n"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorn"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29299"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29299\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}