{"id":26737,"date":"2020-10-24T15:54:54","date_gmt":"2020-10-24T15:54:54","guid":{"rendered":"https:\/\/chanhkien.org\/?p=26737"},"modified":"2025-05-12T10:21:29","modified_gmt":"2025-05-12T03:21:29","slug":"tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html","title":{"rendered":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi"},"content":{"rendered":"<p>Ti&#7871;p theo <a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/08\/van-hoa-than-truyen-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-1-to-tien-den-tu-thien-thuong-phan-2.html\">Ph&#7847;n 1<\/a><\/p>\n<p><strong>[ChanhKien.org]<\/strong><\/p>\n<p>L&#7901;i t&#7921;a:<\/p>\n<p>T&aacute;c gi&#7843; &#273;&atilde; tham gia c&ocirc;ng t&aacute;c gi&#7843;ng d&#7841;y v&agrave; nghi&ecirc;n c&#7913;u ngh&#7879; thu&#7853;t trong nhi&#7873;u n&#259;m, trong c&ocirc;ng t&aacute;c li&ecirc;n quan &#273;&#7871;n r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;&#7873; t&agrave;i v&#7873; d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; Trung Qu&#7889;c, qua nghi&ecirc;n c&#7913;u, ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y r&#7857;ng c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&oacute; m&#7897;t l&#7883;ch s&#7917; r&#7845;t c&#7893; x&#432;a, nh&#432;ng r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;i&#7873;u h&#7885; gi&#7919; l&#7841;i r&#7845;t kh&oacute; hi&#7875;u &#273;&#7889;i v&#7899;i ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i, ch&#7881; &#273;&#432;&#7907;c xem nh&#432; m&#7897;t n&#7873;n v&#259;n h&oacute;a th&#7847;n b&iacute; c&oacute; nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u k&#7923; l&#7841; gi&#7853;t g&acirc;n. K&#7875; t&#7915; khi tu luy&#7879;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" 28735 rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a>, t&aacute;c gi&#7843; &#273;&atilde; tho&aacute;t kh&#7887;i &#273;&#7897;c h&#7841;i c&#7911;a ch&#7911; ngh&#297;a v&ocirc; th&#7847;n v&agrave; thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a, li&ecirc;n t&#7909;c &#273;&#432;&#7907;c &#272;&#7841;i Ph&aacute;p khai m&#7903; tr&iacute; hu&#7879;. Khi xem l&#7841;i v&#259;n h&oacute;a v&agrave; ngh&#7879; thu&#7853;t c&#7911;a c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; n&agrave;y, ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y nhi&#7873;u &#273;i&#7873;u m&agrave; ng&#432;&#7901;i b&igrave;nh th&#432;&#7901;ng kh&ocirc;ng th&#7875; hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c th&igrave; l&#7841;i &#273;&#432;&#7907;c gi&#7843;i &#273;&aacute;p trong c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p c&#7911;a S&#432; T&ocirc;n. V&#259;n h&oacute;a v&agrave; ngh&#7879; thu&#7853;t c&#7911;a c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&#361;ng x&aacute;c nh&#7853;n s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a Th&#7847;n, c&#361;ng l&agrave; m&#7897;t ph&#7847;n c&#7911;a v&#259;n h&oacute;a Th&#7847;n truy&#7873;n, nh&#432;ng thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a v&agrave; ch&#7911; ngh&#297;a v&ocirc; th&#7847;n &#273;&atilde; c&#7843;n tr&#7903; th&#7871; nh&acirc;n quay tr&#7903; v&#7873; con &#273;&#432;&#7901;ng truy&#7873;n th&#7889;ng. Nh&acirc;n &#273;&acirc;y xin chia s&#7867; nh&#7919;ng hi&#7875;u bi&#7871;t n&agrave;y v&#7899;i c&aacute;c &#273;&#7891;ng tu, t&#7847;ng th&#7913; tu luy&#7879;n c&aacute; nh&acirc;n c&oacute; h&#7841;n, n&#7871;u c&oacute; ch&#7895; n&agrave;o kh&ocirc;ng ph&ugrave; h&#7907;p, xin h&atilde;y t&#7915; bi ch&#7881; r&otilde;.<\/p>\n<p><strong>2. Th&#7847;n t&#7841;o ra ba ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i<\/strong><\/p>\n<p>V&#7873; s&#7921; s&#7843;n sinh ra lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i, c&aacute;c b&agrave;i h&aacute;t s&#7917; thi c&#7911;a c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c tr&ecirc;n th&#7871; gi&#7899;i &#273;&#7873;u nh&#7855;c &#273;&#7871;n c&acirc;u chuy&#7879;n Th&#7847;n d&ugrave;ng &ldquo;b&ugrave;n &#273;&#7845;t t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i&rdquo;. Tuy nhi&ecirc;n, trong s&#7917; thi <em>Mai C&aacute;t<\/em> c&#7911;a d&acirc;n t&#7897;c Di (m&#7897;t s&#7917; thi l&acirc;u &#273;&#7901;i l&#432;u truy&#7873;n &#7903; khu t&#7921; tr&#7883; d&acirc;n t&#7897;c Di t&#7841;i S&#7903; H&ugrave;ng, t&#7881;nh V&acirc;n Nam, Trung Qu&#7889;c) c&ograve;n ghi l&#7841;i r&#7857;ng trong qu&aacute; tr&igrave;nh s&aacute;ng t&#7841;o ra lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i, Th&#7847;n &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7841;o ra ba ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c nhau, s&#7917; thi n&agrave;y m&ocirc; t&#7843; nh&#432; sau:<\/p>\n<p>&ldquo;Sau khi v&#7841;n v&#7853;t trong tr&#7901;i &#273;&#7845;t &#273;&#432;&#7907;c t&#7841;o ra, Th&#7847;n C&aacute;ch T&#432; &#273;&#7871;n &#273;&#7875; t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i, t&#7915; tr&ecirc;n tr&#7901;i r&#7843;i xu&#7889;ng ba n&#7855;m tuy&#7871;t, r&#417;i xu&#7889;ng m&#7863;t &#273;&#7845;t bi&#7871;n th&agrave;nh ba lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i:<\/p>\n<p>N&#7855;m tuy&#7871;t &#273;&#7847;u ti&ecirc;n r&#417;i xu&#7889;ng t&#7841;o th&agrave;nh ng&#432;&#7901;i m&#7897;t ch&acirc;n, ch&#7881; cao 1 x&iacute;ch 2 th&#7889;n (kho&#7843;ng 0,4m); Lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i n&agrave;y kh&ocirc;ng th&#7875; t&#7921; &#273;i m&#7897;t m&igrave;nh, hai ng&#432;&#7901;i kho&aacute;c vai nhau th&igrave; &#273;i nhanh nh&#432; bay; c&#417;m m&agrave; h&#7885; &#259;n l&agrave; b&ugrave;n &#273;&#7845;t, th&#7913;c &#259;n l&agrave; c&aacute;t, khi m&#7863;t tr&#259;ng chi&#7871;u th&igrave; s&#7889;ng &#273;&#432;&#7907;c, nh&#432;ng khi m&#7863;t tr&#7901;i chi&#7871;u th&igrave; kh&ocirc;ng s&#7889;ng &#273;&#432;&#7907;c, lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i n&agrave;y kh&ocirc;ng th&#7875; s&#7889;ng &#273;&#432;&#7907;c d&#432;&#7899;i &aacute;nh m&#7863;t tr&#7901;i, h&#7885; s&#7869; b&#7883; ch&#7871;t v&igrave; n&#7855;ng.<\/p>\n<p>N&#7855;m tuy&#7871;t th&#7913; hai gieo xu&#7889;ng t&#7841;o th&agrave;nh lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i cao 1 tr&#432;&#7907;ng 3 x&iacute;ch (kho&#7843;ng 4,3m) &hellip; lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i n&agrave;y qu&#7845;n l&aacute; c&acirc;y, &#259;n tr&aacute;i c&acirc;y r&#7915;ng v&agrave; s&#7889;ng trong hang &#273;&#7897;ng. Th&#7901;i ti&#7871;t kh&ocirc;ng ph&acirc;n ra b&#7889;n m&ugrave;a, tr&ecirc;n tr&#7901;i c&oacute; ch&iacute;n m&#7863;t tr&#7901;i v&agrave; ch&iacute;n m&#7863;t tr&#259;ng, con ng&#432;&#7901;i c&#7913; l&agrave;m vi&#7879;c &#273;&#7871;n khi bu&#7891;n ng&#7911;, h&#7877; ng&#7911; l&agrave; m&#7845;y tr&#259;m n&#259;m, r&ecirc;u ph&#7911; &#273;&#7847;y th&acirc;n, lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i n&agrave;y c&#361;ng b&#7883; ch&#7871;t ch&aacute;y v&igrave; n&#7855;ng.<\/p>\n<p>Th&#7847;n C&aacute;ch T&#432; tay tr&aacute;i c&#7847;m m&#7897;t c&aacute;i &#273;&#7909;c v&agrave; tay ph&#7843;i c&#7847;m m&#7897;t c&aacute;i b&uacute;a, &#273;&#7871;n &#273;&#7909;c m&#7863;t tr&#7901;i v&agrave; m&#7863;t tr&#259;ng, ch&#7881; &#273;&#7875; l&#7841;i m&#7897;t c&aacute;i tr&ecirc;n b&#7847;u tr&#7901;i, sau &#273;&oacute; chia ra b&#7889;n m&ugrave;a &#273;&#7875; cho c&#7887; c&acirc;y m&#7885;c l&ecirc;n.<\/p>\n<p>N&#7855;m tuy&#7871;t th&#7913; ba gieo xu&#7889;ng t&#7841;o th&agrave;nh ng&#432;&#7901;i c&oacute; hai m&#7855;t l&#7891;i l&ecirc;n tr&ecirc;n. Th&#7847;n C&aacute;ch T&#432; r&#7855;c n&#7855;m h&#7841;t ki&#7873;u m&#7841;ch l&ecirc;n n&uacute;i M&#7877; L&#7841;p, r&#7855;c n&#7855;m h&#7841;t k&ecirc; l&ecirc;n n&uacute;i Th&#7841;ch S&#417;n L&#297;nh, r&#7855;c n&#7855;m h&#7841;t l&uacute;a m&#7923; l&ecirc;n n&uacute;i Th&#7885; Di&ecirc;n, l&uacute;a m&#7923; tr&#7893; b&ocirc;ng, k&ecirc; c&#361;ng tr&#7893; b&ocirc;ng, ki&#7873;u m&#7841;ch c&#361;ng tr&#7893; b&ocirc;ng. Kh&ocirc;ng c&oacute; l&#7917;a, l&atilde;o Long tr&ecirc;n tr&#7901;i ngh&#297; ra m&#7897;t c&aacute;ch, t&#7841;o ra c&aacute;i li&#7873;m nh&#7887; c&oacute; ba l&#432;&#7905;i, &#273;&aacute;nh hai &#273;&#7847;u v&agrave;o nhau &#273;&#7875; ph&aacute;t l&#7917;a, t&#7915; &#273;&oacute; con ng&#432;&#7901;i c&oacute; l&#7917;a, m&#7885;i th&#7913; &#273;&#7873;u c&oacute;, cu&#7897;c s&#7889;ng ng&agrave;y c&agrave;ng t&#7889;t h&#417;n&rdquo;.<\/p>\n<p>Trong b&#7897; s&#7917; thi n&agrave;y &#273;&atilde; ghi l&#7841;i r&#7857;ng Th&#7847;n &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7841;o ra ba lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c nhau: &ldquo;T&#7915; tr&ecirc;n tr&#7901;i gieo xu&#7889;ng ba n&#7855;m tuy&#7871;t, bi&#7871;n th&agrave;nh ba lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i&rdquo;, nh&#432; &#273;&atilde; &#273;&#7873; c&#7853;p trong b&agrave;i vi&#7871;t tr&#432;&#7899;c, trong ng&ocirc;n ng&#7919; Di, &ldquo;&#38634; &ndash; tuy&#7871;t&rdquo; v&agrave; &ldquo;&#32321;&#27542; &ndash; ph&#7891;n th&#7921;c&rdquo; &#273;&#7873;u ph&aacute;t &acirc;m l&agrave; &ldquo;wo&rdquo;, cho n&ecirc;n ch&#7919; &ldquo;tuy&#7871;t&rdquo; n&agrave;y l&agrave; m&#7897;t c&aacute;ch ch&#417;i ch&#7919;, trong ti&#7871;ng Di n&oacute; c&oacute; ngh&#297;a l&agrave; &ldquo;ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a s&#7921; sinh s&ocirc;i&rdquo; ho&#7863;c &ldquo;ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a sinh m&#7879;nh&rdquo;. Hai ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i &#273;&#7847;u ti&ecirc;n: ti&#7875;u nh&acirc;n v&agrave; &#273;&#7841;i nh&acirc;n &#273;&#7873;u b&#7883; &#273;&agrave;o th&#7843;i v&igrave; h&#7885; kh&ocirc;ng th&#7875; th&iacute;ch nghi v&#7899;i m&ocirc;i tr&#432;&#7901;ng (H&igrave;nh 1), trong qu&aacute; tr&igrave;nh t&#7841;o ra lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i th&#7913; ba, Th&#7847;n c&#361;ng &#273;&atilde; &#273;i&#7873;u ch&#7881;nh &#273;&#7875; h&#7885; c&oacute; th&#7875; th&iacute;ch &#7913;ng v&#7899;i m&ocirc;i tr&#432;&#7901;ng s&#7889;ng c&#7911;a h&#7885;, v&igrave; v&#7853;y h&#7885; &#273;&atilde; t&#7891;n t&#7841;i &#273;&#432;&#7907;c v&#7873; sau (trong ph&#7847;n ti&#7871;p theo c&#7911;a s&#7917; thi &#273;&#7873; c&#7853;p r&#7857;ng nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i n&agrave;y c&#361;ng b&#7883; Th&#7847;n tr&#7915;ng ph&#7841;t v&igrave; &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c b&#7841;i ho&#7841;i, xem ti&#7871;p ph&#7847;n sau).<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26738\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 1. V&#432;&#417;ng qu&#7889;c ti&#7875;u nh&acirc;n v&agrave; v&#432;&#417;ng qu&#7889;c &#273;&#7841;i nh&acirc;n trong <em>Kh&ocirc;n d&#432; v&#7841;n qu&#7889;c to&agrave;n &#273;&#7891;<\/em> (&#7843;nh l&#7845;y t&#7915; Internet)<\/p>\n<p>&#7902; V&acirc;n Nam trong d&acirc;n gian l&#432;u truy&#7873;n c&acirc;u chuy&#7879;n v&#7873; m&#7897;t ng&#432;&#7901;i ti&#7873;u phu chu du quanh &ldquo;n&#432;&#7899;c B&#7893;ng &#272;&#7847;u&rdquo; (tr&iacute;ch t&#7915; <em>Truy&#7879;n d&acirc;n gian V&acirc;n Nam<\/em>), c&#361;ng k&#7875; r&#7857;ng t&#7915; r&#7845;t xa x&#432;a &#273;&atilde; t&#7915;ng xu&#7845;t hi&#7879;n &#273;&#7841;i nh&acirc;n, trung nh&acirc;n v&agrave; ti&#7875;u nh&acirc;n:<\/p>\n<p>&ldquo;Thu&#7903; xa x&#432;a, kh&ocirc;ng gian v&#361; tr&#7909; &#273;&#432;&#7907;c chia th&agrave;nh ba t&#7847;ng, t&#7847;ng th&#432;&#7907;ng &#273;&#432;&#7907;c g&#7885;i l&agrave; tr&ecirc;n tr&#7901;i, t&#7847;ng trung g&#7885;i l&agrave; tr&ecirc;n m&#7863;t &#273;&#7845;t, t&#7847;ng h&#7841; &#273;&#432;&#7907;c g&#7885;i l&agrave; d&#432;&#7899;i l&ograve;ng &#273;&#7845;t. Ng&#432;&#7901;i c&#7911;a c&aacute;c t&#7847;ng c&#361;ng kh&ocirc;ng gi&#7889;ng nhau. Ng&#432;&#7901;i &#7903; tr&ecirc;n tr&#7901;i th&acirc;n h&igrave;nh to nh&#432; c&aacute;i b&#7891; th&oacute;c, d&aacute;ng cao nh&#432; c&aacute;i s&agrave;o tre, n&ecirc;n g&#7885;i l&agrave; &ldquo;ng&#432;&#7901;i s&agrave;o tre&rdquo;; ng&#432;&#7901;i tr&ecirc;n m&#7863;t &#273;&#7845;t th&acirc;n h&igrave;nh to nh&#432; c&aacute;i c&#7889;i gi&atilde; g&#7841;o, d&aacute;ng cao nh&#432; c&aacute;i &#273;&ograve;n g&aacute;nh &#273;&#432;&#7907;c g&#7885;i l&agrave; &ldquo;ng&#432;&#7901;i &#273;&ograve;n g&aacute;nh&rdquo;; lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i d&#432;&#7899;i l&ograve;ng &#273;&#7845;t, th&acirc;n h&igrave;nh nh&#7887; nh&#432; c&aacute;i g&#7853;y c&#7847;m tay, d&aacute;ng th&#7845;p nh&#432; c&aacute;i &#273;&#7847;u g&#7853;y n&ecirc;n &#273;&#432;&#7907;c g&#7885;i l&agrave; &ldquo;ng&#432;&#7901;i b&#7893;ng &#273;&#7847;u&rdquo; (&#273;&#7847;u g&#7853;y).<\/p>\n<p>M&#7897;t ng&agrave;y n&#7885;, tr&ecirc;n m&#7863;t &#273;&#7845;t c&oacute; ng&#432;&#7901;i ti&#7873;u phu &#273;i &#273;&#7889;n c&#7911;i, ng&#432;&#7901;i n&agrave;y tu&#7897;t tay l&agrave;m r&#417;i c&aacute;i r&igrave;u c&#7911;a m&igrave;nh v&agrave;o hang, anh ta li&#7873;n xu&#7889;ng hang &#273;&#7875; t&igrave;m. N&agrave;o ng&#7901; c&agrave;ng xu&#7889;ng c&agrave;ng s&acirc;u c&agrave;ng t&#7889;i &#273;en nh&#432; m&#7921;c, gi&#417; tay kh&ocirc;ng nh&igrave;n th&#7845;y n&#259;m ng&oacute;n. L&uacute;c ng&#432;&#7901;i ti&#7873;u phu &#273;ang lo l&#7855;ng th&igrave; anh ta b&#7895;ng ph&aacute;t hi&#7879;n &#7903; &#273;&#7857;ng xa c&oacute; m&#7897;t &#273;&#7889;m s&aacute;ng, li&#7873;n l&#7853;p t&#7913;c l&#7847;n theo h&#432;&#7899;ng &#273;&oacute;. &#272;ang &#273;i anh ta b&#7845;t ng&#7901; b&#7883; tr&#432;&#7907;t ch&acirc;n v&agrave; r&#417;i xu&#7889;ng th&#7871; gi&#7899;i &ldquo;d&#432;&#7899;i l&ograve;ng &#273;&#7845;t&rdquo;.<\/p>\n<p>Ng&#432;&#7901;i ti&#7873;u phu ng&atilde; xu&#7889;ng &#273;&#7845;t b&#7845;t t&#7881;nh nh&acirc;n s&#7921;. L&uacute;c t&#7881;nh l&#7841;i, anh ta m&#7899;i ph&aacute;t hi&#7879;n ra r&#7857;ng &#7903; &#273;&acirc;y c&#361;ng c&oacute; non c&oacute; n&#432;&#7899;c, c&#7887; c&acirc;y hoa l&aacute;, c&oacute; c&#7843; c&ocirc;n tr&ugrave;ng, chim mu&ocirc;ng, th&uacute; v&#7853;t, &#273;i&#7873;u duy nh&#7845;t kh&aacute;c v&#7899;i th&#7871; gi&#7899;i &ldquo;tr&ecirc;n m&#7863;t &#273;&#7845;t&rdquo; l&agrave; con ng&#432;&#7901;i &#7903; &#273;&oacute;&hellip; Ng&#432;&#7901;i ti&#7873;u phu &#273;&atilde; l&#7841;c v&agrave;o &ldquo;n&#432;&#7899;c B&#7893;ng &#272;&#7847;u&rdquo;, g&acirc;y ch&#7845;n &#273;&#7897;ng t&#7899;i v&#432;&#417;ng qu&#7889;c &#273;&oacute;. Nh&agrave; vua c&#432;&#7905;i m&#7897;t con g&agrave; tr&#7889;ng l&#7899;n &#273;&#7871;n g&#7863;p anh ta, ch&agrave;o h&#7887;i anh ta r&#7845;t th&acirc;n thi&#7871;t. M&#7863;c d&ugrave; kh&ocirc;ng hi&#7875;u ti&#7871;ng n&oacute;i, nh&#432;ng nh&igrave;n bi&#7875;u c&#7843;m th&igrave; th&#7845;y nh&agrave; vua t&ocirc;n tr&#7885;ng anh ta nh&#432; ti&ecirc;n gi&aacute;ng tr&#7847;n&rdquo;.<\/p>\n<p>Nh&#7919;ng b&#7897; s&#7917; thi v&agrave; nh&#7919;ng c&acirc;u chuy&#7879;n d&acirc;n gian &#273;&#7863;c s&#7855;c n&agrave;y ho&agrave;n to&agrave;n kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; v&ocirc; c&#259;n c&#7913;, ch&uacute;ng v&#7851;n lu&ocirc;n &#273;&#432;&#7907;c t&#7893; ti&ecirc;n ng&#432;&#7901;i Di ca h&aacute;t, truy&#7873;n t&#7909;ng nhau h&#7871;t &#273;&#7901;i n&agrave;y qua &#273;&#7901;i kh&aacute;c, nh&#432;ng con ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i b&#7883; t&#7849;y n&atilde;o b&#7903;i thuy&#7871;t v&ocirc; th&#7847;n n&ecirc;n &#273;&atilde; xem n&oacute; nh&#432; nh&#7919;ng c&acirc;u chuy&#7879;n c&#7893; t&iacute;ch. Ch&#7881; &#273;&#7871;n khi S&#432; t&ocirc;n &#273;&#7873; c&#7853;p &#273;&#7871;n th&#7901;i &#273;&#7841;i c&#7911;a &ldquo;&#273;&#7841;i nh&acirc;n, trung nh&acirc;n v&agrave; ti&#7875;u nh&acirc;n&rdquo; m&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i &#273;&atilde; t&#7915;ng tr&#7843;i qua trong b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p n&#259;m 2002, t&ocirc;i m&#7899;i ch&#7907;t ng&#7897; ra r&#7857;ng h&oacute;a ra nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u &#273;&#432;&#7907;c ghi l&#7841;i trong s&#7917; thi v&#7873; s&#7921; s&aacute;ng l&#7853;p th&#7871; gi&#7899;i c&#7911;a ng&#432;&#7901;i Di ch&iacute;nh l&agrave; l&#7883;ch s&#7917; ch&acirc;n th&#7921;c &#273;&atilde; di&#7877;n ra! S&#432; ph&#7909; gi&#7843;ng r&#7857;ng:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Nh&igrave;n chung th&igrave; trong 100 tri&#7879;u n&#259;m &#7845;y tr&ecirc;n Tr&aacute;i &#272;&#7845;t ph&acirc;n th&agrave;nh hai th&#7901;i k&#7923; l&#7899;n; m&#7895;i th&#7901;i k&#7923; 50 tri&#7879;u n&#259;m. 50 tri&#7879;u n&#259;m &#273;&#7847;u l&agrave; th&#7901;i k&#7923; &#273;&#7841;i nh&acirc;n, ti&#7875;u nh&acirc;n, v&agrave; trung nh&acirc;n &#273;&#7891;ng th&#7901;i t&#7891;n t&#7841;i. &#272;&#7841;i nh&acirc;n trung b&igrave;nh cao n&#259;m m&eacute;t; trung nh&acirc;n ch&iacute;nh l&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i ch&uacute;ng ta hi&#7879;n nay, b&igrave;nh qu&acirc;n cao kh&ocirc;ng &#273;&#7871;n hai m&eacute;t; ti&#7875;u nh&acirc;n th&igrave; ch&#7881; cao m&#7845;y t&#7845;c th&ocirc;i. V&agrave;o l&uacute;c Th&#7847;n t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i &#7845;y, v&igrave; sao &#273;&#7891;ng th&#7901;i t&#7841;o ra ba ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i nh&#432; v&#7853;y? B&#7903;i v&igrave; c&#7847;n th&iacute; nghi&#7879;m trong ba ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i &#7845;y ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i n&agrave;o th&iacute;ch h&#7907;p cho sinh t&#7891;n tr&ecirc;n &#273;&#7883;a c&#7847;u &#273;&#7871;n b&#432;&#7899;c cu&#7889;i c&ugrave;ng, th&iacute;ch h&#7907;p cho vi&#7879;c &#273;&#7855;c Ph&aacute;p. Trong 50 tri&#7879;u n&#259;m &#7845;y, m&#7897;t m&#7863;t v&#7915;a li&ecirc;n t&#7909;c t&#7841;o n&#259;ng l&#7921;c con ng&#432;&#7901;i nh&#7853;n th&#7913;c th&#7871; gi&#7899;i, m&#7897;t m&#7863;t x&aacute;c &#273;&#7883;nh xem l&#432;u l&#7841;i ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i n&agrave;o. Cu&#7889;i c&ugrave;ng ph&aacute;t hi&#7879;n r&#7857;ng, &#273;&#7841;i nh&acirc;n kh&ocirc;ng th&iacute;ch h&#7907;p, b&#7903;i v&igrave; th&acirc;n th&#7875; c&#7911;a h&#7885; l&#7899;n, n&ecirc;n x&eacute;t v&#7873; c&#7921; ly th&igrave; &#273;&#7883;a c&#7847;u t&#432;&#417;ng &#273;&#7889;i nh&#7887;, th&#7901;i gian c&#361;ng t&#432;&#417;ng &#273;&#7889;i ng&#7855;n l&#7841;i, b&#7903;i v&igrave; ngu&#7891;n v&#7853;t ch&#7845;t m&agrave; &#273;&#7841;i nh&acirc;n ti&ecirc;u hao l&agrave; kh&ocirc;ng ho&agrave; h&#7907;p t&#7927; l&#7879; v&#7899;i Tr&aacute;i &#272;&#7845;t. Sau n&agrave;y ph&aacute;t hi&#7879;n r&#7857;ng ti&#7875;u nh&acirc;n c&#361;ng kh&ocirc;ng ho&agrave; h&#7907;p, tr&ecirc;n to&agrave;n b&#7897; Tr&aacute;i &#272;&#7845;t &#273;&#7873;u l&agrave; r&#7915;ng r&#7853;m, khai th&aacute;c &#273;&#7889;i v&#7899;i h&#7885; r&#7845;t kh&oacute; kh&#259;n; th&#7901;i &#7845;y kh&ocirc;ng c&oacute; ch&#7895; &#273;&#7845;t [b&#7857;ng], n&#7871;u h&#7885; c&#7847;n s&aacute;ng t&#7841;o ra v&#259;n minh nh&#432; hi&#7879;n nay th&igrave; &#273;&#7889;i v&#7899;i h&#7885; l&agrave; r&#7845;t kh&oacute; kh&#259;n; &#273;&#7891;ng th&#7901;i c&#361;ng x&eacute;t th&#7845;y th&#7901;i gian tr&ecirc;n Tr&aacute;i &#272;&#7845;t &#273;&#7889;i v&#7899;i h&#7885; l&agrave; qu&aacute; d&agrave;i, c&#7921; ly l&agrave; qu&aacute; xa; ti&#7875;u nh&acirc;n m&agrave; mu&#7889;n v&#432;&#7907;t &#273;&#7841;i d&#432;&#417;ng th&igrave; qu&aacute; kh&oacute; kh&#259;n; do v&#7853;y [h&#7885;] kh&ocirc;ng th&iacute;ch h&#7907;p. Nh&#432; th&#7871; &#273;&#7841;i nh&acirc;n v&agrave; ti&#7875;u nh&acirc;n b&#7883; &#273;&agrave;o th&#7843;i. Kh&ocirc;ng ph&#7843;i &#273;&agrave;o th&#7843;i l&#7853;p t&#7913;c, m&agrave; l&agrave; sau [th&#7901;i k&#7923;] 50 tri&#7879;u n&#259;m [m&#7899;i] b&#7855;t &#273;&#7847;u d&#7847;n d&#7847;n theo l&#7883;ch s&#7917; m&agrave; &#273;&agrave;o th&#7843;i. Cu&#7889;i c&ugrave;ng ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng c&ograve;n nh&igrave;n th&#7845;y &#273;&#7841;i nh&acirc;n trong hai th&#7871; k&#7927;, ph&#7843;i &#273;&#7871;n h&#417;n hai th&#7871; k&#7927; tr&#432;&#7899;c &#273;&acirc;y th&igrave; m&#7899;i kh&ocirc;ng c&ograve;n nh&igrave;n th&#7845;y &#273;&#7841;i nh&acirc;n n&#7919;a; c&ograve;n ti&#7875;u nh&acirc;n th&igrave; kho&#7843;ng b&#7843;y, t&aacute;m m&#432;&#417;i n&#259;m tr&#432;&#7899;c, v&#7851;n c&oacute; ng&#432;&#7901;i nh&igrave;n th&#7845;y; &#273;&#7871;n c&#7853;n &#273;&#7841;i m&#7899;i b&#7883; tuy&#7879;t t&iacute;ch; c&#361;ng kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; kh&ocirc;ng c&oacute;, c&oacute; [ng&#432;&#7901;i] &#273;&atilde; r&#7901;i &#273;&#7871;n kh&ocirc;ng gian kh&aacute;c, c&oacute; [ng&#432;&#7901;i] &#273;&atilde; r&#7901;i xu&#7889;ng l&ograve;ng &#273;&#7845;t. H&#7885; bi&#7871;t r&#7857;ng [h&#7885;] thu&#7897;c v&#7873; con ng&#432;&#7901;i b&#7883; &#273;&agrave;o th&#7843;i, do v&#7853;y kh&ocirc;ng ti&#7871;p x&uacute;c v&#7899;i con ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i. (<strong>Gi&#7843;ng Ph&aacute;p trong chuy&#7871;n &#273;i quanh B&#7855;c M&#7929; [2002])<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>K&#7923; th&#7921;c, nh&#7919;ng b&#7857;ng ch&#7913;ng cho th&#7845;y s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a ti&#7875;u nh&acirc;n v&agrave; &#273;&#7841;i nh&acirc;n &#273;&atilde; &#273;&#432;&#7907;c gi&#7899;i khoa h&#7885;c ph&aacute;t hi&#7879;n. V&agrave;o th&aacute;ng 10 n&#259;m 2004, c&aacute;c chuy&ecirc;n gia v&#7873; ng&#432;&#7901;i c&#7893; &#273;&#7841;i &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n t&aacute;m b&#7897; di c&#7889;t c&#7911;a lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i t&#7841;i m&#7897;t hang &#273;&#7897;ng trong r&#7915;ng r&#7853;m tr&ecirc;n &#273;&#7843;o Flores, Indonesia, th&acirc;n h&igrave;nh h&#7885; ch&#7881; cao 3,5 inch (kho&#7843;ng 1,06m), &#273;&#7847;u ch&#7881; to b&#7857;ng qu&#7843; b&#432;&#7903;i v&agrave; b&#7897; n&atilde;o nh&#7887; h&#417;n hai ph&#7847;n ba so v&#7899;i n&atilde;o ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i. Qua tr&#7855;c &#273;&#7883;nh cho th&#7845;y nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i Flores n&agrave;y s&#7889;ng v&agrave;o th&#7901;i gian c&aacute;ch &#273;&acirc;y kho&#7843;ng h&#417;n 18.000 n&#259;m. C&aacute;c nh&agrave; kh&#7843;o c&#7893; t&#7841;i &#272;&#7841;i h&#7885;c Berlin c&#361;ng khai qu&#7853;t &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t di c&#7889;t ng&#432;&#7901;i ti&#7875;u nh&acirc;n cao 12 cm trong m&#7897;t hang &#273;&#7897;ng &#7903; mi&#7873;n trung Mexico, qua tr&#7855;c &#273;&#7883;nh c&aacute;c chuy&ecirc;n gia x&aacute;c &#273;&#7883;nh &#273;&acirc;y l&agrave; di c&#7889;t c&#7911;a m&#7897;t ng&#432;&#7901;i tr&#432;&#7903;ng th&agrave;nh c&oacute; l&#7883;ch s&#7917; c&aacute;ch &#273;&acirc;y 5.000 n&#259;m(H&igrave;nh 2). Vi&#7879;c ph&aacute;t hi&#7879;n ra nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i l&ugrave;n nh&#7887; b&eacute; n&agrave;y ho&agrave;n to&agrave;n &#273;&#7843;o l&#7897;n gi&#7843; thuy&#7871;t v&#7873; s&#7921; ti&#7871;n h&oacute;a c&#7911;a lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh2-2.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26739\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh2-2-227x300.jpg\" alt=\"\" width=\"227\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh2-2-227x300.jpg 227w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh2-2.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 227px) 100vw, 227px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 2: Th&aacute;ng 11 n&#259;m 2004, t&#7841;i &#272;&#7841;i h&#7885;c Gadjah Mada, nh&agrave; nh&acirc;n ch&#7911;ng kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c Indonesia, gi&aacute;o s&#432; T. Jacob &#273;&atilde; c&ocirc;ng b&#7889; kh&aacute;m ph&aacute; c&#7911;a &ocirc;ng v&#7873; nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i l&ugrave;n nh&#7887; b&eacute; &#273;&#432;&#7907;c t&igrave;m th&#7845;y tr&ecirc;n &#273;&#7843;o Flores &#7903; Indonesia n&#259;m 2003. S&#7885; ng&#432;&#7901;i l&ugrave;n &#7903; b&ecirc;n tr&aacute;i, s&#7885; ng&#432;&#7901;i b&igrave;nh th&#432;&#7901;ng &#7903; b&ecirc;n ph&#7843;i. (&#7842;nh l&#7845;y t&#7915; m&#7841;ng Internet)<\/p>\n<p>Th&aacute;ng 8 n&#259;m 2016, m&#7897;t nh&oacute;m nhi&#7871;p &#7843;nh gia &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n ra m&#7897;t d&#7845;u ch&acirc;n ng&#432;&#7901;i kh&#7893;ng l&#7891; &#7903; l&agrave;ng B&igrave;nh Nham, t&#7881;nh Qu&yacute; Ch&acirc;u, Trung Qu&#7889;c. D&#7845;u ch&acirc;n d&agrave;i 57 cm, r&#7897;ng 20 cm v&agrave; s&acirc;u 3 cm. Chi&#7873;u d&agrave;i trung b&igrave;nh b&agrave;n ch&acirc;n c&#7911;a m&#7897;t ng&#432;&#7901;i &#273;&agrave;n &ocirc;ng b&igrave;nh th&#432;&#7901;ng l&agrave; 18 cm, chi&#7873;u d&agrave;i trung b&igrave;nh b&agrave;n ch&acirc;n c&#7911;a m&#7897;t ng&#432;&#7901;i ph&#7909; n&#7919; l&agrave; 16,5 cm, c&oacute; ngh&#297;a l&agrave; ch&#7911; nh&acirc;n c&#7911;a d&#7845;u ch&acirc;n n&agrave;y c&#361;ng c&oacute; chi&#7873;u cao g&#7845;p h&#417;n ba l&#7847;n ng&#432;&#7901;i b&igrave;nh th&#432;&#7901;ng. Qua h&oacute;a nghi&#7879;m cho th&#7845;y nh&#7919;ng d&#7845;u ch&acirc;n tr&ecirc;n &#273;&aacute; n&agrave;y c&oacute; th&#7875; c&oacute; t&#7915; th&#7901;i ti&#7873;n s&#7917;. (h&igrave;nh 3)<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh3-1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26740\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh3-1-300x205.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"205\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh3-1-300x205.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh3-1.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br>\nH&igrave;nh 3: D&#7845;u ch&acirc;n ng&#432;&#7901;i kh&#7893;ng l&#7891; &#7903; l&agrave;ng B&igrave;nh Nham, t&#7881;nh Qu&yacute; Ch&acirc;u, Trung Qu&#7889;c (&#7843;nh t&#7915; Internet)<\/p>\n<p>Ngo&agrave;i ti&#7875;u nh&acirc;n v&agrave; &#273;&#7841;i nh&acirc;n, S&#432; ph&#7909; trong m&#7897;t s&#7889; b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p c&#361;ng &#273;&atilde; gi&#7843;ng v&#7873; c&aacute;c ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c, kh&ocirc;ng ng&#7915;ng m&#7903; r&#7897;ng t&#432; duy v&agrave; ki&#7871;n th&#7913;c cho ch&uacute;ng ta. Nh&igrave;n l&#7841;i l&#7883;ch s&#7917; lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i, k&#7923; th&#7921;c, r&#7845;t nhi&#7873;u c&acirc;u truy&#7879;n th&#7847;n tho&#7841;i v&agrave; truy&#7873;n thuy&#7871;t &#273;&#7873;u l&agrave; nh&#7919;ng ghi ch&eacute;p l&#7883;ch s&#7917; ch&acirc;n th&#7853;t, trong l&#7883;ch s&#7917; nh&acirc;n lo&#7841;i, &#273;&atilde; nhi&#7873;u l&#7847;n xu&#7845;t hi&#7879;n th&#7901;i k&#7923; n&#7917;a-Th&#7847;n n&#7917;a-nh&acirc;n, c&#361;ng nh&#432; nhi&#7873;u d&#7841;ng ch&#7911;ng lo&#7841;i sinh m&#7879;nh kh&aacute;c nhau, &#273;i&#7873;u n&agrave;y gi&uacute;p cho nh&acirc;n lo&#7841;i kh&ocirc;ng ng&#7915;ng n&acirc;ng cao nh&#7853;n th&#7913;c v&#7873; sinh m&#7879;nh. Ch&#7881; l&agrave; thuy&#7871;t v&ocirc; th&#7847;n v&agrave; thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a &#273;&atilde; ho&agrave;n to&agrave;n l&agrave;m &#273;&#7843;o lo&#7841;n t&#432; duy ch&iacute;nh th&#432;&#7901;ng c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i, khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i b&#7883; tr&oacute;i bu&#7897;c v&agrave;o th&#7871; gi&#7899;i v&#7853;t ch&#7845;t m&agrave; m&#7845;t ph&#432;&#417;ng h&#432;&#7899;ng. V&#259;n h&oacute;a c&#7911;a c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&#361;ng &#273;&atilde; ghi ch&eacute;p v&#7873; r&#7845;t nhi&#7873;u lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c nhau.<\/p>\n<p>Trong s&#7917; thi <em>Tra M&#7851;u<\/em> v&agrave; <em>A H&#7855;c T&acirc;y Ni Ma<\/em> c&#7911;a d&acirc;n t&#7897;c Di c&#361;ng ghi l&#7841;i r&#7857;ng Th&#7847;n &#273;&atilde; t&#7841;o ra m&#7897;t s&#7889; ch&#7911;ng ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c, c&#7909; th&#7875; l&agrave; ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t, ng&#432;&#7901;i m&#7855;t th&#7859;ng (ho&#7863;c ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c) v&agrave; ng&#432;&#7901;i m&#7855;t ngang. Ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t cao 1 x&iacute;ch 2 th&#7889;n (kho&#7843;ng 0,4m), c&ograve;n ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c cao 1 tr&#432;&#7907;ng 3 x&iacute;ch (kho&#7843;ng 4,3m), v&igrave; h&#7885; kh&ocirc;ng th&#7875; th&iacute;ch nghi v&#7899;i m&ocirc;i tr&#432;&#7901;ng n&ecirc;n &#273;&atilde; b&#7883; &#273;&agrave;o th&#7843;i. Lo&#7841;i ng&#432;&#7901;i th&#7913; ba l&agrave; &ldquo;ng&#432;&#7901;i m&#7855;t ngang&rdquo; &#273;&atilde; tr&#7843;i qua th&#7901;i k&#7923; &ldquo;L&#7909;c t&#7893; th&#7853;p nh&#7883; th&#7871;&rdquo; r&#7845;t l&acirc;u d&agrave;i, &#273;&#7871;n th&#7871; h&#7879; th&#7913; 12, Th&#7847;n bi&#7871;n th&agrave;nh ng&#432;&#7901;i ph&agrave;m tr&#7847;n &#273;i xu&#7889;ng nh&acirc;n gian &#273;&#7875; kh&#7843;o nghi&#7879;m l&ograve;ng ng&#432;&#7901;i, ph&aacute;t hi&#7879;n ra s&#7921; b&#7841;i ho&#7841;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i th&#7901;i k&#7923; n&agrave;y, Th&#7847;n quy&#7871;t &#273;&#7883;nh gi&aacute;ng &#273;&#7841;i h&#7891;ng th&#7911;y &#273;&#7875; thanh t&#7849;y v&#7841;n v&#7853;t, ch&#7881; &#273;&#7875; l&#7841;i hai anh em t&#7889;t b&#7909;ng, d&#7851;n d&#7855;t h&#7885; tho&aacute;t kh&#7887;i &#273;&#7841;i h&#7891;ng th&#7911;y v&agrave; sinh s&ocirc;i n&#7843;y n&#7903; cho &#273;&#7901;i sau.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">C&aacute;c ghi ch&eacute;p v&#7873; ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t kh&ocirc;ng ch&#7881; &#273;&#432;&#7907;c ghi l&#7841;i trong s&#7917; thi c&#7911;a ng&#432;&#7901;i Di, m&agrave; c&ograve;n xu&#7845;t hi&#7879;n &iacute;t nh&#7845;t n&#259;m l&#7847;n trong c&aacute;c cu&#7889;n s&#7917; s&aacute;ch n&#7893;i ti&#7871;ng trong v&agrave; ngo&agrave;i n&#432;&#7899;c. Trong cu&#7889;n <em>S&#417;n H&#7843;i Kinh &ndash; H&#7843;i ngo&#7841;i B&#7855;c Kinh<\/em> vi&#7871;t: &ldquo;N&#432;&#7899;c m&#7897;t m&#7855;t &#7903; ph&iacute;a &#272;&ocirc;ng, ng&#432;&#7901;i n&#417;i &#273;&oacute; tr&ecirc;n m&#7863;t c&oacute; m&#7897;t con m&#7855;t&rdquo; (H&igrave;nh 4); trong <em>Ho&agrave;i Nam T&#7917;<\/em> c&#361;ng ghi l&#7841;i r&#7857;ng qu&#7889;c gia m&#7897;t m&#7855;t l&agrave; m&#7897;t trong 36 qu&#7889;c gia &#7903; h&#7843;i ngo&#7841;i, &ldquo;ng&#432;&#7901;i d&acirc;n &#7903; &#273;&oacute; g&#7885;i l&agrave; d&acirc;n m&#7897;t m&#7855;t, m&#7897;t con m&#7855;t &#7903; ch&iacute;nh gi&#7919;a khu&ocirc;n m&#7863;t&rdquo;;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh4-1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26741\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh4-1-190x300.jpg\" alt=\"\" width=\"190\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh4-1-190x300.jpg 190w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh4-1.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 190px) 100vw, 190px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 4: <em>S&#417;n H&#7843;i Kinh &ndash; H&#7843;i ngo&#7841;i B&#7855;c Kinh<\/em> ghi ch&eacute;p: &ldquo;N&#432;&#7899;c m&#7897;t m&#7855;t &#7903; ph&iacute;a &#272;&ocirc;ng, ng&#432;&#7901;i n&#417;i &#273;&oacute; tr&ecirc;n m&#7863;t c&oacute; m&#7897;t con m&#7855;t&rdquo;<\/p>\n<p>V&agrave;o th&#7871; k&#7927; th&#7913; 7 tr&#432;&#7899;c C&ocirc;ng nguy&ecirc;n, nh&agrave; th&#417; Hy L&#7841;p c&#7893; &#273;&#7841;i Aristias &#273;&atilde; t&#7915;ng &#273;i qua Bi&#7875;n &#272;en &#273;&#7871;n d&atilde;y n&uacute;i Altai v&agrave; &#273;&atilde; nh&igrave;n th&#7845;y ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t, khi &#273;&oacute; n&#432;&#7899;c m&#7897;t m&#7855;t &#273;ang &#273;&aacute;nh nhau v&#7899;i m&#7897;t qu&#7889;c gia c&#361;ng r&#7845;t ph&aacute;t tri&#7875;n kh&aacute;c l&agrave; Griffin[1], t&#432;&#417;ng truy&#7873;n ng&#432;&#7901;i Griffin l&agrave; ng&#432;&#7901;i b&#7843;o v&#7879; v&agrave;ng. Nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u &ocirc;ng nghe v&agrave; nh&igrave;n th&#7845;y trong chuy&#7871;n du l&#7883;ch n&agrave;y &#273;&#432;&#7907;c vi&#7871;t th&agrave;nh cu&#7889;n s&aacute;ch Ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t; Herodotus, cha &#273;&#7867; c&#7911;a l&#7883;ch s&#7917; h&#7885;c &#7903; th&#7871; k&#7927; th&#7913; 5 tr&#432;&#7899;c C&ocirc;ng nguy&ecirc;n, &#273;&atilde; &#273;&#432;a ra m&#7897;t s&#7889; m&ocirc; t&#7843; v&#7873; mi&#7873;n B&#7855;c Trung &Aacute; trong cu&#7889;n s&aacute;ch <em>L&#7883;ch s&#7917;<\/em>, &ocirc;ng ghi l&#7841;i ba nh&oacute;m d&acirc;n t&#7897;c g&#7891;m: ng&#432;&#7901;i A Nh&#297; C&aacute;t B&#7841;c &#273;&#7847;u h&oacute;i, ng&#432;&#7901;i Y Tr&#7841;i &#272;&#7889;n v&agrave; ng&#432;&#7901;i A Li M&atilde; T&#432; m&#7897;t m&#7855;t, h&#7885; ph&acirc;n b&#7889; &#7903; v&ugrave;ng &#273;&#7891;i n&uacute;i Kazakhstan, l&#432;u v&#7921;c s&ocirc;ng Yili v&agrave; l&#432;u v&#7921;c s&ocirc;ng S&#7903; v&agrave; ch&acirc;n d&atilde;y n&uacute;i Altai; Th&#7901;i V&#7841;n L&#7883;ch c&#7911;a nh&agrave; Minh, t&#7845;m b&#7843;n &#273;&#7891; Kh&ocirc;n D&#432; V&#7841;n Qu&#7889;c To&agrave;n &#272;&#7891; [2] do nh&agrave; truy&#7873;n gi&aacute;o ng&#432;&#7901;i &Yacute; Matteo Ricci v&#7869; c&#361;ng ghi r&otilde; v&#7883; tr&iacute; c&#7911;a &ldquo;n&#432;&#7899;c m&#7897;t m&#7855;t&rdquo; (H&igrave;nh 5)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh5.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26742\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh5-300x168.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh5-300x168.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh5.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 5. <em>Kh&ocirc;n D&#432;<\/em> V&#7841;n<em> Qu&#7889;c To&agrave;n &#272;&#7891;<\/em> do nh&agrave; truy&#7873;n gi&aacute;o ng&#432;&#7901;i &Yacute; Matteo Ricci v&#7869; c&#361;ng ghi r&otilde; v&#7883; tr&iacute; c&#7911;a &ldquo;v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t&rdquo;<\/p>\n<p>Theo nh&#7919;ng ghi ch&eacute;p n&agrave;y, V&#432;&#417;ng Minh Tri&#7871;t, m&#7897;t nh&acirc;n vi&ecirc;n nghi&ecirc;n c&#7913;u v&#7915;a t&#7889;t nghi&#7879;p khoa kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c t&#7841;i &#272;&#7841;i h&#7885;c B&#7855;c Kinh n&#259;m 1965, &#273;&atilde; &#273;&#7871;n d&atilde;y n&uacute;i Altai &#7903; T&acirc;n C&#432;&#417;ng &#273;&#7875; th&#7921;c hi&#7879;n &#273;i&#7873;u tra nghi&ecirc;n c&#7913;u (H&igrave;nh 6). Ng&#432;&#7901;i d&acirc;n &#273;&#7883;a ph&#432;&#417;ng &#273;&atilde; &#273;&#432;a anh &#273;&#7871;n m&#7897;t n&#417;i g&#7885;i l&agrave; &ldquo;Thung l&#361;ng v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t&rdquo;, h&#7885; n&oacute;i v&#7899;i anh r&#7857;ng c&aacute;ch &#273;&acirc;y 4-5000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c n&#417;i &#273;&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t. T&#7841;i &#273;&acirc;y, anh t&igrave;m th&#7845;y r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;&aacute; h&#432;&#417;u [3] v&#7899;i h&igrave;nh v&#7869; &#273;&#432;&#7907;c ch&#7841;m kh&#7855;c v&agrave; tr&#7853;n &#273;&#7883;a g&#7847;n m&#7897;t tr&#259;m g&ograve; &#273;&aacute; kh&#7893;ng l&#7891;, ng&#432;&#7901;i d&acirc;n &#273;&#7883;a ph&#432;&#417;ng cho bi&#7871;t &#273;&acirc;y l&agrave; m&#7897; c&#7911;a ng&#432;&#7901;i m&#7897;t m&#7855;t. M&#7863;c d&ugrave; ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng bi&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c d&#432;&#7899;i &#273;&oacute; &#273;&#432;&#7907;c ch&ocirc;n c&#7845;t nh&#7919;ng g&igrave;, nh&#432;ng ng&#432;&#7901;i d&acirc;n &#273;&#7883;a ph&#432;&#417;ng th&igrave; tuy&#7879;t &#273;&#7889;i tin t&#432;&#7903;ng truy&#7873;n thuy&#7871;t v&#7873; v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t (H&igrave;nh 7).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh6-1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26743\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh6-1-300x166.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"166\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh6-1-300x166.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh6-1.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>H&igrave;nh 6: Nh&agrave; nghi&ecirc;n c&#7913;u V&#432;&#417;ng Minh Tri&#7871;t, v&#7915;a t&#7889;t nghi&#7879;p khoa kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c t&#7841;i &#272;&#7841;i h&#7885;c B&#7855;c Kinh n&#259;m 1965, &#273;&atilde; &#273;&#7871;n &ldquo;Thung l&#361;ng v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t&rdquo; &#7903; d&atilde;y n&uacute;i Altai c&#7911;a T&acirc;n C&#432;&#417;ng &#273;&#7875; th&#7921;c hi&#7879;n &#273;i&#7873;u tra nghi&ecirc;n c&#7913;u<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh7-1.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26744\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh7-1-300x138.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"138\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh7-1-300x138.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh7-1.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 7: G&ograve; &#273;&aacute; l&#7899;n trong &ldquo;Thung l&#361;ng v&#432;&#417;ng qu&#7889;c m&#7897;t m&#7855;t&rdquo; &#7903; &#273;&#7891;ng c&#7887; Tam H&#7843;i T&#7917;, T&acirc;n C&#432;&#417;ng<\/p>\n<p>V&#7853;y ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c tr&ocirc;ng nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? M&atilde;i cho &#273;&#7871;n khi t&ocirc;i nh&igrave;n th&#7845;y m&#7897;t b&#7913;c t&#432;&#7907;ng b&#7857;ng &#273;&#7891;ng xanh thu&#7897;c di ch&#7881; Tam Tinh &#272;&ocirc;i [4] t&ocirc;i m&#7899;i nh&#7853;n ra: &#272;&acirc;y ch&#7859;ng ph&#7843;i l&agrave; ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c (H&igrave;nh 8) hay sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh8.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26745\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh8-300x218.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"218\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh8-300x218.jpg 300w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh8.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>H&igrave;nh 8: T&#432;&#7907;ng &#273;&#7891;ng &#273;&#7847;u ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c t&#7841;i di ch&#7881; Tam Tinh &#272;&ocirc;i<\/p>\n<p>T&ocirc;i tin r&#7857;ng m&#7885;i ng&#432;&#7901;i ch&#7855;c ch&#7855;n c&#361;ng gi&#7889;ng nh&#432; t&ocirc;i, n&#7871;u kh&ocirc;ng nh&igrave;n th&#7845;y b&#7913;c t&#432;&#7907;ng &#273;&#7891;ng n&agrave;y th&igrave; kh&ocirc;ng th&#7875; t&#432;&#7903;ng t&#432;&#7907;ng &#273;&#432;&#7907;c &ldquo;ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c&rdquo; tr&ocirc;ng nh&#432; th&#7871; n&agrave;o. V&igrave; v&#7853;y, n&#7871;u h&#417;n 4.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c ng&#432;&#7901;i c&#7893; &#273;&#7841;i kh&ocirc;ng th&#7921;c s&#7921; t&#7853;n m&#7855;t nh&igrave;n th&#7845;y ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c, th&igrave; d&#7921;a v&agrave;o &#273;&acirc;u h&#7885; c&oacute; th&#7875; t&#432;&#7903;ng t&#432;&#7907;ng &#273;&#7875; t&#7841;o ra m&#7897;t b&#7913;c t&#432;&#7907;ng b&#7857;ng &#273;&#7891;ng nh&#432; v&#7853;y? T&#7915; &ldquo;&#34560; &ndash; Th&#7909;c&rdquo; trong v&#259;n t&#7921; gi&aacute;p c&#7889;t v&#7915;a v&#7863;n gi&#7889;ng m&#7897;t con m&#7855;t kh&#7893;ng l&#7891; (H&igrave;nh 9). D&#432;&#7901;ng nh&#432; n&#7873;n v&#259;n minh c&#7911;a n&#432;&#7899;c Th&#7909;c c&oacute; m&#7889;i li&ecirc;n h&#7879; m&#7853;t thi&#7871;t v&#7899;i &ldquo;con m&#7855;t &ndash; &#30524;&#30555;&rdquo;. C&oacute; thuy&#7871;t cho r&#7857;ng t&#7893; ti&ecirc;n c&#7911;a n&#432;&#7899;c Th&#7909;c c&#7893; l&agrave; ng&#432;&#7901;i T&acirc;y Kh&#432;&#417;ng, n&#7871;u &#273;&uacute;ng nh&#432; v&#7853;y th&igrave; ng&#432;&#7901;i Th&#7909;c c&#7893; v&agrave; ng&#432;&#7901;i Di h&#7853;u du&#7879; c&#7911;a ng&#432;&#7901;i T&acirc;y Kh&#432;&#417;ng c&oacute; c&ugrave;ng ngu&#7891;n g&#7889;c. B&#7913;c t&#432;&#7907;ng ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c b&#7857;ng &#273;&#7891;ng &#7903; di ch&#7881; Tam Tinh &#272;&ocirc;i c&oacute; l&#7869; &#273;&#432;&#7907;c th&#7901; c&uacute;ng b&#7903;i t&#7893; ti&ecirc;n c&#7911;a &ldquo;ng&#432;&#7901;i m&#7855;t d&#7885;c&rdquo; &#273;&#432;&#7907;c ghi l&#7841;i trong s&#7917; thi c&#7911;a ng&#432;&#7901;i Di.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh9.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26746\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh9-247x300.jpg\" alt=\"\" width=\"247\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh9-247x300.jpg 247w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh9.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">H&igrave;nh 9: Ch&#7919; &ldquo;Th&#7909;c&rdquo; trong v&#259;n t&#7921; gi&aacute;p c&#7889;t ch&iacute;nh l&agrave; m&#7897;t con m&#7855;t l&#7899;n<\/p>\n<p>R&#7845;t nhi&#7873;u ph&aacute;t hi&#7879;n kh&#7843;o c&#7893; &#273;&atilde; tr&#7903; th&agrave;nh c&uacute; s&#7889;c &#273;&#7889;i v&#7899;i con ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i b&#7883; tr&oacute;i bu&#7897;c b&#7903;i &ldquo;thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a&rdquo;. Nh&#7919;ng b&agrave;i h&aacute;t s&#7917; thi c&#7893; &#273;&atilde; &#273;&#432;&#7907;c t&#7893; ti&ecirc;n ch&uacute;ng ta h&aacute;t trong h&agrave;ng tri&#7879;u n&#259;m qua v&#7851;n vang v&#7885;ng trong kh&ocirc;ng gian l&#7883;ch s&#7917;. Ng&agrave;y nay khi ti&#7871;ng n&oacute;i c&#7911;a ch&acirc;n l&yacute; xu&#7845;t hi&#7879;n tr&#7903; l&#7841;i, ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng kh&#7887;i suy ng&#7851;m: &ldquo;Ti&ecirc;u chu&#7849;n c&#7911;a ch&acirc;n l&yacute; r&#7889;t cu&#7897;c l&agrave; g&igrave;?&rdquo; Li&#7879;u thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a ch&#7881; m&#7899;i t&#7891;n t&#7841;i h&#417;n 200 n&#259;m qua c&oacute; th&#7875; gi&#7843;i th&iacute;ch r&otilde; h&#7871;t th&#7843;y hi&#7879;n t&#432;&#7907;ng n&agrave;y kh&ocirc;ng? Hi&#7875;n nhi&ecirc;n &#273;&#7913;ng tr&ecirc;n c&#417; &#273;i&#7875;m c&#7911;a &ldquo;ch&#7911; ngh&#297;a v&ocirc; th&#7847;n&rdquo; th&igrave; ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng c&aacute;ch n&agrave;o gi&#7843;i th&iacute;ch &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7847;y &#273;&#7911; v&#7873; l&#7883;ch s&#7917;.<\/p>\n<p><em>(C&ograve;n ti&#7871;p)<\/em><\/p>\n<p><em>D&#7883;ch t&#7915;: http:\/\/big5.zhengjian.org\/node\/259125<\/em><\/p>\n<p>Ch&uacute; th&iacute;ch c&#7911;a ng&#432;&#7901;i d&#7883;ch:<\/p>\n<p>[1] Griffin: Griffin c&ograve;n g&#7885;i l&agrave; &#272;i&#7875;u S&#432;, m&#7897;t lo&#7841;i qu&aacute;i th&uacute; trong th&#7847;n tho&#7841;i c&#7893; Hy L&#7841;p &#273;&#7847;u chim m&igrave;nh s&#432; t&#7917;.<\/p>\n<p>[2] Kh&ocirc;n D&#432; V&#7841;n Qu&#7889;c To&agrave;n &#272;&#7891;: B&#7843;n &#273;&#7891; &#272;&#7883;a l&yacute; &#273;&#7847;y &#273;&#7911; c&oacute; t&#7845;t c&#7843; m&#7885;i v&#432;&#417;ng qu&#7889;c tr&ecirc;n th&#7871; gi&#7899;i l&agrave;&nbsp;b&#7843;n &#273;&#7891; th&#7871; gi&#7899;i&nbsp;ch&#7919; H&aacute;n&nbsp;ki&#7875;u ph&#432;&#417;ng T&acirc;y s&#7899;m nh&#7845;t &#273;&#432;&#7907;c bi&#7871;t t&#7899;i, &#273;&#432;&#7907;c v&#7869; t&#7841;i&nbsp;Trung Qu&#7889;c&nbsp;n&#259;m 1602 b&#7903;i nh&agrave; truy&#7873;n gi&aacute;o&nbsp;d&ograve;ng T&ecirc;n&nbsp;Matteo Ricci, quan&nbsp;Tr&#432;&#417;ng V&#259;n &#272;&#7843;o, v&agrave; d&#7883;ch gi&#7843;&nbsp;L&yacute; Chi T&#7843;o, theo y&ecirc;u c&#7847;u c&#7911;a&nbsp;ho&agrave;ng &#273;&#7871;&nbsp;Minh Th&#7847;n T&ocirc;ng&nbsp; (theoWikipedia ti&#7871;ng Vi&#7879;t)<\/p>\n<p>[3] &#272;&aacute; h&#432;&#417;u: &#272;&aacute; h&#432;&#417;u l&agrave; nh&#7919;ng h&ograve;n &#273;&aacute; c&#7893; x&#432;a &#273;&#432;&#7907;c ch&#7841;m kh&#7855;c v&#7899;i c&aacute;c bi&#7875;u t&#432;&#7907;ng v&#7873; con nai bay.<\/p>\n<p>[4] Tam Tinh &#272;&ocirc;i: Di ch&#7881; Tam Tinh &#272;&ocirc;i l&agrave; m&#7897;t di ch&#7881; kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c n&#7857;m trong &#273;&#7883;a ph&#7853;n th&agrave;nh ph&#7889; Qu&#7843;ng H&aacute;n, t&#7881;nh T&#7913; Xuy&ecirc;n, Trung Qu&#7889;c. N&oacute; thu&#7897;c th&#7901;i &#273;&#7841;i &#273;&#7891; &#273;&#7891;ng c&#7911;a n&#432;&#7899;c Th&#7909;c c&#7893; &#273;&#7841;i.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ti&#7871;p theo Ph&#7847;n 1 [ChanhKien.org] L&#7901;i t&#7921;a: T&aacute;c gi&#7843; &#273;&atilde; tham gia c&ocirc;ng t&aacute;c gi&#7843;ng d&#7841;y v&agrave; nghi&ecirc;n c&#7913;u ngh&#7879; thu&#7853;t trong nhi&#7873;u n&#259;m, trong c&ocirc;ng t&aacute;c li&ecirc;n quan &#273;&#7871;n r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;&#7873; t&agrave;i v&#7873; d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; Trung Qu&#7889;c, qua nghi&ecirc;n c&#7913;u, ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y r&#7857;ng c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&oacute; m&#7897;t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[279],"class_list":["post-26737","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vanhoa-truyenthong","tag-van-hoa-dan-toc-thieu-so"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ti&#7871;p theo Ph&#7847;n 1 [ChanhKien.org] L&#7901;i t&#7921;a: T&aacute;c gi&#7843; &#273;&atilde; tham gia c&ocirc;ng t&aacute;c gi&#7843;ng d&#7841;y v&agrave; nghi&ecirc;n c&#7913;u ngh&#7879; thu&#7853;t trong nhi&#7873;u n&#259;m, trong c&ocirc;ng t&aacute;c li&ecirc;n quan &#273;&#7871;n r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;&#7873; t&agrave;i v&#7873; d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; Trung Qu&#7889;c, qua nghi&ecirc;n c&#7913;u, ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y r&#7857;ng c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&oacute; m&#7897;t [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-10-24T15:54:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-12T03:21:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"291\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Editor\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Editor\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"28 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\"},\"author\":{\"name\":\"Editor\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76\"},\"headline\":\"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi\",\"datePublished\":\"2020-10-24T15:54:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:21:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\"},\"wordCount\":5606,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg\",\"keywords\":[\"V\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1\"],\"articleSection\":[\"V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\",\"name\":\"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg\",\"datePublished\":\"2020-10-24T15:54:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:21:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg\",\"width\":450,\"height\":291},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76\",\"name\":\"Editor\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bbe12cbfddd7ad41381dcfcdbd16b60aa4c97d1cf26d0d5a03b63122e346ec40?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bbe12cbfddd7ad41381dcfcdbd16b60aa4c97d1cf26d0d5a03b63122e346ec40?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Editor\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorb\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"Ti&#7871;p theo Ph&#7847;n 1 [ChanhKien.org] L&#7901;i t&#7921;a: T&aacute;c gi&#7843; &#273;&atilde; tham gia c&ocirc;ng t&aacute;c gi&#7843;ng d&#7841;y v&agrave; nghi&ecirc;n c&#7913;u ngh&#7879; thu&#7853;t trong nhi&#7873;u n&#259;m, trong c&ocirc;ng t&aacute;c li&ecirc;n quan &#273;&#7871;n r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;&#7873; t&agrave;i v&#7873; d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; Trung Qu&#7889;c, qua nghi&ecirc;n c&#7913;u, ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y r&#7857;ng c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c thi&#7875;u s&#7889; c&oacute; m&#7897;t [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2020-10-24T15:54:54+00:00","article_modified_time":"2025-05-12T03:21:29+00:00","og_image":[{"width":450,"height":291,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Editor","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Editor","Est. reading time":"28 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html"},"author":{"name":"Editor","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76"},"headline":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi","datePublished":"2020-10-24T15:54:54+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:21:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html"},"wordCount":5606,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg","keywords":["V\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1"],"articleSection":["V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html","name":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2-300x194.jpg","datePublished":"2020-10-24T15:54:54+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:21:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/anh1-2.jpg","width":450,"height":291},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2020\/10\/tu-quan-diem-cua-nguoi-dan-toc-thieu-so-trung-quoc-ve-van-hoa-than-truyen-2-than-tao-ra-ba-chung-nguoi.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"V\u0103n ho\u00e1 Th\u1ea7n truy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Trung Qu\u1ed1c (2): Th\u1ea7n t\u1ea1o ra ba ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/91ab0eb1cf2ad68554a03f2715adea76","name":"Editor","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bbe12cbfddd7ad41381dcfcdbd16b60aa4c97d1cf26d0d5a03b63122e346ec40?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bbe12cbfddd7ad41381dcfcdbd16b60aa4c97d1cf26d0d5a03b63122e346ec40?s=96&d=mm&r=g","caption":"Editor"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/editorb"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26737"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26737\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}