{"id":25169,"date":"2017-11-30T11:28:03","date_gmt":"2017-11-30T11:28:03","guid":{"rendered":"http:\/\/chanhkien.org\/?p=25169"},"modified":"2025-05-31T03:53:53","modified_gmt":"2025-05-30T20:53:53","slug":"loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html","title":{"rendered":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p><strong>[ChanhKien.org]<\/strong> V&#361; tr&#7909; h&igrave;nh th&agrave;nh nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? Con ng&#432;&#7901;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? V&#361; tr&#7909; ph&#7843;i ch&#259;ng kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n gi&#7899;i? Ng&#432;&#7899;c nh&igrave;n l&ecirc;n b&#7847;u tr&#7901;i &#273;&#7847;y r&#7851;y c&aacute;c v&igrave; tinh t&uacute;, bi&#7871;t bao ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7921; h&#7887;i b&#7843;n th&acirc;n nh&#432; v&#7853;y. Nh&#432;ng d&ugrave; c&oacute; tra c&#7913;u t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c s&aacute;ch v&#7903; kinh &#273;i&#7875;n v&#7851;n kh&oacute; c&oacute; th&#7875; t&igrave;m &#273;&#432;&#7907;c &#273;&aacute;p &aacute;n &#273;&#7847;y &#273;&#7911;. &#272;&acirc;y &#273;&iacute;ch th&#7883; l&agrave; c&acirc;u h&#7887;i v&#297;nh vi&#7877;n kh&ocirc;ng c&oacute; l&#7901;i gi&#7843;i c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i.<\/p>\n<p>Ng&agrave;nh v&#361; tr&#7909; h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i &#273;&atilde; &#273;&#432;a ra nhi&#7873;u gi&#7843; thuy&#7871;t v&#7873; s&#7921; h&igrave;nh th&agrave;nh c&#7911;a v&#361; tr&#7909;: t&#7915; thuy&#7871;t Thi&ecirc;n c&#7847;u &#273;&#7891;ng t&acirc;m (<em>geocentric<\/em> &ndash; Tr&aacute;i &#272;&#7845;t l&agrave; trung t&acirc;m c&#7911;a v&#361; tr&#7909;) &#273;&#7871;n thuy&#7871;t Nh&#7853;t t&acirc;m (<em>heliocentric<\/em> &ndash; M&#7863;t Tr&#7901;i l&agrave; trung t&acirc;m c&#7911;a v&#361; tr&#7909;), t&#7915; thuy&#7871;t V&#7909; n&#7893; l&#7899;n (<em>Big bang<\/em>) &#273;&#7871;n thuy&#7871;t &#272;a v&#361; tr&#7909; (<em>multiverse<\/em>), nh&#7919;ng ph&aacute;t hi&#7879;n m&#7899;i li&ecirc;n t&#7909;c ph&#7911; &#273;&#7883;nh nh&#7919;ng nh&#7853;n th&#7913;c c&#361;. Ph&aacute;t hi&#7879;n m&#7899;i nh&#7845;t cho th&#7845;y, v&#361; tr&#7909; c&#7911;a ch&uacute;ng ta c&oacute; l&#7869; ch&#7881; l&agrave; m&#7897;t trong v&ocirc; s&#7889; c&aacute;c v&#361; tr&#7909; &#273;an xen ngang d&#7885;c, th&#7871; gi&#7899;i ba chi&#7873;u quen thu&#7897;c v&#7899;i ch&uacute;ng ta c&oacute; l&#7869; ch&#7881; l&agrave; m&#7897;t th&#7871; gi&#7899;i h&#432; huy&#7877;n. Qu&aacute; kh&#7913;, hi&#7879;n t&#7841;i, t&#432;&#417;ng lai c&oacute; l&#7869; c&ugrave;ng &#273;&#7891;ng th&#7901;i t&#7891;n t&#7841;i. Nh&#7919;ng nghi&ecirc;n c&#7913;u ph&aacute;t hi&#7879;n n&agrave;y &#273;&atilde; ho&agrave;n to&agrave;n l&#7853;t ng&#432;&#7907;c l&#7841;i nh&#7919;ng l&yacute; gi&#7843;i hi&#7879;n h&#7919;u v&#7873; v&#361; tr&#7909; c&#7911;a ch&uacute;ng ta. Tr&#7921;c gi&aacute;c c&#7911;a ch&uacute;ng ta &#273;&#7889;i v&#7899;i s&#7921; v&#7853;t quen thu&#7897;c sao c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n bi&#7871;t sai &#273;&#7871;n v&#7853;y ch&#7913;? Nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u qu&aacute; kinh ng&#7841;c n&agrave;y c&oacute; l&#7869; s&#7869; khi&#7871;n b&#7841;n ph&#7843;i &#273;&#7863;t c&acirc;u h&#7887;i r&#7857;ng r&#7889;t cu&#7897;c m&#7913;c &#273;&#7897; &#273;&aacute;ng tin c&#7853;y c&#7911;a nh&#7919;ng nghi&ecirc;n c&#7913;u n&agrave;y ra sao. Lo&#7841;t b&agrave;i n&agrave;y s&#7869; c&ugrave;ng b&#7841;n &#273;&#7885;c t&igrave;m hi&#7875;u nh&#7919;ng nghi&ecirc;n c&#7913;u ph&aacute;t hi&#7879;n m&#7899;i nh&#7845;t, &#273;&#7891;ng th&#7901;i c&#361;ng m&#7903; ra m&#7897;t c&aacute;nh c&#7917;a m&#7899;i cho b&#7841;n &#273;&#7885;c, bi&#7871;t &#273;&acirc;u t&#7915; &#273;&acirc;y b&#7841;n c&oacute; th&#7875; t&igrave;m ra &#273;&#432;&#7907;c manh m&#7889;i v&#7873; v&#361; tr&#7909; ch&acirc;n th&#7921;c.<\/p>\n<p>Nh&acirc;n lo&#7841;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? Nh&acirc;n lo&#7841;i s&#7869; &#273;i v&#7873; &#273;&acirc;u? &Yacute; ngh&#297;a c&#7911;a &#273;&#7901;i ng&#432;&#7901;i r&#7889;t cu&#7897;c l&agrave; g&igrave;? Nh&#7919;ng c&acirc;u h&#7887;i t&#7915; thi&ecirc;n c&#7893; n&agrave;y khi&#7871;n nh&acirc;n lo&#7841;i tr&#7903; n&ecirc;n b&#7889;i r&#7889;i, v&agrave; c&#361;ng kh&iacute;ch l&#7879; nh&acirc;n lo&#7841;i t&igrave;m ki&#7871;m c&acirc;u tr&#7843; l&#7901;i. M&#7863;c d&ugrave; nh&igrave;n t&#7915; g&oacute;c &#273;&#7897; khoa h&#7885;c, thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a c&#7911;a Darwin kh&ocirc;ng h&#7873; c&oacute; t&iacute;nh khoa h&#7885;c n&agrave;o, cho &#273;&#7871;n t&#7853;n b&acirc;y gi&#7901; v&#7851;n ch&#432;a ph&aacute;t hi&#7879;n &#273;&#432;&#7907;c b&#7845;t k&#7923; ch&#7913;ng c&#7913; n&agrave;o v&#7873; qu&aacute; tr&igrave;nh qu&aacute; &#273;&#7897; gi&#7919;a hai v&#7853;t ch&#7911;ng ti&#7871;n h&oacute;a, nh&#432;ng khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i v&#7851;n &#273;ang l&#7921;a ch&#7885;n thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a l&agrave;m l&yacute; lu&#7853;n v&#7873; ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i.<\/p>\n<p>Nh&agrave; thi&ecirc;n v&#259;n h&#7885;c n&#7893;i ti&#7871;ng Halley l&agrave; b&#7841;n th&acirc;n c&#7911;a Newton, &ocirc;ng n&#7893;i ti&#7871;ng b&#7903;i &#273;&atilde; t&iacute;nh &#273;&#432;&#7907;c qu&#7929; &#273;&#7841;o di chuy&#7875;n c&#7911;a sao ch&#7893;i Halley. Halley kh&ocirc;ng tin r&#7857;ng m&#7885;i th&#7913; trong v&#361; tr&#7909; l&agrave; do Th&#7847;n t&#7841;o ra. M&#7897;t h&ocirc;m, Halley &#273;&#7871;n th&#259;m Newton, nh&igrave;n th&#7845;y m&#7897;t m&ocirc; h&igrave;nh h&#7879; m&#7863;t tr&#7901;i do Newton ch&#7871; t&aacute;c m&agrave; c&#7843;m th&aacute;n kh&ocirc;ng th&ocirc;i. &#7902; trung t&acirc;m c&#7911;a m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y l&agrave; m&#7897;t m&#7863;t tr&#7901;i m&#7841; v&agrave;ng, c&aacute;c h&agrave;nh tinh &#273;&#432;&#7907;c b&agrave;i tr&iacute; ngay ng&#7855;n xung quanh, ch&#7881; c&#7847;n k&eacute;o c&#7847;n quay th&igrave; c&aacute;c h&agrave;nh tinh l&#7853;p t&#7913;c chuy&#7875;n &#273;&#7897;ng h&agrave;i ho&agrave; theo qu&#7929; &#273;&#7841;o c&#7911;a m&igrave;nh, v&ocirc; c&ugrave;ng m&#7929; di&#7879;u. Halley h&#7887;i Newton r&#7857;ng m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y do ai t&#7841;o ra, Newton tr&#7843; l&#7901;i r&#7857;ng m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y kh&ocirc;ng c&oacute; ai thi&#7871;t k&#7871; v&agrave; ch&#7871; t&#7841;o, ch&#7859;ng qua l&agrave; c&aacute;c lo&#7841;i v&#7853;t li&#7879;u ng&#7851;u nhi&ecirc;n va v&agrave;o nhau m&agrave; t&#7841;o th&agrave;nh. Halley n&oacute;i, v&ocirc; lu&#7853;n th&#7871; n&agrave;o c&#361;ng ph&#7843;i l&agrave; do ai &#273;&oacute; t&#7841;o ra, h&#417;n n&#7919;a ng&#432;&#7901;i &#273;&oacute; l&agrave; m&#7897;t thi&ecirc;n t&agrave;i. L&uacute;c n&agrave;y Newton v&#7895; vai Halley n&oacute;i: &ldquo;C&aacute;i m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y tuy r&#7845;t tinh x&#7843;o, nh&#432;ng so v&#7899;i H&#7879; m&#7863;t tr&#7901;i th&#7921;c t&#7871; th&igrave; th&#7921;c s&#7921; kh&ocirc;ng l&agrave; g&igrave; c&#7843;. Ngay c&#7843; &ocirc;ng c&ograve;n tin r&#7857;ng c&oacute; ng&#432;&#7901;i ch&#7871; t&#7841;o ra n&oacute;, v&#7853;y th&igrave; H&#7879; m&#7863;t tr&#7901;i tinh x&#7843;o h&#417;n c&aacute;i m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y h&agrave;ng tr&#259;m tri&#7879;u l&#7847;n, h&aacute; kh&ocirc;ng ph&#7843;i c&oacute; m&#7897;t v&#7883; Th&#7847;n to&agrave;n n&#259;ng d&ugrave;ng tr&iacute; hu&#7879; to l&#7899;n c&#7911;a m&igrave;nh s&aacute;ng t&#7841;o ra n&oacute; sao?&rdquo; Halley &#273;&#7897;t nhi&ecirc;n t&#7881;nh ng&#7897;, cu&#7889;i c&ugrave;ng c&#361;ng tin r&#7857;ng c&oacute; Th&#7847;n t&#7891;n t&#7841;i.<\/p>\n<p>N&#7871;u thi&ecirc;n th&#7875; to l&#7899;n kia c&#361;ng l&agrave; ki&#7879;t t&aacute;c c&#7911;a Th&#432;&#7907;ng &#273;&#7871;, v&#7853;y th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i nh&#7887; b&eacute; n&agrave;y th&igrave; sao? B&iacute; &#7849;n c&#7911;a th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i cho &#273;&#7871;n nay v&#7851;n l&agrave; ch&#7895; m&ecirc; m&agrave; khoa h&#7885;c kh&oacute; gi&#7843;i th&iacute;ch &#273;&#432;&#7907;c, th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i t&#7915; k&#7871;t c&#7845;u &#273;&#7871;n c&#417; n&#259;ng c&#417; ch&#7871; &#273;&#7873;u v&ocirc; c&ugrave;ng tinh di&#7879;u, ho&agrave;n m&#7929;. G&#7847;n nh&#432; kh&ocirc;ng c&oacute; khoa h&#7885;c gia n&agrave;o c&oacute; th&#7875; ph&#7911; nh&#7853;n &#273;i&#7873;u n&agrave;y, tuy nhi&ecirc;n h&#7885; th&agrave; tin r&#7857;ng &#273;&acirc;y l&agrave; s&#7843;n v&#7853;t do quy lu&#7853;t t&#7921; nhi&ecirc;n t&#7841;o n&ecirc;n c&ograve;n h&#417;n tin r&#7857;ng do tr&iacute; hu&#7879; to l&#7899;n c&#7911;a Th&#432;&#7907;ng &#273;&#7871; t&#7841;o n&ecirc;n, c&#361;ng gi&#7889;ng nh&#432; h&#7885; v&#7851;n tin v&agrave;o nh&#7919;ng h&#7885;c thuy&#7871;t v&#7873; v&#361; tr&#7909; cho r&#7857;ng s&#7921; xu&#7845;t hi&#7879;n c&#7911;a &#272;&#7883;a c&#7847;u v&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i l&agrave; s&#7843;n ph&#7849;m c&#7911;a thuy&#7871;t x&aacute;c su&#7845;t v&#7853;y. N&#7871;u nh&#432; c&oacute; ng&#432;&#7901;i cho r&#7857;ng cho m&#7897;t con kh&#7881; ch&#417;i &#273;&agrave;n lo&#7841;n c&#7843; l&ecirc;n, sau khi ch&#417;i r&#7845;t nhi&#7873;u l&#7847;n, nh&#7845;t &#273;&#7883;nh n&oacute; s&#7869; ch&#417;i &#273;&#432;&#7907;c m&#7897;t danh kh&uacute;c n&#7893;i ti&#7871;ng th&#7871; gi&#7899;i, b&#7841;n s&#7869; th&#7845;y c&aacute;ch suy ngh&#297; n&agrave;y &#273;&uacute;ng l&agrave; ng&acirc;y th&#417; &#7845;u tr&#297; ph&#7843;i kh&ocirc;ng? V&#7853;y m&agrave; khi t&igrave;m hi&#7875;u v&#7873; ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i v&agrave; v&#361; tr&#7909;, khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i l&#7841;i coi s&#7921; vi&#7879;c ch&#7855;c ch&#7855;n kh&ocirc;ng th&#7875; x&#7843;y ra n&agrave;y l&agrave; &#273;i&#7873;u th&#7921;c t&#7871; c&oacute; th&#7875; x&#7843;y ra.<\/p>\n<p>Khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i cho r&#7857;ng v&#361; tr&#7909; ch&uacute;ng ta kh&#7903;i nguy&ecirc;n t&#7915; m&#7897;t v&#7909; n&#7893; l&#7899;n &#432;&#7899;c ch&#7915;ng x&#7843;y ra v&agrave;o 13,7 t&#7927; n&#259;m tr&#432;&#7899;c. Sau khi x&#7843;y ra v&#7909; n&#7893; l&#7899;n, v&#361; tr&#7909; t&#7915; tr&#7841;ng th&aacute;i r&#7845;t c&oacute; tr&#7853;t t&#7921; d&#7847;n d&#7847;n chuy&#7875;n th&agrave;nh tr&#7841;ng th&aacute;i m&#7845;t tr&#7853;t t&#7921; v&agrave; h&#7895;n lo&#7841;n, tuy nhi&ecirc;n &#273;i&#7873;u &#273;&aacute;ng kinh ng&#7841;c l&agrave; trong kho&#7843;ng th&#7901;i gian &#273;&oacute;, nh&#7919;ng h&#7841;t b&#7909;i kh&ocirc;ng c&oacute; tr&#7853;t t&#7921; trong v&#361; tr&#7909; l&#7841;i t&#7893; h&#7907;p th&agrave;nh c&aacute;c lo&#7841;i l&#7841;p t&#7917;, c&aacute;c l&#7841;p t&#7917; va ch&#7841;m v&agrave;o nhau m&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c h&agrave;nh tinh v&agrave; tinh h&#7879;. Kho&#7843;ng 5 t&#7927; n&#259;m tr&#432;&#7899;c, M&#7863;t tr&#7901;i c&#7911;a ch&uacute;ng ta &#273;&#432;&#7907;c h&igrave;nh th&agrave;nh m&#7897;t c&aacute;ch k&#7923; di&#7879;u t&#7915; trong m&#7897;t c&#7897;t xo&aacute;y kh&iacute; t&#7841;i h&#7879; Ng&acirc;n h&agrave;. Xung quanh h&#7857;ng tinh n&agrave;y l&#7841;i c&ograve;n s&#7843;n sinh ra c&aacute;c h&agrave;nh tinh, v&#7879; tinh v&agrave; ti&#7875;u h&agrave;nh tinh kh&aacute;c, trong &#273;&oacute; c&oacute; m&#7897;t h&agrave;nh tinh ch&iacute;nh l&agrave; Tr&aacute;i &#273;&#7845;t c&#7911;a ch&uacute;ng ta. Tr&ecirc;n b&#7873; m&#7863;t &#272;&#7883;a c&#7847;u c&#7911;a ch&uacute;ng ta khi &#273;&oacute; n&uacute;i l&#7917;a lu&ocirc;n phun tr&agrave;o, m&#432;a thi&ecirc;n th&#7841;ch kh&ocirc;ng ng&#7915;ng r&#417;i. Do thi&ecirc;n th&#7841;ch kh&ocirc;ng ng&#7915;ng va ch&#7841;m n&ecirc;n &#273;&atilde; xu&#7845;t hi&#7879;n n&#432;&#7899;c v&agrave; b&#7847;u kh&iacute; quy&#7875;n. Nguy&ecirc;n t&#7917; v&agrave; n&#259;ng l&#432;&#7907;ng h&ograve;a v&agrave;o nhau, t&#7915; &#273;&oacute; t&#7841;o ra t&#7871; b&agrave;o s&#7889;ng &#273;&#417;n gi&#7843;n &#273;&#7847;u ti&ecirc;n, tr&#7843;i qua v&agrave;i tri&#7879;u n&#259;m &#273;&#7897;t bi&#7871;n v&agrave; ch&#7885;n l&#7885;c t&#7921; nhi&ecirc;n, t&#7843;o, s&#7913;a v&agrave; giun d&#7865;p xu&#7845;t hi&#7879;n. Tr&#7843;i qua qu&aacute; tr&igrave;nh ti&#7871;n h&oacute;a l&acirc;u d&agrave;i, lo&agrave;i c&aacute; xu&#7845;t hi&#7879;n trong c&aacute;c &#273;&#7841;i d&#432;&#417;ng &#7903; tr&ecirc;n Tr&aacute;i &#273;&#7845;t, m&#7897;t s&#7889; lo&agrave;i c&aacute; ti&#7871;n h&oacute;a th&agrave;nh lo&agrave;i l&#432;&#7905;ng c&#432;, qua ch&#7885;n l&#7885;c t&#7921; nhi&ecirc;n m&agrave; ph&aacute;t tri&#7875;n th&agrave;nh lo&agrave;i b&ograve; s&aacute;t. M&#7897;t ph&acirc;n nh&aacute;nh lo&agrave;i b&ograve; s&aacute;t l&#7841;i ti&#7871;n h&oacute;a th&ecirc;m m&#7897;t b&#432;&#7899;c n&#7919;a th&agrave;nh nhi&#7873;u ch&#7911;ng lo&#7841;i sinh v&#7853;t, bao g&#7891;m c&#7843; &#273;&#7897;ng v&#7853;t c&oacute; v&uacute;. &#431;&#7899;c ch&#7915;ng kho&#7843;ng 600.000 n&#259;m tr&#432;&#7899;c, m&#7897;t b&#7847;y linh tr&#432;&#7903;ng ti&#7871;n h&oacute;a th&agrave;nh th&#7911;y t&#7893; c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i. &#272;&acirc;y l&agrave; ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i m&agrave; ch&uacute;ng ta bi&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c th&ocirc;ng qua m&ocirc; t&#7843; c&#7911;a thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a.<\/p>\n<p>M&#7863;c d&ugrave; c&aacute;c nh&agrave; khoa h&#7885;c &#273;&#7873;u r&#7845;t kinh ng&#7841;c cho r&#7857;ng trong qu&aacute; tr&igrave;nh n&agrave;y h&#7859;n ph&#7843;i x&#7843;y ra r&#7845;t nhi&#7873;u s&#7921; tr&ugrave;ng h&#7907;p ngo&agrave;i s&#7913;c t&#432;&#7903;ng t&#432;&#7907;ng m&#7899;i c&oacute; th&#7875; c&oacute; s&#7921; xu&#7845;t hi&#7879;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i; m&#7863;c d&ugrave; cho t&#7899;i nay ch&#432;a t&#7915;ng ph&aacute;t hi&#7879;n ch&#7913;ng c&#7913; v&#7873; s&#7921; ti&#7871;n h&oacute;a gi&#7919;a hai lo&agrave;i v&#7853;t hay lo&agrave;i v&#7853;t qu&aacute; &#273;&#7897; n&agrave;o; m&#7863;c d&ugrave; c&aacute;c nh&agrave; khoa h&#7885;c bi&#7871;t r&#7857;ng &#273;&#7897;t bi&#7871;n, khuy&#7871;t thi&#7871;u gen c&#361;ng ch&#7881; b&#7845;t qu&aacute; t&#7841;o ra m&#7897;t ch&uacute;t d&#7883; h&igrave;nh, khuy&#7871;t t&#7853;t, ch&#7913; kh&ocirc;ng th&#7875; bi&#7871;n &#273;&#7893;i m&#7897;t lo&agrave;i n&agrave;y th&agrave;nh m&#7897;t lo&agrave;i kh&aacute;c &#273;&#432;&#7907;c, th&#7871; nh&#432;ng khoa h&#7885;c v&#7851;n c&#7889; ch&#7845;p ch&#7885;n thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a l&agrave; l&yacute; lu&#7853;n v&#7873; kh&#7903;i nguy&ecirc;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i, l&#7841;i c&ograve;n &#273;&#432;a n&oacute; v&agrave;o g&#7847;n nh&#432; t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c s&aacute;ch gi&aacute;o khoa, l&#7845;y ph&#432;&#417;ng th&#7913;c ti&ecirc;n nh&#7853;p vi ch&#7911; (c&aacute;i g&igrave; v&agrave;o tr&#432;&#7899;c s&#7869; l&agrave;m ch&#7911;) &#273;&#7875; c&#432;&#7905;ng ch&#7871; h&#7885;c sinh ti&#7871;p thu thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a. Su&#7889;t m&#7897;t th&#7871; k&#7927; nay, thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a lu&ocirc;n chi&#7871;m v&#7883; tr&iacute; ch&#7911; l&#432;u trong gi&#7899;i h&#7885;c thu&#7853;t, r&#7845;t nhi&#7873;u ng&#432;&#7901;i tin t&#432;&#7903;ng n&oacute; m&agrave; kh&ocirc;ng ch&uacute;t nghi ng&#7901;.<\/p>\n<p>Nh&#7919;ng ch&#7913;ng c&#7913; v&#7873; n&#7873;n v&#259;n minh ti&#7873;n s&#7917; li&ecirc;n t&#7909;c &#273;&#432;&#7907;c t&igrave;m th&#7845;y &#273;ang &#273;&#7863;t ra nh&#7919;ng th&aacute;ch th&#7913;c &#273;&#7889;i v&#7899;i thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a. V&iacute; d&#7909; nh&#432; &#7903; &#273;&#7891;i Clark thu&#7897;c Nam Phi &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n th&#7845;y m&#7845;y tr&#259;m qu&#7843; c&#7847;u b&#7857;ng v&agrave;ng, theo kh&#7843;o s&aacute;t, t&#7847;ng &#273;&#7883;a ch&#7845;t n&#417;i nh&#7919;ng qu&#7843; c&#7847;u b&#7857;ng v&agrave;ng n&agrave;y &#273;&#432;&#7907;c t&igrave;m th&#7845;y c&oacute; ni&ecirc;n &#273;&#7841;i kho&#7843;ng 2,8 t&#7927; n&#259;m, c&aacute;c l&#7895; kh&#7843;m xung quanh nh&#7919;ng qu&#7843; c&#7847;u v&ocirc; c&ugrave;ng tinh x&#7843;o, c&aacute;c chuy&ecirc;n gia k&#7929; thu&#7853;t ch&#7871; t&#7841;o kim lo&#7841;i cho r&#7857;ng r&#7845;t kh&oacute; c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n &#273;&#7883;nh &#273;&acirc;y l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh h&igrave;nh th&agrave;nh c&#7911;a t&#7921; nhi&ecirc;n.<\/p>\n<p>T&#7841;i m&#7887; qu&#7863;ng Uranium Oklahu &#7903; n&#432;&#7899;c c&#7897;ng ho&agrave; Gabon thu&#7897;c Ch&acirc;u Phi, ng&#432;&#7901;i ta &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n ra m&#7897;t l&ograve; ph&#7843;n &#7913;ng h&#7841;t nh&acirc;n c&#7905; l&#7899;n. Nghi&ecirc;n c&#7913;u x&aacute;c nh&#7853;n r&#7857;ng l&ograve; ph&#7843;n &#7913;ng h&#7841;t nh&acirc;n n&agrave;y &#273;&atilde; &#273;&#432;&#7907;c x&acirc;y d&#7921;ng t&#7915; 2 t&#7927; n&#259;m tr&#432;&#7899;c v&agrave; v&#7853;n h&agrave;nh trong kho&#7843;ng 500.000 n&#259;m. &#272;i&#7873;u &#273;&aacute;ng kinh ng&#7841;c v&agrave; g&acirc;y h&#7913;ng kh&#7903;i cho c&aacute;c nh&agrave; khoa h&#7885;c hi&#7879;n nay l&agrave; s&#417; &#273;&#7891; k&#7871;t c&#7845;u x&#7917; l&yacute; ch&#7845;t th&#7843;i h&#7841;t nh&acirc;n c&#7911;a l&ograve; ph&#7843;n &#7913;ng h&#7841;t nh&acirc;n n&agrave;y &#273;&#7843;m b&#7843;o r&#7857;ng cho d&ugrave; ch&#7845;t th&#7843;i h&#7841;t nh&acirc;n v&igrave; l&yacute; do n&agrave;o &#273;&oacute; b&#7883; r&ograve; r&#7881; ra kh&#7887;i l&#7899;p b&ecirc;n trong th&igrave; ph&oacute;ng x&#7841; h&#7841;t nh&acirc;n c&#361;ng s&#7869; b&#7883; c&aacute;c l&#7899;p b&ecirc;n ngo&agrave;i h&#7845;p th&#7909;.<\/p>\n<p>Trong l&#7899;p tr&#7847;m t&iacute;ch nham th&#7841;ch k&#7927; Cambri thu&#7897;c Antelope Springs, bang Utah, M&#7929; c&aacute;c nh&agrave; kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c &#273;&atilde; ph&aacute;t hi&#7879;n h&oacute;a th&#7841;ch d&#7845;u ch&acirc;n c&#7911;a m&#7897;t ng&#432;&#7901;i tr&#432;&#7903;ng th&agrave;nh c&oacute; &#273;i gi&agrave;y v&agrave; d&#7845;u ch&acirc;n c&#7911;a m&#7897;t &#273;&#7913;a tr&#7867; gi&#7851;m l&ecirc;n m&#7897;t con b&#7885; ba th&ugrave;y. M&agrave; b&#7885; ba th&ugrave;y l&agrave; lo&agrave;i sinh v&#7853;t s&#7889;ng t&#7915; 600 tri&#7879;u n&#259;m &#273;&#7871;n 260 tri&#7879;u n&#259;m v&#7873; tr&#432;&#7899;c, ch&uacute;ng &#273;&atilde; b&#7883; tuy&#7879;t ch&#7911;ng t&#7915; r&#7845;t l&acirc;u r&#7891;i.<\/p>\n<p>V&agrave;o th&#7871; k&#7927; 19, nh&#7919;ng b&#7913;c b&iacute;ch ho&#7841; &#273;&#432;&#7907;c t&igrave;m th&#7845;y trong &#273;&#7897;ng Raska &#7903; ph&iacute;a nam n&#432;&#7899;c Ph&aacute;p v&agrave; &#273;&#7897;ng Altamira &#7903; T&acirc;y Ban Nha &#273;&atilde; khi&#7871;n nhi&#7873;u nh&agrave; kh&#7843;o c&#7893; h&#7885;c ch&#7845;n &#273;&#7897;ng. Nh&#7919;ng b&#7913;c b&iacute;ch ho&#7841; n&agrave;y &#273;&#432;&#7907;c v&#7869; r&#7845;t s&#7889;ng &#273;&#7897;ng v&agrave; ch&uacute;ng c&oacute; ni&ecirc;n &#273;&#7841;i t&#7915; h&#417;n 17.000 n&#259;m v&#7873; tr&#432;&#7899;c.<\/p>\n<p>Ng&#432;&#7901;i ta c&ograve;n ph&aacute;t hi&#7879;n ra r&#7845;t nhi&#7873;u ch&#7913;ng c&#7913; kh&aacute;c v&#7873; nh&#7919;ng th&#7901;i k&#7923; v&#259;n minh ph&aacute;t tri&#7875;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i ti&#7873;n s&#7917;, nh&#7919;ng ch&#7913;ng c&#7913; n&agrave;y &#273;&#7911; &#273;&#7875; l&#7853;t &#273;&#7893; thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a. Nh&#432;ng tr&#432;&#7899;c nh&#7919;ng ph&aacute;t hi&#7879;n n&agrave;y, gi&#7899;i khoa h&#7885;c l&#7841;i lu&ocirc;n im l&#7863;ng, l&agrave;m nh&#432; kh&ocirc;ng th&#7845;y. V&#7853;y c&#7899; sao ch&uacute;ng ta l&#7841;i c&oacute; th&#7875; tin t&#432;&#7903;ng tuy&#7879;t &#273;&#7889;i v&agrave;o m&#7897;t l&yacute; thuy&#7871;t kh&ocirc;ng c&oacute; b&#7845;t c&#7913; b&#7857;ng ch&#7913;ng n&agrave;o ch&#7913;ng minh, r&#7857;ng lo&agrave;i ng&#432;&#7901;i l&agrave; t&#7915; kh&#7881; ti&#7871;n h&oacute;a m&agrave; th&agrave;nh ch&#7913;? Th&#7853;m ch&iacute; b&#7843;n th&acirc;n Darwin t&#7915;ng n&oacute;i: &ldquo;N&#7871;u nh&#432; thuy&#7871;t ch&#7885;n l&#7885;c t&#7921; nhi&ecirc;n c&#7911;a t&ocirc;i ph&#7843;i d&#7921;a v&agrave;o qu&aacute; tr&igrave;nh ti&#7871;n h&oacute;a &#273;&#7897;t bi&#7871;n m&#7899;i c&oacute; th&#7875; gi&#7843;i th&iacute;ch &#273;&#432;&#7907;c th&igrave; t&ocirc;i s&#7869; qu&#7859;ng n&oacute; &#273;i nh&#432; m&#7897;t &#273;&#7889;ng r&aacute;c&rdquo;. T&#7841;i sao ch&uacute;ng ta ph&#7843;i &ocirc;m ch&#7863;t c&aacute;i th&#7913; m&agrave; ngay c&#7843; Darwin c&#361;ng coi l&agrave; &#273;&#7889;ng r&aacute;c v&#7853;y?<\/p>\n<p>Trong h&#7847;u h&#7871;t c&aacute;c n&#7873;n v&#259;n minh c&#7893; &#273;&#7841;i, ng&#432;&#7901;i x&#432;a &#273;&#7873;u tin r&#7857;ng Th&#7847;n t&#7841;o ra nh&acirc;n lo&#7841;i. V&#7853;y ng&#432;&#7901;i x&#432;a &#273;&atilde; sai hay l&agrave; ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n &#273;&#7841;i &#273;&atilde; &#273;&aacute;nh m&#7845;t l&yacute; tr&iacute; c&#7911;a m&igrave;nh? Nh&acirc;n lo&#7841;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? &Yacute; ngh&#297;a c&#7911;a &#273;&#7901;i ng&#432;&#7901;i l&agrave; g&igrave;? &#272;&#7841;i s&#432; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &#273;&atilde; s&#7899;m ch&#7881; ra cho ch&uacute;ng ta ch&#7895; m&ecirc; n&agrave;y qua c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p c&#7911;a Ng&agrave;i.<\/p>\n<blockquote><p>C&#7845;u th&agrave;nh c&#7911;a v&#361; tr&#7909; ho&agrave;n to&agrave;n kh&ocirc;ng gi&#7889;ng nh&#432; khoa h&#7885;c gia hi&#7879;n nay n&oacute;i l&agrave; do v&#7909; n&#7893; l&#7899;n h&igrave;nh th&agrave;nh. Con ng&#432;&#7901;i c&#259;n b&#7843;n l&agrave; kh&ocirc;ng ph&#7843;i t&#7915; lo&agrave;i v&#432;&#7907;n ti&#7871;n h&oacute;a m&agrave; ra. M&#7899;i &#273;&#7847;u khi Darwin &#273;&#432;a ra thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a, thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a l&agrave; s&#417; h&#7903; tr&#259;m b&#7873;. B&#7843;n th&acirc;n &ocirc;ng ta c&#361;ng l&agrave; ng&#7841;i ng&ugrave;ng lo l&#7855;ng m&agrave; &#273;&#432;a ra, ch&#7895; thi&#7871;u s&oacute;t l&#7899;n nh&#7845;t trong &#273;&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; kh&ocirc;ng c&oacute; m&#7897;t qu&aacute; tr&igrave;nh l&#7883;ch s&#7917; t&#432;&#417;ng &#273;&#7889;i d&agrave;i &#7903; trung gian t&#7915; v&#432;&#7907;n ti&#7871;n h&oacute;a th&agrave;nh ng&#432;&#7901;i. [Di] v&#7853;t th&#7853;t cho &#273;&#7871;n hi&#7879;n nay c&#361;ng kh&ocirc;ng c&oacute; xu&#7845;t hi&#7879;n, &#273;&#7871;n ng&agrave;y nay &#273;&#7873;u kh&ocirc;ng t&igrave;m &#273;&#432;&#7907;c, nh&#432;ng con ng&#432;&#7901;i l&#7841;i ti&#7871;p nh&#7853;n, m&agrave; c&ograve;n tin nh&#432; l&agrave; ch&acirc;n l&yacute; v&#7853;y.<sup>[2]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>V&#7853;y nh&acirc;n lo&#7841;i sinh ra nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? &#272;&#7841;i s&#432; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; b&#7855;t &#273;&#7847;u n&oacute;i t&#7915; th&#7901;i &#273;i&#7875;m kh&#7903;i &#273;&#7847;u c&#7911;a v&#361; tr&#7909; ch&uacute;ng ta:<\/p>\n<blockquote><p>V&#361; tr&#7909; t&#7889;i [nguy&ecirc;n] s&#417; kh&ocirc;ng c&oacute; nhi&#7873;u t&#7847;ng th&#7913; h&#432;&#7899;ng d&#7885;c nh&#432; th&#7871; n&agrave;y, c&#361;ng kh&ocirc;ng c&oacute; nhi&#7873;u t&#7847;ng th&#7913; h&#432;&#7899;ng ngang nh&#432; th&#7871; n&agrave;y, n&oacute; r&#7845;t l&agrave; &#273;&#417;n nh&#7845;t. Trong qu&aacute; tr&igrave;nh n&oacute; ph&aacute;t tri&#7875;n v&#7853;n chuy&#7875;n th&igrave; s&#7843;n sinh c&aacute;c sinh m&#7879;nh, t&#7913;c l&agrave; &#273;i&#7873;u m&agrave; ch&uacute;ng ta g&#7885;i l&agrave; &lsquo;sinh m&#7879;nh t&#7889;i nguy&ecirc;n thu&#7927;&rsquo;, h&#7885; l&agrave; &#273;&#7891;ng h&oacute;a v&#7899;i v&#361; tr&#7909;, kh&ocirc;ng t&#7891;n t&#7841;i nh&#7919;ng th&#7913; b&#7845;t h&#7843;o. &#272;&#7891;ng h&oacute;a v&#361; tr&#7909;, ch&iacute;nh l&agrave; c&ugrave;ng gi&#7889;ng nh&#432; v&#361; tr&#7909;, h&#7871;t th&#7843;y <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#cong_nang\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">c&ocirc;ng n&#259;ng<\/a> trong v&#361; tr&#7909; th&igrave; h&#7885; &#273;&#7873;u c&oacute;. Thu&#7853;n theo s&#7921; ph&aacute;t tri&#7875;n v&agrave; di&#7877;n h&oacute;a c&#7911;a v&#361; tr&#7909;, b&egrave;n xu&#7845;t hi&#7879;n m&#7897;t s&#7889; thi&ecirc;n qu&#7889;c. V&#7873; sau xu&#7845;t hi&#7879;n c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng nhi&#7873;u sinh m&#7879;nh h&#417;n, t&#7841;i t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p c&#7911;a ch&uacute;ng ta m&agrave; gi&#7843;ng, th&igrave; ch&iacute;nh l&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c qu&#7847;n th&#7875; x&atilde; h&#7897;i, v&agrave; ph&aacute;t sinh nh&#7919;ng li&ecirc;n h&#7879; v&#7899;i nhau. Trong qu&aacute; tr&igrave;nh di&#7877;n bi&#7871;n &#7845;y, c&oacute; nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; ph&aacute;t sinh bi&#7871;n &#273;&#7893;i, c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng r&#7901;i xa &#273;&#7863;c t&iacute;nh v&#361; tr&#7909;, bi&#7871;n th&agrave;nh kh&ocirc;ng c&ograve;n t&#7889;t nh&#432; th&#7871; n&#7919;a, th&#7847;n th&ocirc;ng c&#361;ng nh&#7887; &#273;i. Cho n&ecirc;n ng&#432;&#7901;i luy&#7879;n c&ocirc;ng ph&#7843;i gi&#7843;ng &ldquo;quy ch&acirc;n&rdquo;, ch&iacute;nh l&agrave; h&#7891;i quy v&#7873; tr&#7841;ng th&aacute;i nguy&ecirc;n thu&#7927;, t&#7847;ng th&#7913; c&agrave;ng cao, c&agrave;ng &#273;&#7891;ng h&oacute;a v&#7899;i v&#361; tr&#7909;, b&#7843;n s&#7921; s&#7869; c&agrave;ng l&#7899;n. B&#7845;y gi&#7901; trong s&#7921; di&#7877;n h&oacute;a c&#7911;a v&#361; tr&#7909; m&#7897;t s&#7889; sinh m&#7879;nh bi&#7871;n th&agrave;nh b&#7845;t h&#7843;o r&#7891;i, m&agrave; kh&ocirc;ng th&#7875; hu&#7927; di&#7879;t h&#7885;, b&egrave;n ngh&#297; bi&#7879;n ph&aacute;p &#273;&#7875; h&#7885; &#273;&#7873; cao tr&#7903; l&#7841;i &#273;&#7891;ng h&oacute;a v&#7899;i v&#361; tr&#7909;, &#273;&#7875; h&#7885; t&#7899;i m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p h&#417;n, ch&#7883;u ch&uacute;t kh&#7893;, &#273;&#7873; cao &#273;&#7873; cao. Sau n&agrave;y kh&ocirc;ng ng&#7915;ng c&oacute; nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i t&#7899;i t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute;. R&#7891;i sau &#273;&oacute; &#7903; t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute; ph&aacute;t sinh s&#7921; ph&acirc;n h&oacute;a, ng&#432;&#7901;i m&agrave; t&acirc;m t&iacute;nh b&#7845;t h&#7843;o h&#417;n n&#7919;a, kh&ocirc;ng ng&#7909; t&#7841;i t&#7847;ng th&#7913; &#273;&oacute; &#273;&#432;&#7907;c n&#7919;a, v&igrave; th&#7871; s&aacute;ng t&#7841;o m&#7897;t t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p h&#417;n n&#7919;a. C&#7913; nh&#432; th&#7871;, c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng h&#7841; xu&#7889;ng, d&#7847;n d&#7847;n ph&acirc;n h&oacute;a, m&#7897;t m&#7841;ch cho t&#7899;i h&ocirc;m nay, sinh ra t&#7847;ng th&#7913; n&agrave;y n&#417;i nh&acirc;n lo&#7841;i ch&uacute;ng ta &#273;ang &#7903;. &#272;&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; [ngu&#7891;n g&#7889;c] nguy&ecirc;n lai c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i.<sup>[3]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>T&#7915; c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p c&#7911;a &#272;&#7841;i s&#432; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; ch&uacute;ng ta bi&#7871;t r&#7857;ng, v&#7889;n d&#297; trong t&#7847;ng th&#7913; n&agrave;y c&#7911;a Tr&aacute;i &#272;&#7845;t l&uacute;c &#273;&#7847;u c&#361;ng kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; ch&uacute;ng ta ng&agrave;y nay, m&agrave; &#273;&#7873;u l&agrave; c&aacute;c sinh m&#7879;nh gi&#7889;ng nh&#432; sinh v&#7853;t ngo&agrave;i h&agrave;nh tinh. V&#7853;y th&igrave; t&#7841;i t&#7847;ng th&#7913; nh&acirc;n lo&#7841;i n&agrave;y t&#7841;i sao l&#7841;i xu&#7845;t hi&#7879;n nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; ch&uacute;ng ta h&ocirc;m nay? Nguy&ecirc;n lai trong &#273;&oacute; c&ograve;n bao h&agrave;m nh&#7919;ng b&iacute; &#7849;n r&#7897;ng l&#7899;n, th&acirc;m s&acirc;u h&#417;n n&#7919;a, li&ecirc;n quan t&#7899;i vi&#7879;c thay th&#7871; gi&#7919;a v&#361; tr&#7909; c&#361; v&agrave; v&#361; tr&#7909; m&#7899;i c&#361;ng nh&#432; t&#7899;i vi&#7879;c c&#7913;u &#273;&#7897; ch&uacute;ng sinh v&#361; tr&#7909;. &#272;&#7841;i s&#432; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &#273;&atilde; m&#7903; ra ch&#7895; m&ecirc; v&#7841;n c&#7893; n&agrave;y.<\/p>\n<p>Ph&aacute;p l&yacute; &ldquo;th&agrave;nh, tr&#7909;, ho&#7841;i, di&#7879;t, kh&ocirc;ng&rdquo; c&#7911;a &#273;&#7841;i khung v&#361; tr&#7909; c&#361; &#273;&atilde; &#273;&#7863;t &#273;&#7883;nh ra k&#7871;t c&#7909;c cu&#7889;i c&ugrave;ng. V&igrave; kh&ocirc;ng mu&#7889;n ch&#7913;ng ki&#7871;n s&#7921; h&#7911;y di&#7879;t cu&#7889;i c&ugrave;ng c&#7911;a &#273;&#7841;i khung v&#361; tr&#7909;, tr&acirc;n qu&yacute; sinh m&#7879;nh nguy&ecirc;n th&#7911;y c&#7911;a &#273;&#7841;i khung v&#361; tr&#7909;, S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; &#273;&atilde; mang theo &#272;&#7841;i Ph&aacute;p v&#361; tr&#7909; vi&ecirc;n dung b&#7845;t ph&aacute; t&#7899;i c&#7913;u &#273;&#7841;i khung. T&#7847;ng th&#7913; m&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i sinh t&#7891;n n&agrave;y l&agrave; t&#7847;ng th&#7913; sinh m&#7879;nh th&#7845;p nh&#7845;t trong v&#361; tr&#7909;. V&igrave; &#273;&#7875; sinh m&#7879;nh trong t&#7847;ng th&#7913; n&agrave;y c&oacute; th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c c&#7913;u &#273;&#7897;, S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; &#273;&atilde; l&#7921;a ch&#7885;n h&#7891;ng truy&#7873;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p v&#361; tr&#7909; t&#7915; t&#7847;ng th&#7913; n&agrave;y.<\/p>\n<blockquote><p>T&ocirc;i t&#7915;ng gi&#7843;ng cho m&#7885;i ng&#432;&#7901;i, r&#7857;ng c&#7913;u &#273;&#7897; ch&uacute;ng sinh r&#7845;t kh&oacute;, n&#7871;u mu&#7889;n khi&#7871;n to&agrave;n ch&#7881;nh th&#7875;, m&#7895;i t&#7915;ng sinh m&#7879;nh &#7903; c&aacute;c t&#7847;ng &#273;&#7873;u c&oacute; th&#7875; &#273;&#7855;c Ph&aacute;p, &#273;&#7873;u c&oacute; th&#7875; &#273;&#432;&#7907;c c&#7913;u &#273;&#7897;, th&igrave; &#7855;t ph&#7843;i l&#7921;a ch&#7885;n gi&#7843;ng Ph&aacute;p &#7903; nh&acirc;n lo&#7841;i n&#417;i t&#7847;ng th&#7913; th&#7845;p nh&#7845;t trong c&aacute;c sinh m&#7879;nh v&#361; tr&#7909;, nh&#7901; &#273;&oacute; m&agrave; sinh m&#7879;nh c&aacute;c t&#7847;ng th&#7913; &#273;&#7873;u c&oacute; th&#7875; nghe &#273;&#432;&#7907;c.<sup>[5]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>Ch&iacute;nh v&igrave; Ph&aacute;p s&#7869; truy&#7873;n xu&#7845;t ra t&#7915; t&#7847;ng th&#7913; con ng&#432;&#7901;i n&#417;i &#273;&acirc;y, do v&#7853;y trong ti&#7875;u v&#361; tr&#7909; c&#7911;a ch&uacute;ng ta m&#7899;i xu&#7845;t hi&#7879;n Tam gi&#7899;i v&agrave; nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; ch&uacute;ng ta h&ocirc;m nay:<\/p>\n<blockquote><p>V&#7853;y h&#7887;i t&#7841;i sao l&#7847;n n&agrave;y h&igrave;nh h&agrave;i c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i ch&uacute;ng ta l&#7841;i tr&#7903; th&agrave;nh nh&#432; th&#7871; n&agrave;y? B&#7903;i v&igrave; nh&#432; ch&#432; v&#7883; &#273;&atilde; bi&#7871;t &#272;&#7841;i Ph&aacute;p c&#7911;a v&#361; tr&#7909; l&agrave; &#273;&#432;&#7907;c truy&#7873;n t&#7841;i n&#417;i &#273;&acirc;y; trong th&#7901;i h&#7871;t s&#7913;c xa x&#432;a trong l&#7883;ch s&#7917; &#273;&atilde; ho&#7841;ch &#273;&#7883;nh h&#7871;t th&#7843;y c&#417; s&#7903; cho &#272;&#7841;i Ph&aacute;p h&#7891;ng truy&#7873;n sau n&agrave;y; n&#7871;u m&#7897;t th&#7913; n&agrave;o &#273;&oacute; gi&#7889;ng nh&#432; &#273;&#7897;ng v&#7853;t m&agrave; &#273;&#7871;n nghe Ph&aacute;p th&igrave; &#273;&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; v&#361; nh&#7909;c &#272;&#7841;i Ph&aacute;p; do v&#7853;y ch&#432; Th&#7847;n &#273;&atilde; ph&#7887;ng theo h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng c&#7911;a b&#7843;n th&acirc;n m&agrave; t&#7841;o n&ecirc;n con ng&#432;&#7901;i ng&agrave;y nay. Trong t&ocirc;n gi&aacute;o t&#7841;i ph&#432;&#417;ng T&acirc;y, ng&#432;&#7901;i ta bi&#7871;t r&#7857;ng Yahweh &#273;&atilde; ph&#7887;ng theo h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng b&#7843;n th&acirc;n m&agrave; t&#7841;o n&ecirc;n con ng&#432;&#7901;i; ng&#432;&#7901;i d&acirc;n ph&#432;&#417;ng &#272;&ocirc;ng &#273;&atilde; bi&#7871;t r&#7857;ng, N&#7919; Oa &#273;&atilde; ph&#7887;ng theo h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng b&#7843;n th&acirc;n m&agrave; t&#7841;o n&ecirc;n con ng&#432;&#7901;i; c&ograve;n c&oacute; nh&#7919;ng v&#7883; Th&#7847;n kh&aacute;c, c&#361;ng &#273;&atilde; t&#7841;o ra nh&#7919;ng con ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c. N&#7871;u m&agrave; qu&aacute; kh&#7913; [tr&#432;&#7899;c &#273;&oacute;] &#7903; ho&agrave;n c&#7843;nh Tr&aacute;i &#272;&#7845;t m&agrave; t&#7841;o th&agrave;nh c&aacute;c sinh m&#7879;nh c&oacute; c&ugrave;ng h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng v&#7899;i ch&#432; Th&#7847;n, th&igrave; &#273;i&#7873;u &#7845;y t&#432;&#417;ng &#273;&#432;&#417;ng v&#7899;i v&#361; nh&#7909;c ch&#432; Th&#7847;n, l&agrave; s&#7921; b&#7845;t k&iacute;nh l&#7899;n nh&#7845;t &#273;&#7889;i v&#7899;i ch&#432; Th&#7847;n; do v&#7853;y kh&ocirc;ng th&#7875; t&#7841;o th&agrave;nh con ng&#432;&#7901;i &#7903; n&#417;i n&agrave;y v&#7899;i h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng ch&#432; Th&#7847;n. Tuy r&#7857;ng con ng&#432;&#7901;i ng&agrave;y nay &#273;&#432;&#7907;c t&#7841;o th&agrave;nh c&ugrave;ng h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng v&#7899;i ch&#432; Th&#7847;n, nh&#432;ng ch&#432; Th&#7847;n kh&ocirc;ng c&ograve;n ti&#7871;p nh&#7853;n con ng&#432;&#7901;i l&agrave; &#273;&#7891;ng lo&#7841;i c&#7911;a h&#7885;, b&#7903;i v&igrave; ph&#432;&#417;ng th&#7913;c sinh ho&#7841;t c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; kh&aacute;c h&#7859;n v&#7899;i ch&#432; Th&#7847;n. Ch&#7881; c&oacute; c&aacute;i b&ecirc;n ngo&agrave;i c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i, h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng l&agrave; gi&#7889;ng v&#7899;i Th&#7847;n.<sup>[4]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>Nguy&ecirc;n lai b&#7903;i S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; mu&#7889;n c&#7913;u v&#7899;t m&#7897;t b&#7897; ph&#7853;n &#273;&#7841;i khung v&#361; tr&#7909; c&#361; n&ecirc;n m&#7899;i xu&#7845;t hi&#7879;n nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; ch&uacute;ng ta h&ocirc;m nay, m&#7899;i t&#7841;o th&agrave;nh Tam gi&#7899;i v&#7899;i kh&ocirc;ng gian &#273;&#7863;c th&ugrave; nh&#432; th&#7871; n&agrave;y. Do S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; &#273;&atilde; &#273;&#7871;n t&#7847;ng th&#7913; nh&acirc;n lo&#7841;i n&agrave;y, n&ecirc;n m&#7885;i th&#7913; tr&ecirc;n Tr&aacute;i &#272;&#7845;t &#273;&#7873;u ph&aacute;t sinh bi&#7871;n h&oacute;a, c&#361;ng tr&#7903; th&agrave;nh t&acirc;m &#273;i&#7875;m v&agrave; trung t&acirc;m c&#7913;u &#273;&#7897; to&agrave;n b&#7897; &#273;&#7841;i khung v&#361; tr&#7909;. C&#361;ng v&igrave; l&yacute; do n&agrave;y m&agrave; Th&#7847;n c&#7911;a c&aacute;c t&#7847;ng th&#7913; &#273;&#7873;u &#273;&atilde; an b&agrave;i r&#7845;t c&#7849;n tr&#7885;ng. &#272;&#7841;i s&#432; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; c&ograve;n ti&#7871;t l&#7897; r&#7845;t nhi&#7873;u thi&ecirc;n c&#417; n&#7919;a, &#273;&#7875; &#273;&#7843;m b&#7843;o vi&#7879;c h&#7891;ng truy&#7873;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p kh&ocirc;ng xu&#7845;t hi&#7879;n sai l&#7879;ch, Th&#7847;n &#273;&atilde; an b&agrave;i hai th&#7901;i k&#7923; &#273;&#7883;a c&#7847;u:<\/p>\n<blockquote><p>Nh&#432; v&#7853;y Tr&aacute;i &#273;&#7845;t v&agrave;o k&#7923; n&agrave;y b&#7855;t &#273;&#7847;u t&#7915; 100 tri&#7879;u n&#259;m v&#7873; tr&#432;&#7899;c; c&oacute; ng&#432;&#7901;i trong ch&uacute;ng ta ng&#7891;i &#273;&acirc;y ngh&#297; r&#7857;ng: &lsquo;T&ocirc;i h&#7885;c trong s&aacute;ch gi&aacute;o khoa l&agrave; t&#7915; 3,5 &#273;&#7871;n 4,5 t&#7927; n&#259;m kia m&agrave;&rsquo;. T&ocirc;i n&oacute;i v&#7899;i m&#7885;i ng&#432;&#7901;i, m&#7895;i k&#7923; Tr&aacute;i &#273;&#7845;t &#273;&#7873;u l&agrave; 100 tri&#7879;u n&#259;m, Tr&aacute;i &#273;&#7845;t l&#7847;n tr&#432;&#7899;c c&#361;ng l&agrave; 100 tri&#7879;u n&#259;m&hellip;<\/p>\n<p>Nh&#7919;ng tinh c&#7847;u tr&#432;&#7899;c &#273;&acirc;y &#273;&atilde; &#7903; v&#7883; tr&iacute; c&#7911;a Tr&aacute;i &#273;&#7845;t n&agrave;y c&#361;ng t&#7915;ng tr&#7843;i qua r&#7845;t nhi&#7873;u l&#7847;n gi&#7843;i th&#7875; v&agrave; t&aacute;i t&#7841;o; trong v&#361; tr&#7909; c&oacute; r&#7845;t nhi&#7873;u tinh c&#7847;u gi&#7843;i th&#7875; r&#7891;i, tr&ocirc;i d&#7841;t trong kh&ocirc;ng gian h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;t b&#7909;i v&agrave; c&aacute;c tinh th&#7875; nh&#7887; b&eacute;. Trong thi&ecirc;n th&#7875; r&#7897;ng l&#7899;n [n&agrave;y] c&aacute;c tinh c&#7847;u kh&ocirc;ng ng&#7915;ng gi&#7843;i th&#7875;, kh&ocirc;ng ng&#7915;ng t&#7893; h&#7907;p l&#7841;i m&#7899;i. S&#7921; gi&#7843;i th&#7875; c&#7911;a ch&uacute;ng ch&iacute;nh l&agrave; nh&#7919;ng v&#7909; n&#7893;. Tr&aacute;i &#273;&#7845;t c&#361;ng l&agrave; t&#7915; c&aacute;c Tr&aacute;i &#273;&#7845;t tr&#432;&#7899;c &#273;&oacute; kh&ocirc;ng ng&#7915;ng n&#7893; v&#7905; r&#7891;i l&#7841;i t&#7893; h&#7907;p l&#7841;i m&#7899;i m&agrave; th&agrave;nh; n&#7893; v&#7905; m&#7897;t c&aacute;i r&#7891;i l&#7841;i t&#7893; h&#7907;p m&#7897;t c&aacute;i. Trong kh&ocirc;ng trung n&agrave;y c&oacute; r&#7845;t nhi&#7873;u c&aacute;t b&#7909;i, c&oacute; nh&#7919;ng c&aacute;i r&#7845;t l&#7899;n, c&oacute; nh&#7919;ng c&aacute;i nh&#432; m&#7897;t t&#7843;ng &#273;&aacute; l&#7899;n, c&oacute; nh&#7919;ng c&aacute;i to &#273;&#7871;n m&#7845;y km<sup>2<\/sup>, c&oacute; nh&#7919;ng c&aacute;i th&#7853;m ch&iacute; &#273;&#7871;n m&#7845;y tr&#259;m km<sup>2<\/sup>. M&#7895;i l&#7847;n tr&ecirc;n tinh c&#7847;u &#273;&#7873;u &#273;&atilde; t&#7915;ng c&oacute; [n&#7873;n] v&#259;n minh, tr&ecirc;n Tr&aacute;i &#273;&#7845;t l&#7847;n tr&#432;&#7899;c c&#361;ng c&oacute; [n&#7873;n] v&#259;n minh; nh&#432; th&#7871; tr&ecirc;n r&#7845;t nhi&#7873;u kh&#7889;i l&#7899;n c&oacute; tr&ecirc;n &#273;&oacute; c&aacute;c v&#7853;t th&#7875; kh&ocirc;ng b&#7883; ho&agrave;n to&agrave;n n&#7893; v&#7905; n&ecirc;n l&#432;u l&#7841;i v&#259;n h&oacute;a c&#7911;a sinh v&#7853;t trong qu&aacute; kh&#7913;. Khi t&#7893; h&#7907;p Tr&aacute;i &#273;&#7845;t m&#7897;t l&#7847;n m&#7899;i, th&igrave; nh&#7919;ng b&#7909;i v&#361; tr&#7909; &#7845;y &#273;&#432;&#7907;c gh&eacute;p l&#7841;i, t&aacute;i t&#7841;o l&#7841;i Tr&aacute;i &#273;&#7845;t m&#7897;t l&#7847;n m&#7899;i, do &#273;&oacute; m&#7899;i l&#432;u l&#7841;i nh&#7919;ng v&#259;n v&#7853;t, nh&#7919;ng di t&iacute;ch v&#259;n minh c&#7911;a Tr&aacute;i &#273;&#7845;t l&#7847;n tr&#432;&#7899;c &#273;&oacute; ho&#7863;c c&#7911;a tinh c&#7847;u kh&aacute;c.<sup>[6]<\/sup><\/p>\n<p>V&#7853;y t&#7841;i sao kh&ocirc;ng tr&#7921;c ti&#7871;p t&#7841;o ra l&#7899;p da ng&#432;&#7901;i [ngay] v&agrave;o th&#7901;i truy&#7873;n Ph&aacute;p, [l&uacute;c] ch&#432; Th&#7847;n xu&#7889;ng &#273;&acirc;y nghe Ph&aacute;p, [m&agrave;] ph&#7843;i t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i t&#7915; tr&#432;&#7899;c trong l&#7883;ch s&#7917; l&acirc;u nh&#432; v&#7853;y? M&#7885;i ng&#432;&#7901;i c&#7847;n bi&#7871;t r&#7857;ng, khi Th&#7847;n t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i, th&igrave; kh&ocirc;ng th&#7875; l&#7845;y t&#432; t&#432;&#7903;ng &yacute; th&#7913;c c&#7911;a m&igrave;nh m&agrave; t&#7841;o v&agrave;o trong &#273;&oacute;, b&#7903;i v&igrave; nh&#432; th&#7871; s&#7869; th&agrave;nh v&#7883; Th&#7847;n ho&agrave;n ch&#7881;nh, kh&ocirc;ng ph&#7843;i con ng&#432;&#7901;i n&#7919;a; v&#7853;y kh&ocirc;ng &#7893;n. Tuy r&#7857;ng con ng&#432;&#7901;i mang h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng c&#7911;a Th&#7847;n, nh&#432;ng Th&#7847;n kh&ocirc;ng th&#7875; coi con ng&#432;&#7901;i l&agrave; &#273;&#7891;ng lo&#7841;i, b&#7903;i v&igrave; h&agrave;nh vi c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c h&#7859;n h&agrave;nh vi c&#7911;a Th&#7847;n. H&#7887;i con ng&#432;&#7901;i &#273;&#432;&#417;ng s&#417; nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? K&#7871;t c&#7845;u th&acirc;n th&#7875; con ng&#432;&#7901;i l&agrave; do Th&#7847;n t&#7841;o, do &#273;&oacute; trong kh&ocirc;ng gian n&agrave;y th&igrave; n&oacute; l&agrave; h&#7879; th&#7889;ng th&acirc;n ng&#432;&#7901;i ho&agrave;n m&#7929; nh&#7845;t, c&aacute;c sinh m&#7879;nh tinh c&#7847;u kh&aacute;c &#273;&#7873;u ph&#7843;i t&#7845;m t&#7855;c! T&#7845;t nhi&ecirc;n n&oacute; c&#361;ng bao g&#7891;m ba h&#7891;n b&#7843;y ph&aacute;ch, c&#7845;u th&agrave;nh m&#7897;t th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i ho&agrave;n ch&#7881;nh. N&#7871;u kh&ocirc;ng c&oacute; ba h&#7891;n b&#7849;y ph&aacute;ch, th&igrave; ch&#7881; l&agrave; th&acirc;n th&#7875; b&#7873; ngo&agrave;i th&ocirc;i, c&#361;ng g&#7885;i l&agrave; &lsquo;l&#7899;p da ng&#432;&#7901;i&rsquo;. Kh&aacute;i ni&#7879;m &lsquo;l&#7899;p da ng&#432;&#7901;i&rsquo; n&agrave;y ho&agrave;n to&agrave;n kh&aacute;c v&#7899;i kh&aacute;i ni&#7879;m l&#7899;p da m&agrave; con ng&#432;&#7901;i nh&igrave;n nh&#7853;n. Th&#7847;n nh&igrave;n nh&#7853;n r&#7857;ng c&aacute;i m&agrave; do h&#7871;t th&#7843;y nh&#7919;ng vi l&#7841;p ph&acirc;n t&#7917; t&#7893; h&#7907;p m&agrave; th&agrave;nh th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i n&#417;i b&#7873; m&#7863;t nh&#7845;t, g&#7891;m c&#7843; x&#432;&#417;ng, huy&#7871;t, n&#7897;i t&#7841;ng c&#361;ng nh&#432; h&#7871;t th&#7843;y k&#7871;t c&#7845;u b&#7873; m&#7863;t c&#7911;a th&acirc;n ng&#432;&#7901;i; c&#361;ng l&agrave; t&#7915; tr&ecirc;n vi quan nh&igrave;n xu&#7889;ng th&igrave; &#273;&oacute; l&agrave; [ph&#7847;n] c&aacute;c t&#7871; b&agrave;o ph&acirc;n t&#7917; &#7903; b&#7873; m&#7863;t t&#7841;o th&agrave;nh ng&#432;&#7901;i, l&agrave; h&#7871;t th&#7843;y nh&#7919;ng g&igrave; d&ugrave;ng tr&ograve;ng m&#7855;t con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; nh&igrave;n th&#7845;y trong gi&#7843;i ph&#7851;u, Th&#7847;n g&#7885;i to&agrave;n b&#7897; c&aacute;i ph&#7847;n k&#7871;t c&#7845;u b&#7873; m&#7863;t &#273;&oacute; l&agrave; l&#7899;p da ng&#432;&#7901;i, ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i ch&#7881; l&agrave; l&#7899;p da m&agrave; con ng&#432;&#7901;i v&#7851;n nh&igrave;n nh&#7853;n.<sup>[6]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>Nh&#7853;n th&#7913;c c&#7911;a khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i v&#7873; nh&acirc;n lo&#7841;i v&#7851;n ch&#7881; d&#7915;ng l&#7841;i &#7903; b&#7873; m&#7863;t th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i, h&#417;n n&#7919;a c&ograve;n cho r&#7857;ng t&#7893; ch&#7913;c b&#7873; m&#7863;t th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i ch&iacute;nh l&agrave; to&agrave;n b&#7897; con ng&#432;&#7901;i, b&#7903;i v&#7853;y h&#7885;c thuy&#7871;t &#273;a v&#361; tr&#7909; d&#7921; &#273;o&aacute;n r&#7857;ng do s&#7921; s&#7855;p x&#7871;p c&#7911;a c&aacute;c nguy&ecirc;n t&#7917; l&agrave; c&oacute; gi&#7899;i h&#7841;n n&ecirc;n s&#7869; c&oacute; m&#7897;t b&#7843;n sao c&#7911;a v&#361; tr&#7909; ch&uacute;ng ta c&#361;ng nh&#432; m&#7897;t b&#7843;n sao c&#7911;a ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta t&#7841;i nhi&#7873;u v&#361; tr&#7909;. H&#417;n n&#7919;a h&#7885; m&#7903; ra tri&#7875;n v&#7885;ng trong t&#432;&#417;ng lai c&oacute; th&#7875; l&#7907;i d&#7909;ng hi&#7879;n t&#432;&#7907;ng r&#7889;i l&#432;&#7907;ng t&#7917; &#273;&#7875; d&#7883;ch chuy&#7875;n th&acirc;n th&#7875; &#273;&#7871;n nh&#7919;ng n&#417;i xa x&ocirc;i trong nh&aacute;y m&#7855;t. L&agrave; sinh m&#7879;nh s&#7889;ng, s&#7921; kh&aacute;c bi&#7879;t gi&#7919;a ng&#432;&#7901;i v&#7899;i ng&#432;&#7901;i kh&ocirc;ng ch&#7881; n&#7857;m &#7903; s&#7921; s&#7855;p x&#7871;p kh&aacute;c nhau gi&#7919;a c&aacute;c l&#7841;p t&#7917;. Khoa h&#7885;c th&#7921;c ch&#7913;ng kh&ocirc;ng th&#7875; ch&#7913;ng th&#7921;c s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a nh&#7919;ng t&#7847;ng th&#7913; th&acirc;m s&acirc;u h&#417;n, &#273;&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; h&#7841;n ch&#7871; c&#7911;a n&oacute;.<\/p>\n<blockquote><p>Th&acirc;n th&#7875; ng&#432;&#7901;i ta n&#7871;u kh&ocirc;ng c&oacute; nguy&ecirc;n th&#7847;n c&#7911;a m&igrave;nh, kh&ocirc;ng c&oacute; t&iacute;nh kh&iacute; t&iacute;nh c&aacute;ch, &#273;&#7863;c t&iacute;nh, kh&ocirc;ng c&oacute; nh&#7919;ng th&#7913; &#7845;y, th&igrave; ch&iacute;nh l&agrave; m&#7897;t t&#7843;ng th&#7883;t; n&oacute; kh&ocirc;ng th&#7875; l&agrave; m&#7897;t con ng&#432;&#7901;i ho&agrave;n ch&#7881;nh, c&oacute; mang theo c&aacute; t&iacute;nh t&#7921; ng&atilde; &#273;&#7897;c l&#7853;p. <sup>[7]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>Khoa h&#7885;c th&#7921;c ch&#7913;ng ch&#7881; th&#7915;a nh&#7853;n th&acirc;n th&#7875; v&#7853;t ch&#7845;t, nh&#7919;ng th&#7913; v&#432;&#7907;t ra ngo&agrave;i nh&#7853;n th&#7913;c c&#7911;a khoa h&#7885;c th&#7921;c ch&#7913;ng nh&#432; s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a nguy&ecirc;n th&#7847;n, t&iacute;nh kh&iacute;, t&iacute;nh c&aacute;ch, &#273;&#7863;c t&iacute;nh th&igrave; n&oacute; v&#7851;n lu&ocirc;n ph&#7843;n &#273;&#7889;i v&agrave; b&agrave;i x&iacute;ch, cho n&ecirc;n khoa h&#7885;c th&#7921;c ch&#7913;ng hi&#7879;n t&#7841;i v&#297;nh vi&#7877;n kh&ocirc;ng th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c m&#7897;t c&aacute;ch &#273;&#7847;y &#273;&#7911; v&#7873; nh&acirc;n lo&#7841;i.<\/p>\n<p>S&#7921; xu&#7845;t hi&#7879;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i v&agrave; Tam gi&#7899;i nh&#432; ng&agrave;y nay l&agrave; b&#7903;i &#272;&#7841;i Ph&aacute;p v&#361; tr&#7909; s&#7869; h&#7891;ng truy&#7873;n t&#7841;i t&#7847;ng th&#7913; nh&acirc;n lo&#7841;i n&agrave;y, v&#7853;y con ng&#432;&#7901;i &#273;&#432;&#7907;c t&#7841;o ra v&agrave;o l&uacute;c &#273;&#7847;u s&#7869; nh&#432; th&#7871; n&agrave;o?<\/p>\n<blockquote><p>Kh&ocirc;ng c&oacute; n&#7897;i h&agrave;m n&agrave;o c&#7843;, kh&ocirc;ng c&oacute; n&#259;ng l&#7921;c g&aacute;nh nh&#7853;n n&agrave;o h&#7871;t, kh&ocirc;ng c&oacute; b&#7845;t k&#7875; t&#432; duy kh&aacute;i ni&#7879;m ho&agrave;n ch&#7881;nh n&agrave;o &#273;&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c h&#7871;t th&#7843;y s&#7921; v&#7853;t trong kh&ocirc;ng gian n&agrave;y. Con ng&#432;&#7901;i nh&#432; th&#7871; c&#7847;n ph&#7843;i tr&#7843;i qua th&aacute;ng n&#259;m l&acirc;u d&agrave;i, &#273;&#7875; t&#432; t&#432;&#7903;ng con ng&#432;&#7901;i d&#7847;n d&#7847;n n&acirc;ng d&#7847;n l&ecirc;n, c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c n&#7897;i h&agrave;m b&ecirc;n trong v&agrave; n&#259;ng l&#7921;c g&aacute;nh nh&#7853;n; &#273;i&#7873;u &#7845;y kh&ocirc;ng ph&#7843;i m&#7897;t th&#7901;i gian ng&#7855;n m&agrave; l&agrave;m cho &#273;&#432;&#7907;c; do v&#7853;y trong su&#7889;t 100 tri&#7879;u n&#259;m &#7845;y ch&iacute;nh l&agrave; &#273;&#7875; l&agrave;m vi&#7879;c n&agrave;y. Bi&#7875;u hi&#7879;n c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i h&ocirc;m nay, g&#7863;p vi&#7879;c kh&ocirc;ng s&#7907;, b&igrave;nh t&#297;nh tr&#7847;m xu&#7889;ng, suy x&eacute;t m&#7897;t c&aacute;ch c&oacute; l&yacute; tr&iacute;, th&#7853;m ch&iacute; c&ograve;n c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c n&#259;ng l&#7921;c s&aacute;ng t&#7841;o. Con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; c&oacute; &#273;&#432;&#7907;c t&#432; t&#432;&#7903;ng v&agrave; tr&#7841;ng th&aacute;i t&#432; duy b&igrave;nh th&#432;&#7901;ng nh&#432; v&#7853;y, &#7845;y l&agrave; do ch&#432; Th&#7847;n &#273;&atilde; c&#7889; &yacute; c&#7845;p cho con ng&#432;&#7901;i trong bao nhi&ecirc;u th&aacute;ng n&#259;m l&acirc;u d&agrave;i trong l&#7883;ch s&#7917; m&agrave; th&agrave;nh. Qu&aacute; tr&igrave;nh &#7845;y, t&ocirc;i n&oacute;i v&#7899;i ch&#432; v&#7883;, &#273;&atilde; li&ecirc;n t&#7909;c k&eacute;o d&agrave;i cho &#273;&#7871;n n&#259;m ngh&igrave;n n&#259;m tr&#432;&#7899;c &#273;&acirc;y.<sup>[6]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote><p>N&#259;m ngh&igrave;n n&#259;m g&#7847;n &#273;&acirc;y l&uacute;c v&#259;n h&oacute;a n&#7917;a Th&#7847;n t&#7841;i Trung Qu&#7889;c, ch&iacute;nh l&agrave; b&#7855;t &#273;&#7847;u con ng&#432;&#7901;i quy ph&#7841;m m&#7897;t c&aacute;ch c&oacute; h&#7879; th&#7889;ng c&oacute; th&#7875; ti&#7871;p th&#7909; t&#432; t&#432;&#7903;ng c&#7911;a Ph&aacute;p. &hellip;&hellip; Nh&#432; v&#7853;y t&#432; t&#432;&#7903;ng c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i quy ph&#7841;m &#273;&#432;&#7907;c t&#7841;o ra m&agrave; khi nghe Ph&aacute;p c&oacute; th&#7875; nghe hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c Ph&aacute;p l&agrave; nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? B&#7903;i v&igrave; Ph&aacute;p c&#7847;n gi&#7843;ng th&#7871; n&agrave;o, th&igrave; c&#7847;n t&#7841;o th&agrave;nh v&#259;n h&oacute;a nh&acirc;n lo&#7841;i v&agrave; t&#432; t&#432;&#7903;ng con ng&#432;&#7901;i nh&#432; th&#7871; &#7845;y. Con ng&#432;&#7901;i to&agrave;n th&#7871; gi&#7899;i &#273;&#7873;u hi&#7875;u &#273;&#432;&#7907;c th&#7871; n&agrave;o g&#7885;i l&agrave; &lsquo;&#273;&#7913;c&rsquo;, th&#7871; n&agrave;o g&#7885;i l&agrave; &lsquo;t&iacute;n&rsquo;, th&#7871; n&agrave;o g&#7885;i l&agrave; &lsquo;thi&#7879;n&rsquo;, th&#7871; n&agrave;o g&#7885;i l&agrave; &lsquo;&aacute;c&rsquo;, &lsquo;t&#7889;t&rsquo; v&agrave; &lsquo;x&#7845;u&rsquo;; &#273;&oacute; l&agrave; nh&#7919;ng [&#273;i&#7873;u] c&#417; b&#7843;n nh&#7845;t. &#7902; Trung Qu&#7889;c th&igrave; bi&#7875;u hi&#7879;n c&#7909; th&#7875; h&#417;n, n&#7897;i h&agrave;m s&acirc;u s&#7855;c h&#417;n, b&#7903;i v&igrave; Ph&aacute;p c&#7847;n truy&#7873;n t&#7841;i n&#417;i n&agrave;y, vi&#7879;c &#7845;y c&#7847;n l&agrave;m t&#7841;i n&#417;i n&agrave;y; do v&#7853;y t&#7841;i n&#417;i &#273;&oacute; c&#7847;n s&aacute;ng t&#7841;o m&#7897;t v&#259;n h&oacute;a phong ph&uacute; th&#7853;t s&#7921; c&oacute; kh&#7843; n&#259;ng nh&#7853;n th&#7913;c v&agrave; l&yacute; gi&#7843;i &#273;&#432;&#7907;c Ph&aacute;p.<sup>[6]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote><p>&lsquo;Tam qu&#7889;c di&#7877;n ngh&#297;a&rsquo; [c&oacute;] gi&#7843;ng v&#7873; ch&#7919; &lsquo;ngh&#297;a&rsquo;. Tr&#7843;i qua m&#7897;t tri&#7873;u &#273;&#7841;i, ba th&#7871; l&#7921;c c&ugrave;ng nhau ganh s&#7913;c &#273;&atilde; th&#7875; hi&#7879;n &#273;&#7847;y &#273;&#7911; &#273;&#432;&#7907;c n&#7897;i h&agrave;m c&#7911;a ch&#7919; &lsquo;ngh&#297;a&rsquo;. &hellip;&hellip;&Ocirc;ng Nh&#7841;c Phi th&#7901;i Nam T&#7889;ng &#273;&atilde; bi&#7875;u hi&#7879;n &#273;&#432;&#7907;c ch&#7919; &lsquo;trung&rsquo;. &lsquo;Trung&rsquo; l&agrave; g&igrave;, ch&#432; v&#7883; ch&#7881; &#273;&#417;n thu&#7847;n n&oacute;i r&#7891;i gi&#7843;i th&iacute;ch l&agrave; kh&ocirc;ng &#7893;n. Qua qu&aacute; tr&igrave;nh m&#7897;t tri&#7873;u &#273;&#7841;i, m&#7899;i c&oacute; th&#7875; l&agrave;m ng&#432;&#7901;i ta th&#7853;t s&#7921; l&yacute; gi&#7843;i &#273;&#432;&#7907;c n&#7897;i h&agrave;m ch&acirc;n ch&iacute;nh v&agrave; quan h&#7879; t&#7841;i t&#7847;ng th&acirc;m s&acirc;u c&#7911;a n&oacute; cho &#273;&#7871;n bi&#7875;u hi&#7879;n c&#7911;a h&agrave;nh vi.<sup>[6]<\/sup><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Trong l&#7883;ch s&#7917; c&ograve;n c&oacute; b&aacute;ch gia ch&#432; t&#7917;, c&ograve;n c&oacute; t&#432; t&#432;&#7903;ng &lsquo;trung dung&rsquo; c&#7911;a Kh&#7893;ng T&#7917; &#273;&#7873; xu&#7845;t ra &lsquo;nh&acirc;n l&#7877; ngh&#297;a tr&iacute; t&iacute;n&rsquo;, v.v. Th&iacute;ch Ca M&acirc;u Ni, L&atilde;o T&#7917; c&#361;ng nh&#432; Jesus xu&#7845;t hi&#7879;n, m&#7899;i l&agrave;m cho con ng&#432;&#7901;i h&ocirc;m nay th&#7853;t s&#7921; nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c th&#7871; n&agrave;o l&agrave; &lsquo;ch&iacute;nh t&iacute;n&rsquo; v&agrave; &lsquo;tu luy&#7879;n&rsquo;, th&#7871; n&agrave;o l&agrave; &lsquo;Ph&#7853;t &#272;&#7841;o Th&#7847;n&rsquo;, h&#7871;t th&#7843;y nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u nh&#432; th&#7871;. L&#7883;ch s&#7917; &#273;&atilde; l&agrave;m t&#432; t&#432;&#7903;ng con ng&#432;&#7901;i h&ocirc;m nay phong ph&uacute; l&ecirc;n, l&agrave;m cho con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c l&yacute; gi&#7843;i Ph&aacute;p, c&oacute; th&#7875; &#273;&#7855;c Ph&aacute;p. H&#7871;t th&#7843;y qu&aacute; tr&igrave;nh l&#7883;ch s&#7917; c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i &#273;&#7873;u l&agrave; &#273;&#7875; &#273;&#7863;t &#273;&#7883;nh cho c&#417; s&#7903; n&agrave;y; n&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, ch&iacute;nh v&igrave; &#273;&#7875; truy&#7873;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p n&ecirc;n m&#7899;i t&#7841;o ra con ng&#432;&#7901;i v&agrave; v&#259;n h&oacute;a con ng&#432;&#7901;i; ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i Ph&aacute;p l&agrave; gi&#7843;ng cho ph&ugrave; h&#7907;p v&#7899;i v&#259;n h&oacute;a nh&acirc;n lo&#7841;i, l&#7841;i c&agrave;ng kh&ocirc;ng ph&#7843;i l&agrave; s&#7843;n ph&#7849;m c&#7911;a v&#259;n h&oacute;a nh&acirc;n lo&#7841;i. &#272;&oacute; l&agrave; nh&#7919;ng &#273;i&#7873;u m&agrave; trong n&#259;m ngh&igrave;n n&#259;m ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; l&agrave;m [ra v&#7853;y].<sup>[6]<\/sup><\/p>\n<p>Gi&#7843;ng &#273;&#7871;n &#273;&acirc;y, n&oacute;i m&#7897;t c&aacute;ch h&igrave;nh t&#432;&#7907;ng nh&#7845;t th&igrave; x&atilde; h&#7897;i nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7889;ng nh&#432; v&#7903; k&#7883;ch. T&#7915;ng tri&#7873;u &#273;&#7841;i [ti&#7871;p nhau], n&oacute; gi&#7889;ng nh&#432; cu&#7889;n m&agrave;n l&ecirc;n, m&#7897;t tri&#7873;u b&#7855;t &#273;&#7847;u di&#7877;n. M&#7897;t tri&#7873;u k&#7871;t th&uacute;c, m&agrave;n l&#7899;n kia h&#7841; xu&#7889;ng. L&#7841;i cu&#7889;n l&ecirc;n, ho&aacute;n &#273;&#7893;i tri&#7873;u &#273;&#7841;i. T&#7915;ng tri&#7873;u t&#7915;ng &#273;&#7841;i, t&#7915;ng tri&#7873;u t&#7915;ng &#273;&#7841;i c&#7913; b&#432;&#7899;c ra tr&#432;&#7901;ng [di&#7877;n] nh&#432; th&#7871;, ti&#7871;p duy&ecirc;n, l&#432;u l&#7841;i l&#7883;ch s&#7917;, t&#7841;o cho l&#7883;ch s&#7917;, t&#7841;o cho nh&acirc;n lo&#7841;i nh&#7919;ng v&#259;n h&oacute;a c&#7847;n thi&#7871;t, bi&#7875;u di&#7877;n t&#7915;ng m&agrave;n t&#7915;ng m&agrave;n nh&#432; th&#7871;.<sup>[6]<\/sup><\/p>\n<p>M&#7895;i tri&#7873;u m&#7895;i &#273;&#7841;i &#7845;y, con ng&#432;&#7901;i m&#7895;i tri&#7873;u &#273;&#7873;u l&agrave; ng&#432;&#7901;i tr&#7901;i c&#7911;a m&#7897;t tri&#7873;u, l&agrave; &#273;&#7841;i bi&#7875;u t&#7915; c&aacute;c thi&ecirc;n th&#7875; xa x&ocirc;i &#273;&#7871;n, &#273;&#7841;i bi&#7875;u cho v&ocirc; s&#7889; ch&uacute;ng sinh t&#7841;i &#273;&oacute; t&#7899;i &#273;&acirc;y k&#7871;t duy&ecirc;n, [sao cho] trong Ch&iacute;nh Ph&aacute;p nh&#7919;ng ch&uacute;ng sinh &#7845;y kh&ocirc;ng l&#7841;c m&#7845;t. Trong khi k&#7871;t duy&ecirc;n c&#7911;a m&#7897;t tri&#7873;u th&igrave; l&#432;u l&#7841;i v&#259;n h&oacute;a m&agrave; h&#7885; mang theo. K&#7871;t duy&ecirc;n xong sang &#273;&#7901;i sau chuy&#7875;n sinh &#273;&#7871;n v&ugrave;ng &#273;&#7845;t kh&aacute;c ch&#7901; &#273;&#7907;i ng&agrave;y &#272;&#7841;i Ph&aacute;p khai truy&#7873;n. M&#7895;i tri&#7873;u &#273;&#7873;u nh&#432; v&#7853;y, t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c d&acirc;n t&#7897;c tr&ecirc;n to&agrave;n th&#7871; gi&#7899;i &#273;&#7873;u qua chuy&#7875;n sinh t&#7841;i Trung Qu&#7889;c. Bao g&#7891;m nh&acirc;n d&acirc;n c&#7911;a c&aacute;c qu&#7889;c gia; tr&#7915; m&#7897;t s&#7889; l&#7899;n nh&#7919;ng sinh m&#7879;nh th&#432;&#7907;ng gi&#7899;i &#273;&atilde; &#273;&#7871;n [chuy&#7875;n sinh] v&agrave;o l&uacute;c c&#7853;n k&#7923; b&#7855;t &#273;&#7847;u truy&#7873;n Ph&aacute;p tr&#7903; v&#7873; sau, th&igrave; nh&acirc;n d&acirc;n c&aacute;c n&#432;&#7899;c trong l&#7883;ch s&#7917; &#273;&#7873;u chuy&#7875;n sinh qua Trung Qu&#7889;c. B&#7845;t k&#7875; l&agrave; con ng&#432;&#7901;i c&#7911;a qu&#7889;c gia n&agrave;o, th&igrave; &#273;&#7847;u ti&ecirc;n l&uacute;c ch&#432; v&#7883; v&agrave;o &#272;&#7883;a c&#7847;u th&igrave; l&agrave; ng&#432;&#7901;i Trung Qu&#7889;c, b&#7903;i v&igrave; l&#7847;n th&#7913; nh&#7845;t chuy&#7875;n sinh c&#7911;a ch&#432; v&#7883; ch&iacute;nh l&agrave; &#7903; &#273;&oacute;.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tuy v&#7853;y 90% con ng&#432;&#7901;i hi&#7879;n nay &#273;&#7873;u l&agrave; c&aacute;c sinh m&#7879;nh &#273;&#7871;n t&#7915; cao t&#7847;ng, h&#417;n n&#7919;a &#273;a s&#7889; c&oacute; t&#7847;ng r&#7845;t cao; [h&#7885;] ch&#7881; l&#7907;i d&#7909;ng l&#7899;p da ng&#432;&#7901;i do Th&#7847;n t&#7841;o ra t&#7915; tr&#432;&#7899;c, [c&ograve;n] b&#7843;n th&acirc;n h&#7885; kh&ocirc;ng c&oacute; quan h&#7879; tr&#7921;c ti&#7871;p v&#7899;i c&aacute;c Th&#7847;n &#273;&atilde; t&#7841;o ra sinh m&#7879;nh con ng&#432;&#7901;i.<sup>[6]<\/sup><\/p>\n<p>Gi&#7901; &#273;&acirc;y ch&uacute;ng ta &#273;&atilde; bi&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c nguy&ecirc;n lai c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i, nguy&ecirc;n lai c&#7911;a Tam gi&#7899;i, c&#361;ng bi&#7871;t r&#7857;ng c&oacute; th&#7875; ch&uacute;ng ta &#273;&#7873;u &#273;&#7871;n t&#7915; nh&#7919;ng thi&ecirc;n th&#7875; xa x&ocirc;i n&agrave;o &#273;&oacute;, &#273;&#7841;i bi&#7875;u cho v&ocirc; l&#432;&#7907;ng ch&uacute;ng sinh n&#417;i &#273;&oacute;, t&#7841;i th&#7901;i kh&#7855;c l&#7883;ch s&#7917; v&#361; tr&#7909; m&#7899;i thay th&#7871; v&#361; tr&#7909; c&#361;, ch&uacute;ng ta c&oacute; th&#7875; &#273;&#7855;c Ph&aacute;p &#273;&#432;&#7907;c c&#7913;u &#273;&#7897; t&#7915; &#273;&oacute; ti&#7871;n nh&#7853;p v&agrave;o v&#361; tr&#7909; m&#7899;i, quay tr&#7903; v&#7873; thi&ecirc;n &#273;&#432;&#7901;ng trong v&#361; tr&#7909; m&#7899;i. Th&#7847;n truy&#7873;n c&#7845;p cho nh&acirc;n lo&#7841;i v&#259;n h&oacute;a tu luy&#7879;n c&#7911;a Nho gi&aacute;o, Th&iacute;ch gi&aacute;o, &#272;&#7841;o gi&aacute;o &#273;&#7875; gi&uacute;p nh&acirc;n lo&#7841;i gi&#7919; ti&ecirc;u chu&#7849;n &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c &#7903; m&#7897;t m&#7913;c cao, &#273;&#7891;ng th&#7901;i c&#361;ng gi&uacute;p nh&acirc;n lo&#7841;i nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c &#272;&#7841;i Ph&aacute;p c&#259;n b&#7843;n c&#7913;u &#273;&#7897; v&#361; tr&#7909;, &#273;&#7875; c&oacute; th&#7875; v&agrave;o l&uacute;c S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; t&#7899;i th&#7871; gian m&agrave; &#273;&#7891;ng h&oacute;a &#272;&#7841;i Ph&aacute;p c&ugrave;ng S&aacute;ng th&#7871; ch&#7911; quay v&#7873; thi&ecirc;n th&#432;&#7907;ng. Tuy nhi&ecirc;n do ph&aacute;p l&yacute; t&#432;&#417;ng sinh t&#432;&#417;ng kh&#7855;c c&#7911;a v&#361; tr&#7909; c&#361;, thi&#7879;n &aacute;c &#273;&#7891;ng t&#7841;i, trong khi an b&agrave;i nh&acirc;n lo&#7841;i &#7903; Tam gi&#7899;i &#273;&#7855;c Ph&aacute;p c&#361;ng &#273;&#7891;ng th&#7901;i an b&agrave;i c&aacute;c lo&#7841;i kh&#7843;o nghi&#7879;m khi ng&#432;&#7901;i ta &#273;&#7855;c Ph&aacute;p. L&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c nh&acirc;n lo&#7841;i, l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i ch&iacute;nh t&iacute;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i &#273;&#7889;i v&#7899;i Th&#7847;n, &#273;&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; an b&agrave;i c&#7911;a ma. B&#7903;i v&igrave; ma cho r&#7857;ng con ng&#432;&#7901;i ch&#7881; c&oacute; th&#7875; tr&#7843;i qua kh&#7843;o nghi&#7879;m l&#7899;n nh&#432; v&#7853;y m&#7899;i x&#7913;ng &#273;&#7855;c &#273;&#432;&#7907;c Ph&aacute;p l&#7899;n th&#7871; n&agrave;y, m&#7899;i x&#7913;ng ti&#7871;n nh&#7853;p v&agrave;o v&#361; tr&#7909; m&#7899;i t&#7889;t &#273;&#7865;p v&ocirc; t&#7927;.<\/p>\n<p>Hi&#7879;n nay ch&iacute;nh l&agrave; th&#7901;i kh&#7855;c v&#361; tr&#7909; c&#361; thay th&#7871; v&#361; tr&#7909; m&#7899;i, trong t&ocirc;n gi&aacute;o gi&#7843;ng r&#7857;ng &#273;&acirc;y l&agrave; th&#7901;i k&#7923; m&#7841;t ph&aacute;p m&#7841;t ki&#7871;p. V&agrave;o th&#7901;i k&#7923; n&agrave;y, v&#7841;n ma xu&#7845;t th&#7871;, con ch&aacute;u c&#7911;a ma chuy&#7875;n sinh v&agrave;o trong c&aacute;c ng&agrave;nh ngh&#7873; &#7903; nh&acirc;n lo&#7841;i, l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c nh&acirc;n lo&#7841;i. Ch&uacute;ng c&ograve;n chuy&#7875;n sinh v&agrave;o trong c&aacute;c t&ocirc;n gi&aacute;o, ph&aacute; ho&#7841;i gi&#7899;i lu&#7853;t c&#7911;a Th&#7847;n Ph&#7853;t, l&agrave;m nh&#7919;ng chuy&#7879;n th&#432;&#417;ng thi&ecirc;n h&#7841;i l&yacute; v&agrave; b&#7841;i ho&#7841;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c nh&acirc;n lo&#7841;i, t&#7915; trong n&#7897;i b&#7897; t&ocirc;n gi&aacute;o m&agrave; l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i t&ocirc;n gi&aacute;o, l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i ch&iacute;nh t&iacute;n c&#7911;a con ng&#432;&#7901;i &#273;&#7889;i v&#7899;i Th&#7847;n Ph&#7853;t.<\/p>\n<p>Thu&#7853;n theo lo&#7841;i thi&ecirc;n t&#432;&#7907;ng n&agrave;y, s&#7921; xu&#7845;t hi&#7879;n c&#7911;a thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a ch&iacute;nh l&agrave; nh&#7857;m m&#7909;c &#273;&iacute;ch l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c nh&acirc;n lo&#7841;i, &#273;&#7891;ng th&#7901;i c&#259;n b&#7843;n l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i ch&iacute;nh t&iacute;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i &#273;&#7889;i v&#7899;i Th&#7847;n. Darwin &#273;&atilde; t&#7915;ng n&oacute;i: &ldquo;M&#7897;t con l&#7907;n tr&#432;&#7903;ng th&agrave;nh c&ograve;n tr&ocirc;ng gi&#7889;ng ng&#432;&#7901;i h&#417;n b&#7845;t c&#7913; m&#7897;t b&agrave;o thai ng&#432;&#7901;i n&agrave;o&rdquo;, thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i tin r&#7857;ng b&#7843;n th&acirc;n con ng&#432;&#7901;i &#273;&#432;&#7907;c ti&#7871;n h&oacute;a t&#7915; &#273;&#7897;ng v&#7853;t ch&#7913; kh&ocirc;ng ph&#7843;i do Th&#7847;n t&#7841;o ra, do &#273;&oacute; con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; kh&ocirc;ng c&#7847;n ch&#7883;u tr&aacute;ch nhi&#7879;m v&#7873; nh&#7919;ng h&agrave;nh vi v&ocirc; &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#7911;a m&igrave;nh, th&#7853;m ch&iacute; coi &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c gi&#7889;ng nh&#432; s&#7921; tr&oacute;i bu&#7897;c, &#273;&#7873; x&#432;&#7899;ng vi&#7879;c t&ugrave;y &yacute; l&agrave;m nh&#7919;ng g&igrave; m&igrave;nh th&iacute;ch. T&ocirc;n ch&#7881; c&#7911;a thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a l&agrave; &ldquo;Ch&#7885;n l&#7885;c t&#7921; nhi&ecirc;n, th&iacute;ch nghi &#273;&#7875; sinh t&#7891;n&rdquo;, theo t&ocirc;n ch&#7881; n&agrave;y, ng&#432;&#7901;i ta c&oacute; th&#7875; v&igrave; l&#7907;i &iacute;ch c&#7911;a m&igrave;nh m&agrave; kh&ocirc;ng quan t&acirc;m t&#7899;i ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c, th&#7853;m ch&iacute; l&agrave;m h&#7841;i ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c, kh&ocirc;ng do d&#7921; &#273;&#7849;y ng&#432;&#7901;i kh&aacute;c v&agrave;o ch&#7895; ch&#7871;t.<\/p>\n<p>Khoa h&#7885;c hi&#7879;n &#273;&#7841;i ch&#7885;n thuy&#7871;t ti&#7871;n h&oacute;a l&agrave;m l&yacute; lu&#7853;n v&#7873; ngu&#7891;n g&#7889;c c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i, ph&#7911; nh&#7853;n s&#7921; t&#7891;n t&#7841;i c&#7911;a Th&#7847;n, t&#432;&#417;ng &#273;&#432;&#417;ng v&#7899;i vi&#7879;c l&agrave;m b&#7841;i ho&#7841;i ch&iacute;nh t&iacute;n c&#7911;a nh&acirc;n lo&#7841;i &#273;&#7889;i v&#7899;i Th&#7847;n t&#7915; c&#259;n b&#7843;n, khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng xa r&#7901;i Th&#7847;n. &#272;&#7841;o &#273;&#7913;c nh&acirc;n lo&#7841;i kh&ocirc;ng ng&#7915;ng tha h&oacute;a, khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i r&#417;i v&agrave;o v&#7921;c s&acirc;u tai h&#7885;a.<\/p>\n<p>S&#7921; tuy&ecirc;n truy&#7873;n th&ugrave; h&#7853;n v&agrave; b&#7913;c h&#7841;i t&agrave;n kh&#7889;c c&#7911;a <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#trung_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Trung C&#7897;ng<\/a> &#273;&#7889;i v&#7899;i <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> l&agrave; kh&#7843;o nghi&#7879;m l&#7899;n nh&#7845;t, tr&#7921;c ti&#7871;p nh&#7845;t v&agrave; t&agrave; &aacute;c nh&#7845;t &#273;&#7889;i v&#7899;i nh&acirc;n lo&#7841;i, &#273;&#7875; xem trong ho&agrave;n c&#7843;nh &#7845;y con ng&#432;&#7901;i c&oacute; th&#7875; &#273;&#7855;c Ph&aacute;p &#273;&#7855;c &#273;&#7897; hay kh&ocirc;ng. <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#trung_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Trung C&#7897;ng<\/a> t&#7853;p h&#7907;p to&agrave;n b&#7897; l&#7921;c l&#432;&#7907;ng t&agrave; &aacute;c kh&#7855;p n&#417;i, l&#7907;i d&#7909;ng c&#7843; b&#7897; m&aacute;y qu&#7889;c gia vu kh&#7889;ng, ph&#7881; b&aacute;ng <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_dai_phap\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n &#272;&#7841;i Ph&aacute;p<\/a> &ndash; b&#7897; &#272;&#7841;i Ph&aacute;p c&#259;n b&#7843;n s&aacute;ng t&#7841;o v&#361; tr&#7909; t&#432;&#417;ng lai, ph&#7881; b&aacute;ng S&#432; ph&#7909; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &ndash; nh&agrave; s&aacute;ng l&#7853;p <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a>, b&#7913;c h&#7841;i t&agrave;n kh&#7889;c c&aacute;c h&#7885;c vi&ecirc;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a>, b&#7913;c b&aacute;ch h&#7885; l&#432;u l&#7841;c kh&#7855;p n&#417;i, v&#7907; ch&#7891;ng con c&aacute;i ly t&aacute;n, nh&agrave; tan c&#7917;a n&aacute;t. H&#7885; b&#7883; giam c&#7847;m, b&#7883; c&#7843;i t&#7841;o lao &#273;&#7897;ng, b&#7883; k&#7871;t &aacute;n, th&#7853;m ch&iacute; b&#7883; m&#7893; c&#432;&#7899;p n&#7897;i t&#7841;ng s&#7889;ng b&aacute;n ki&#7871;m l&#7901;i. S&#7921; tuy&ecirc;n truy&#7873;n th&ugrave; h&#7853;n, gi&#7843; d&#7889;i, vu kh&#7889;ng, ph&#7881; b&aacute;ng c&#7911;a ma qu&#7927; ch&iacute;nh l&agrave; mu&#7889;n ti&ecirc;u di&#7879;t s&#7921; &#7911;ng h&#7897; v&agrave; thi&#7879;n ni&#7879;m trong t&acirc;m m&#7885;i ng&#432;&#7901;i, khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i kh&ocirc;ng c&aacute;ch n&agrave;o nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c &#272;&#7841;i Ph&aacute;p c&#259;n b&#7843;n c&#7913;u &#273;&#7897; v&#361; tr&#7909;, khi&#7871;n con ng&#432;&#7901;i m&#7845;t &#273;i c&#417; h&#7897;i &#273;&#432;&#7907;c c&#7913;u &#273;&#7897; t&#7841;i th&#7901;i kh&#7855;c l&#7883;ch s&#7917; v&#361; tr&#7909; canh t&acirc;n, khi&#7871;n cho &#7913;c v&#7841;n n&#259;m ch&#7901; &#273;&#7907;i c&#7911;a ch&uacute;ng sinh v&#361; tr&#7909; tr&#7903; th&agrave;nh v&ocirc; &iacute;ch.<\/p>\n<p>Trong Th&aacute;nh Kinh c&oacute; r&#7845;t nhi&#7873;u &#273;o&#7841;n n&oacute;i v&#7873; ng&agrave;y ph&aacute;n x&eacute;t, trong Th&aacute;nh Kinh ph&uacute;c &acirc;m Matthew c&oacute; n&oacute;i chi ti&#7871;t v&#7873; ng&agrave;y ph&aacute;n x&eacute;t &#273;&oacute;. Nh&#7919;ng ng&#432;&#7901;i b&#7883; &ldquo;v&#7883; v&#432;&#417;ng&rdquo; nguy&#7873;n r&#7857;ng &ldquo;b&#432;&#7899;c v&agrave;o ng&#7885;n l&#7917;a v&#297;nh h&#7857;ng m&agrave; ma qu&#7927; v&agrave; s&#7913; gi&#7843; c&#7911;a ch&uacute;ng chu&#7849;n b&#7883; cho&rdquo;, l&agrave; nh&#7919;ng &ldquo;ng&#432;&#7901;i nh&#7887; b&eacute; nh&#7845;t trong c&aacute;c anh em c&#7911;a ta&rdquo;, ng&#432;&#7901;i m&agrave; kh&ocirc;ng &#273;&#432;&#7907;c &#259;n, kh&ocirc;ng &#273;&#432;&#7907;c u&#7889;ng, kh&ocirc;ng ch&#7895; n&#432;&#417;ng th&acirc;n, kh&ocirc;ng c&oacute; c&aacute;i m&#7863;c, ch&#7883;u b&#7879;nh t&#7853;t, b&#7883; nh&#7889;t v&agrave;o ng&#7909;c kh&ocirc;ng ai gi&uacute;p &#273;&#7905;, kh&ocirc;ng ai &#273;&#7891;ng c&#7843;m. &#7902; Trung Qu&#7889;c, c&aacute;c h&#7885;c vi&ecirc;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a> ph&#7843;i ch&#7883;u s&#7921; b&#7913;c h&#7841;i t&agrave;n kh&#7889;c c&ograve;n h&#417;n th&#7871; n&#7919;a. N&#7871;u nh&#432; c&aacute;c h&#7885;c vi&ecirc;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a> ch&iacute;nh l&agrave; &ldquo;ng&#432;&#7901;i nh&#7887; nh&#7845;t trong c&aacute;c anh em c&#7911;a ta&rdquo; &#273;&#432;&#7907;c n&oacute;i &#273;&#7871;n trong Th&aacute;nh Kinh Matthew, n&#7871;u cu&#7897;c b&#7913;c h&#7841;i <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a> ch&iacute;nh l&agrave; m&#7897;t b&agrave;i ki&#7875;m tra v&#7873; &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c l&#432;&#417;ng tri c&#7911;a m&#7895;i ng&#432;&#7901;i &#273;&#7875; t&#7915; &#273;&oacute; ph&aacute;n x&eacute;t xem ng&#432;&#7901;i &#7845;y &#273;&#432;&#7907;c l&ecirc;n thi&ecirc;n &#273;&#432;&#7901;ng hay xu&#7889;ng &#273;&#7883;a ng&#7909;c, v&#7853;y th&igrave; c&acirc;u tr&#7843; l&#7901;i trong s&acirc;u th&#7859;m n&#7897;i t&acirc;m ch&uacute;ng ta l&agrave; g&igrave;? N&#7871;u nh&#432; ch&uacute;ng ta v&igrave; b&#7883; l&#7915;a g&#7841;t b&#7903;i tuy&ecirc;n truy&#7873;n th&ugrave; h&#7853;n c&#7911;a <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#trung_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Trung C&#7897;ng<\/a> m&agrave; t&#7887; ra l&#7841;nh l&ugrave;ng, v&ocirc; t&acirc;m tr&#432;&#7899;c cu&#7897;c b&#7913;c h&#7841;i t&agrave;n kh&#7889;c &#273;&#7889;i v&#7899;i c&aacute;c h&#7885;c vi&ecirc;n <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a>, th&igrave; mong b&#7841;n h&atilde;y nhanh ch&oacute;ng t&igrave;m hi&#7875;u s&#7921; th&#7921;c v&#7873; <a class=\"lar-automated-link\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/chu-giai-tu-vung#phap_luan_cong\" rel=\"nofollow\" target=\"_blank\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a>. &#272;&#7915;ng &#273;&#7875; nh&#7919;ng tuy&ecirc;n truy&#7873;n ph&#7881; b&aacute;ng gi&#7843; d&#7889;i c&#7911;a ma qu&#7927; h&#7911;y m&#7845;t l&#432;&#417;ng tri c&#7911;a b&#7841;n, h&#7911;y m&#7845;t c&#417; duy&ecirc;n quay v&#7873; thi&ecirc;n th&#432;&#7907;ng c&#7911;a b&#7841;n t&#7841;i th&#7901;i kh&#7855;c l&#7883;ch s&#7917; v&#361; tr&#7909; canh t&acirc;n, khi&#7871;n b&#7841;n u&#7893;ng ph&iacute; ngh&igrave;n v&#7841;n n&#259;m ch&#7901; &#273;&#7907;i.<\/p>\n<blockquote><p>Th&#7847;n s&#7869; xu&#7845;t hi&#7879;n trong x&atilde; h&#7897;i nh&acirc;n lo&#7841;i [m&#7897;t c&aacute;ch] gi&#7889;ng nh&#432; con ng&#432;&#7901;i, gi&#7843;ng ra &#273;&#7873;u l&#7841;i l&agrave; ch&acirc;n l&yacute;. Ch&iacute;nh l&agrave; xem ranh gi&#7899;i &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c ng&#432;&#7901;i ta, xem quan ni&#7879;m &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#7911;a ng&#432;&#7901;i &#7845;y c&ograve;n c&oacute; th&#7875; nh&#7853;n th&#7913;c &Ocirc;ng hay kh&ocirc;ng, c&ograve;n c&oacute; th&#7875; ch&#7845;p nh&#7853;n quy ph&#7841;m &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c c&#259;n b&#7843;n m&agrave; v&#361; tr&#7909; n&agrave;y quy &#273;&#7883;nh cho nh&acirc;n lo&#7841;i, c&#361;ng ch&iacute;nh l&agrave; ti&ecirc;u chu&#7849;n &#273;&#7841;o &#273;&#7913;c cu&#7889;i c&ugrave;ng s&#7869; quy&#7871;t &#273;&#7883;nh xem ng&#432;&#7901;i ta c&ograve;n nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c Ph&aacute;p &#273;ang &#273;&#7871;n c&#7913;u ch&uacute;ng sinh hay kh&ocirc;ng. Nh&#7853;n th&#7913;c &#273;&#432;&#7907;c, th&igrave; ch&#432; v&#7883; &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7855;c &#273;&#7897;, &#273;&#7855;c c&#7913;u.<sup>[8]<\/sup><\/p><\/blockquote>\n<p>N&#7871;u nh&#432; ch&uacute;ng ta &#273;&#7873;u &#273;&#7871;n t&#7915; nh&#7919;ng thi&ecirc;n th&#7875; xa x&ocirc;i, b&#7843;n th&acirc;n c&oacute; li&ecirc;n h&#7879; v&#7899;i v&ocirc; l&#432;&#7907;ng ch&uacute;ng sinh, th&igrave; li&#7879;u t&#7841;i th&#7901;i kh&#7855;c l&#7883;ch s&#7917; v&#361; tr&#7909; canh t&acirc;n n&agrave;y, b&#7841;n c&oacute; th&#7875; nghe th&#7845;y ti&#7871;ng g&#7885;i t&ecirc;n b&#7841;n t&#7915; n&#417;i s&acirc;u th&#7859;m c&#7911;a &#273;&#7841;i khung xa x&ocirc;i, c&#7843;m nh&#7853;n &#273;&#432;&#7907;c s&#7921; tha thi&#7871;t tr&ocirc;ng mong c&#7911;a v&ocirc; l&#432;&#7907;ng ch&uacute;ng sinh trong thi&ecirc;n qu&#7889;c c&#7911;a b&#7841;n kh&ocirc;ng?<\/p>\n<p><strong>Ghi ch&uacute;<\/strong><\/p>\n<p>Lo&#7841;t b&agrave;i n&agrave;y c&oacute; nhi&#7873;u ch&#7895; tr&iacute;ch d&#7851;n n&#7897;i dung trong c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p c&#7911;a S&#432; ph&#7909;&nbsp;L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute;, ho&agrave;n to&agrave;n d&#7921;a tr&ecirc;n l&yacute; gi&#7843;i m&#7897;t chi&#7873;u v&agrave; h&#7841;n ch&#7871; c&#7911;a c&aacute; nh&acirc;n t&aacute;c gi&#7843;, do &#273;&oacute; khi tr&iacute;ch d&#7851;n kh&oacute; tr&aacute;nh kh&#7887;i &#273;o&#7841;n ch&#432;&#417;ng th&#7911; ngh&#297;a. Nguy&ecirc;n t&aacute;c c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng c&#7911;a S&#432; ph&#7909; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; c&oacute; n&#7897;i h&agrave;m th&acirc;m s&acirc;u v&agrave; r&#7897;ng l&#7899;n, c&aacute;c &#273;&#7897;c gi&#7843; quan t&acirc;m xin h&atilde;y &#273;&#7885;c c&aacute;c b&agrave;i gi&#7843;ng Ph&aacute;p nguy&ecirc;n v&#259;n c&#7911;a S&#432; ph&#7909; L&yacute; H&#7891;ng Ch&iacute; &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#259;ng t&#7843;i mi&#7877;n ph&iacute; t&#7841;i trang web: <a href=\"http:\/\/phapluan.org\">http:\/\/phapluan.org<\/a>.<\/p>\n<p>Xem ti&#7871;p <a href=\"http:\/\/chanhkien.org\/2018\/04\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-5-vu-tru-moi-ky-nguyen-moi.html\">Ph&#7847;n 5<\/a><\/p>\n<p>[2] <a href=\"http:\/\/vi.falundafa.org\/lectures\/19961012L.html\">Gi&#7843;ng Ph&aacute;p t&#7841;i Ph&aacute;p h&#7897;i Houston [1996]<\/a><\/p>\n<p>[3] <a href=\"http:\/\/vi.falundafa.org\/book\/flg_html\/index.html\">Ph&aacute;p Lu&acirc;n C&ocirc;ng<\/a><\/p>\n<p>[4] <a href=\"http:\/\/vn.minghui.org\/news\/2859-giang-phap-tai-phap-hoi-quoc-te-washington-dc.html\">Gi&#7843;ng Ph&aacute;p t&#7841;i Ph&aacute;p h&#7897;i qu&#7889;c t&#7871; Washington DC [2001]<\/a><\/p>\n<p>[5] <a href=\"http:\/\/vn.minghui.org\/news\/24881-giang-phap-tai-phap-hoi-mien-tay-my-quoc-2004.html\">Gi&#7843;ng Ph&aacute;p t&#7841;i Ph&aacute;p h&#7897;i mi&#7873;n T&acirc;y M&#7929; qu&#7889;c n&#259;m 2004<\/a><\/p>\n<p>[6] <a href=\"http:\/\/vn.minghui.org\/news\/36892-giang-phap-luan-luu-tai-bac-my.html\">Gi&#7843;ng Ph&aacute;p trong chuy&#7871;n &#273;i quanh B&#7855;c M&#7929; [2002]<\/a><\/p>\n<p>[7] <a href=\"http:\/\/vi.falundafa.org\/book\/zfl_html\/index.html\">B&agrave;i gi&#7843;ng th&#7913; ch&iacute;n, Chuy&#7875;n Ph&aacute;p Lu&acirc;n<\/a><\/p>\n<p>[8] <a href=\"http:\/\/vn.minghui.org\/news\/2917-giang-phap-tai-phap-hoi-new-york-2007.html\">Gi&#7843;ng Ph&aacute;p t&#7841;i Ph&aacute;p h&#7897;i New York n&#259;m 2007<\/a><\/p>\n<p>D&#7883;ch t&#7915;: <a href=\"http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/152137\">http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/152137<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ChanhKien.org] V&#361; tr&#7909; h&igrave;nh th&agrave;nh nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? Con ng&#432;&#7901;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? V&#361; tr&#7909; ph&#7843;i ch&#259;ng kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n gi&#7899;i? Ng&#432;&#7899;c nh&igrave;n l&ecirc;n b&#7847;u tr&#7901;i &#273;&#7847;y r&#7851;y c&aacute;c v&igrave; tinh t&uacute;, bi&#7871;t bao ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7921; h&#7887;i b&#7843;n th&acirc;n nh&#432; v&#7853;y. Nh&#432;ng d&ugrave; c&oacute; tra c&#7913;u t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c s&aacute;ch v&#7903; kinh &#273;i&#7875;n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[304,84],"tags":[200],"class_list":["post-25169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-loat-bai","category-vu-tru-hoc","tag-vu-tru-chan-thuc"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ChanhKien.org] V&#361; tr&#7909; h&igrave;nh th&agrave;nh nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? Con ng&#432;&#7901;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? V&#361; tr&#7909; ph&#7843;i ch&#259;ng kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n gi&#7899;i? Ng&#432;&#7899;c nh&igrave;n l&ecirc;n b&#7847;u tr&#7901;i &#273;&#7847;y r&#7851;y c&aacute;c v&igrave; tinh t&uacute;, bi&#7871;t bao ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7921; h&#7887;i b&#7843;n th&acirc;n nh&#432; v&#7853;y. Nh&#432;ng d&ugrave; c&oacute; tra c&#7913;u t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c s&aacute;ch v&#7903; kinh &#273;i&#7875;n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-30T11:28:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-30T20:53:53+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"quychan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"quychan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"52 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\"},\"author\":{\"name\":\"quychan\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897\"},\"headline\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i\",\"datePublished\":\"2017-11-30T11:28:03+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-30T20:53:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\"},\"wordCount\":10447,\"keywords\":[\"Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c\"],\"articleSection\":[\"Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)\",\"V\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\",\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-11-30T11:28:03+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-30T20:53:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897\",\"name\":\"quychan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/291fd00e18354de0898efb1cf78f02d71c82368b9adb14532cdee53087e55408?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/291fd00e18354de0898efb1cf78f02d71c82368b9adb14532cdee53087e55408?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"quychan\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/\"],\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/quychan\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"[ChanhKien.org] V&#361; tr&#7909; h&igrave;nh th&agrave;nh nh&#432; th&#7871; n&agrave;o? Con ng&#432;&#7901;i t&#7915; &#273;&acirc;u &#273;&#7871;n? V&#361; tr&#7909; ph&#7843;i ch&#259;ng kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n gi&#7899;i? Ng&#432;&#7899;c nh&igrave;n l&ecirc;n b&#7847;u tr&#7901;i &#273;&#7847;y r&#7851;y c&aacute;c v&igrave; tinh t&uacute;, bi&#7871;t bao ng&#432;&#7901;i &#273;&atilde; t&#7915;ng t&#7921; h&#7887;i b&#7843;n th&acirc;n nh&#432; v&#7853;y. Nh&#432;ng d&ugrave; c&oacute; tra c&#7913;u t&#7845;t c&#7843; c&aacute;c s&aacute;ch v&#7903; kinh &#273;i&#7875;n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2017-11-30T11:28:03+00:00","article_modified_time":"2025-05-30T20:53:53+00:00","author":"quychan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"quychan","Est. reading time":"52 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html"},"author":{"name":"quychan","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897"},"headline":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i","datePublished":"2017-11-30T11:28:03+00:00","dateModified":"2025-05-30T20:53:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html"},"wordCount":10447,"keywords":["Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c"],"articleSection":["Lo\u1ea1t b\u00e0i (Series)","V\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html","name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"datePublished":"2017-11-30T11:28:03+00:00","dateModified":"2025-05-30T20:53:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2017\/11\/loat-bai-nhan-thuc-ve-vu-tru-chan-thuc-4-nhan-thuc-ve-nhan-loai.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lo\u1ea1t b\u00e0i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00e2n th\u1ef1c (4): Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/f039890d84d17582c935890e882bd897","name":"quychan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/291fd00e18354de0898efb1cf78f02d71c82368b9adb14532cdee53087e55408?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/291fd00e18354de0898efb1cf78f02d71c82368b9adb14532cdee53087e55408?s=96&d=mm&r=g","caption":"quychan"},"sameAs":["http:\/\/"],"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/quychan"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25169"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25169\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}