{"id":23366,"date":"2014-04-10T03:48:46","date_gmt":"2014-04-10T03:48:46","guid":{"rendered":"http:\/\/chanhkien.org\/?p=23366"},"modified":"2025-05-12T10:25:21","modified_gmt":"2025-05-12T03:25:21","slug":"kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html","title":{"rendered":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd"},"content":{"rendered":"<p><b>[ChanhKien.org]<\/b><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-29844 size-large\" src=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png 819w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-240x300.png 240w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-768x960.png 768w, https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png 1376w\" sizes=\"(max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Trong h\u01a1n hai th\u1eadp k\u1ef7 qua, ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0nh vi v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng c\u1ee9 cho th\u1ea5y c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0nh vi, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 sinh h\u1ecdc c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t trong nh\u1eefng gi\u1ea3 thuy\u1ebft m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 thi\u1ec7n v\u00e0 \u00e1c s\u1ebd t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. C\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng gi\u1ea3 thuy\u1ebft \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n n\u00e0y c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng r\u1ea5t cao s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt. K\u1ebft lu\u1eadn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1eeb n\u0103m 1976 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1994, v\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u1ea3o s\u00e1t d\u1ef1a tr\u00ean c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng do L.F. Berkman v\u00e0 S. Leonard Syme \u0111\u1ed3ng ch\u1ee7 tr\u00ec. Tr\u01b0\u1eddng Y D\u01b0\u1ee3c Yale v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u1ec7 sinh v\u00e0 Y t\u1ebf C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng John Hopkins thu\u1ed9c vi\u1ec7n S\u1ee9c kh\u1ecfe T\u00e2m th\u1ea7n Qu\u1ed1c gia v\u00e0 Trung t\u00e2m Qu\u1ed1c gia v\u1ec1 Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c D\u1ecbch v\u1ee5 Y t\u1ebf \u0111\u00e3 t\u00e0i tr\u1ee3 cho nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y. D\u1eef li\u1ec7u d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y tr\u00edch t\u1eeb th\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp b\u1edfi Ph\u00f2ng Y t\u1ebf c\u00e1c khu d\u00e2n c\u01b0 qu\u1eadn Alameda thu\u1ed9c bang California v\u00e0o n\u0103m 1965. L\u00fac ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 h\u01a1n 8.023 b\u1ed9 c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i v\u00e0 6.928 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i \u0111\u00e1p. Tuy v\u1eady nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u theo d\u00f5i (follow-up study) sau n\u00e0y ch\u1ec9 bao g\u1ed3m 2.229 \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 2.496 ph\u1ee5 n\u1eef trong \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i t\u1eeb 30-69.<\/p>\n<p>C\u00e1c gi\u1ea3 thuy\u1ebft cho cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u theo d\u00f5i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i k\u00e9o d\u00e0i 9 n\u0103m c\u1ee7a d\u00e2n c\u01b0 qu\u1eadn Alameda g\u1ed3m c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00f4n nh\u00e2n, m\u1ed1i giao ti\u1ebfp v\u1edbi b\u1ea1n th\u00e2n v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng, t\u00edn \u0111\u1ed3 nh\u00e0 th\u1edd v\u00e0 c\u00e1c hi\u1ec7p h\u1ed9i ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. K\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1ch ly v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7, k\u00e8m theo c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed kh\u00f3 g\u1ea7n, k\u00e9m giao ti\u1ebfp v\u00e0 l\u1eadp d\u1ecb c\u00f3 tu\u1ed5i th\u1ecd ng\u1eafn h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i th\u00e2n m\u1eadt v\u00e0 b\u1ec1n ch\u1eb7t. M\u1eb7c d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c \u0111i nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng trong c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, nh\u01b0ng c\u00e1c cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n h\u00f2a thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n v\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng ti\u00eau ch\u00ed \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n.<\/p>\n<p>Ti\u00eau \u0111\u1ec1 ng\u1eafn g\u1ecdn c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y l\u00e0 &#8220;C\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o&#8221;. C\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9c l\u1ed9 khuynh h\u01b0\u1edbng nh\u00e2n \u0111\u1ea1o, gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, d\u1ec5 h\u00f2a \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1ed1ng h\u00f2a thu\u1eadn s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ee7a h\u1ecd h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u01b0 x\u1eed tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c n\u1eefa l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ee7a \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1ecb r\u00fat ng\u1eafn nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef khi h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o. V\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean thay, nh\u1eefng k\u1ebb x\u1ea3o quy\u1ec7t, th\u00f4 t\u1ee5c, h\u1eb1n h\u1ecdc v\u00e0 \u00edch k\u1ef7, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 tr\u1ee5c l\u1ee3i cho b\u1ea3n th\u00e2n, s\u1ed1ng kh\u00f3 g\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n ch\u1ebft \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i tr\u1ebb h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e1ch c\u01b0 x\u1eed x\u00e3 giao l\u00e0nh m\u1ea1nh. C\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y c\u00f2n cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c ch\u1ee7ng t\u1ed9c hay thu nh\u1eadp kh\u00e1c nhau, v\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u00e8n luy\u1ec7n th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c phong c\u00e1ch s\u1ed1ng kh\u00e1c nhau \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd. K\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y nh\u1eafn nh\u1ee7 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n tinh t\u1ea5n \u0111i\u1ec1u g\u00ec? M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n hi\u1ec3u r\u00f5 r\u1eb1ng c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0nh m\u1ea1nh y\u00eau c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i v\u00f4 ng\u00e3, t\u1eeb bi v\u00e0 v\u1ecb tha. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n lu\u00f4n c\u00e2n nh\u1eafc m\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, c\u01b0 x\u1eed v\u00e0 giao ti\u1ebfp c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Do \u0111\u00f3, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y mu\u1ed1n nh\u1eafn nh\u1ee7 ch\u00fang ta r\u1eb1ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t v\u00e0 c\u0103n c\u01a1 tu luy\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gieo v\u00e0o trong t\u00e2m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y hay sao? Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n r\u1eb1ng c\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed t\u00edch c\u1ef1c s\u1ebd t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n hay sao?<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y cho th\u1ea5y trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00e1c nhau th\u00ec h\u00f4n nh\u00e2n c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc 60 tu\u1ed5i th\u00ec t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ch\u1ee7 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1i v\u1edbi kho\u1ea3ng th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd. Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Michigan \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t kh\u1ea3o s\u00e1t tr\u00ean 165 ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i t\u1eeb 55 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadp vi\u1ec7n v\u00ec b\u1ec7nh kinh ni\u00ean. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi k\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh ho\u1eb7c s\u1ed1ng c\u00f9ng gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t h\u01a1n v\u00e0 \u00edt ph\u1ea3i nh\u1eadp vi\u1ec7n h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4 \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p>C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Michigan v\u00e0 Harvard c\u00f2n ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Trong m\u1ed9t kh\u1ea3o s\u00e1t do Tr\u01b0\u1eddng y D\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvard th\u1ef1c hi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham gia \u0111\u01b0\u1ee3c cho xem m\u1ed9t b\u1ed9 phim t\u00e0i li\u1ec7u n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng \u1edf Calcutta, \u1ea4n \u0110\u1ed9. B\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i bi\u1ebft quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt trong c\u00e1c khu \u1ed5 chu\u1ed9t c\u1ee7a Calcutta. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng s\u00e2u s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5m l\u00f2ng b\u00e1c \u00e1i c\u1ee7a b\u00e0. C\u00e1c th\u00f4ng s\u1ed1 c\u1ee7a cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u y\u00eau c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham gia ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch ngay l\u1eadp t\u1ee9c khi b\u1ed9 phim k\u1ebft th\u00fac. K\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi xem phim \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ra \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu. Ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng Immunoglobulin A, m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf ph\u00f2ng v\u1ec7 t\u1ef1 nhi\u00ean b\u1ea3o v\u1ec7 con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi vi khu\u1ea9n v\u00e0 virus, \u0111\u00e3 t\u0103ng l\u00ean \u0111\u00e1ng k\u1ec3 sau khi xem phim. Immunoglobulin A l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng c\u1ee7a ph\u00e2n t\u1eed kh\u00e1ng th\u1ec3 gi\u00fap ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 nhi\u1ec5m b\u1ec7nh c\u1ee7a h\u1ec7 h\u00f4 h\u1ea5p. Nghi\u00ean c\u1ee9u y t\u1ebf c\u00f2n ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh b\u1edfi s\u1ef1 l\u00e3o h\u00f3a, t\u1ee9c l\u00e0 n\u00f3 s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng k\u00e9m hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y, h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch th\u00edch b\u1edfi c\u00e1c h\u00e0nh vi x\u00e3 h\u1ed9i t\u00edch c\u1ef1c. Qua \u0111\u00f3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn t\u1eeb kh\u1ea3o s\u00e1t k\u1ec3 tr\u00ean r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft t\u1eeb bi v\u00e0 nh\u1eabn n\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u v\u1ed1n hi\u1ec3n nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111oan ch\u00ednh, cao th\u01b0\u1ee3ng, ch\u00ednh tr\u1ef1c v\u00e0 trung th\u1ef1c s\u1ebd s\u1ed1ng l\u00e2u h\u01a1n. V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00e2m l\u00fd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi tu\u1ed5i th\u1ecd. Khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ni\u1ec1m n\u1edf v\u00e0 s\u1eb5n l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 k\u1ebb kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n h\u1ed3i t\u00edch c\u1ef1c t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp nh\u1eadn. \u0110\u00e1p l\u1ea1i, h\u1ecd s\u1ebd th\u00e2n thi\u1ec7n v\u00e0 mang \u01a1n v\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh c\u1ea3m g\u1eafn b\u00f3 t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ea3m th\u1ea5y th\u01b0 th\u00e1i v\u00e0 gi\u1ea3m c\u0103ng th\u1eb3ng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt. Ngo\u00e0i ra, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, n\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 \u00edch cho h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mang t\u00e2m \u0111\u1ecba kh\u00f4ng t\u1ed1t, x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 thu l\u1ee3i cho b\u1ea3n th\u00e2n, s\u1ed1ng kh\u00f3 g\u1ea7n, \u0111\u1ec1u r\u1ea5t \u0111o\u1ea3n th\u1ecd. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0, m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 l\u00e3o h\u00f3a \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hung h\u0103ng, thi\u1ebfu thi\u1ec7n c\u1ea3m, th\u00edch tranh c\u00e3i, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 ti\u00eau c\u1ef1c, th\u00ec nh\u1eefng c\u0103n b\u1ec7nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 t\u1eafc ngh\u1ebdn \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u tr\u1edf n\u00ean tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y s\u1ebd m\u1eafc nh\u1eefng ch\u1ee9ng m\u1ec7nh v\u1ec1 h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00e0nh vi x\u00e3 h\u1ed9i t\u00edch c\u1ef1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng m\u1ea5t t\u1ef1 ch\u1ee7, lu\u00f4n n\u00f3ng gi\u1eadn v\u00e0 th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1ebd ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn huy\u1ebft \u00e1p c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc thay, n\u00f3 s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i b\u1ec7nh t\u1eadt v\u1ec1 cao huy\u1ebft \u00e1p, v\u1ed1n r\u1ea5t kh\u00f3 ch\u1eefa tr\u1ecb. Kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00f2n cho bi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ecdng t\u1ed9i trong gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c, v\u00ed d\u1ee5 tham \u00f4, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u1eafc b\u1ec7nh m\u1ea5t ng\u1ee7, d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng, c\u0103ng th\u1eb3ng v\u00e0 b\u1ed3n ch\u1ed3n. Ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00e2m l\u00fd \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ea3m th\u1ea5y t\u1ed9i l\u1ed7i. V\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1 khi t\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 tu\u1ed5i th\u1ecd ng\u1eafn h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea1m nh\u1eefng t\u1ed9i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Tham kh\u1ea3o:<\/p>\n<p>1. http:\/\/www.andrus.org\/about_us\/financials\/AnnlRpt99\/andrusar99.pdf.<\/p>\n<p>2. http:\/\/ist-socrates.berkeley.edu\/~aging\/HPsection4.html.<\/p>\n<p>3. Strawbridge, W. J., Cohen, R. D., Shema, S. J., and Kaplan, G. A. Frequent attendance at religious services and mortality over 28 years, Am J Public Health. 87: 957-61, 1997.<\/p>\n<p>4. Berkman, L. F. and Syme, S. L. Social networks, host resistance, and mortality: a nine-year follow-up study of Alameda County residents, Am J Epidemiol. 109: 186-204, 1979.<\/p>\n<p>5. The Family in America, A Publication of the Rockford Institute Center on the Family in America. 6.<\/p>\n<p>6. Seeman, T. E., Kaplan, G. A., Knudsen, L., Cohen, R., and Guralnik, J. Social network ties and mortality among the elderly in the Alameda County Study, Am J Epidemiol. 126: 714-23, 1987.<\/p>\n<p>7. http:\/\/www.medical-library.net\/specialties\/framer.html?\/specialties\/_mind_body_medicine.html.<\/p>\n<p>8. Cha, K. Y., Wirth, D. P., and Lobo, R. A. Does prayer influence the success of in vitro fertilization-embryo transfer? Report of a masked, randomized trial, J Reprod Med. 46: 781-7, 2001.<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/16604\">http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/16604<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.pureinsight.org\/node\/208\">http:\/\/www.pureinsight.org\/node\/208<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong h\u01a1n hai th\u1eadp k\u1ef7 qua, ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0nh vi v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng c\u1ee9 cho th\u1ea5y c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0nh vi, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 sinh h\u1ecdc c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-23366","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khoa-hoc-khac"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Trong h\u01a1n hai th\u1eadp k\u1ef7 qua, ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0nh vi v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng c\u1ee9 cho th\u1ea5y c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0nh vi, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 sinh h\u1ecdc c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-04-10T03:48:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-12T03:25:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1376\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"theherald\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"theherald\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\"},\"author\":{\"name\":\"theherald\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"headline\":\"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd\",\"datePublished\":\"2014-04-10T03:48:46+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:25:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\"},\"wordCount\":2639,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png\",\"articleSection\":[\"Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\",\"name\":\"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png\",\"datePublished\":\"2014-04-10T03:48:46+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-12T03:25:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png\",\"width\":1376,\"height\":1720},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\",\"name\":\"theherald\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"theherald\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"Trong h\u01a1n hai th\u1eadp k\u1ef7 qua, ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0nh vi v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng c\u1ee9 cho th\u1ea5y c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0nh vi, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 sinh h\u1ecdc c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2014-04-10T03:48:46+00:00","article_modified_time":"2025-05-12T03:25:21+00:00","og_image":[{"width":1376,"height":1720,"url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png","type":"image\/png"}],"author":"theherald","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"theherald","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html"},"author":{"name":"theherald","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"headline":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd","datePublished":"2014-04-10T03:48:46+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:25:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html"},"wordCount":2639,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png","articleSection":["Khoa h\u1ecdc kh\u00e1c"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html","name":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F-819x1024.png","datePublished":"2014-04-10T03:48:46+00:00","dateModified":"2025-05-12T03:25:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ECE7546E-B7D3-4460-AAF3-C27E1ED2274F.png","width":1376,"height":1720},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2014\/04\/kham-pha-khoa-hoc-niem-tin-thien-ac-tac-dong-truc-tiep-den-tuoi-tho.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc: Ni\u1ec1m tin thi\u1ec7n \u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b","name":"theherald","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","caption":"theherald"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23366\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}