{"id":21500,"date":"2013-03-02T03:26:33","date_gmt":"2013-03-02T03:26:33","guid":{"rendered":"http:\/\/chanhkien.org\/?p=21500"},"modified":"2025-06-01T07:08:19","modified_gmt":"2025-06-01T00:08:19","slug":"bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html","title":{"rendered":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" title=\"CauChuyenLuanHoi\" src=\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"449\" \/><\/p>\n<p><strong>[Chanhkien.org]<\/strong> Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0169 tr\u1ee5 d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng, kh\u00f4ng m\u1ed9t sinh m\u1ec7nh n\u00e0o tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 c\u00e2u th\u00fac c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fd &#8220;th\u00e0nh-tr\u1ee5-ho\u1ea1i-di\u1ec7t&#8221; c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169. C\u00e1c v\u1ecb Th\u1ea7n t\u1ea1i c\u1ea3nh gi\u1edbi cao th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 bi\u1ebfn d\u1ecb v\u00e0 b\u1ea1i ho\u1ea1i theo th\u00e1ng n\u0103m d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n t\u1ed1 v\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c sinh m\u1ec7nh t\u1ea1i c\u1ea3nh gi\u1edbi th\u1ea5p m\u00e0 lo l\u1eafng b\u1ea5t an. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u1ecb \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c Gi\u1ea3 v\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n ch\u00fang sinh c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng ng\u1ed9 Ph\u1eadt Ph\u00e1p kim c\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t ho\u1ea1i \u0111\u00e3 li\u1ec1u m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc nguy hi\u1ec3m, \u0111\u1ea7u thai \u0111\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi th\u1eadp \u00e1c, [v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch] t\u00f4i luy\u1ec7n Ph\u1eadt Ph\u00e1p &#8220;t\u1ed1i ch\u00ednh&#8221; \u0111\u1ec3 mang v\u1ec1 thi\u00ean qu\u1ed1c c\u1ee7a m\u00ecnh. Ng\u1edd \u0111\u00e2u nh\u00e2n th\u1ebf hi\u1ec3m \u00e1c, ch\u00ednh m\u00ecnh c\u0169ng b\u1ecb h\u1ee7y t\u1ea1i n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. C\u00e1c v\u1ecb Thi\u00ean Ch\u1ee7, Nh\u01b0 Lai t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ea7ng th\u1ee9 kh\u00e1c nhau \u0111ang kh\u00f4ng ng\u1eebng quan s\u00e1t, suy ngh\u0129 c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u0103n b\u1ea3n v\u1edbi ki\u1ebfp n\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 ch\u00fang sinh trong v\u0169 tr\u1ee5 \u0111ang ph\u1ea3i c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1i di\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd S\u01b0 t\u00f4n v\u0129 \u0111\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u1ea7ng cao c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n sinh \u0111i xu\u1ed1ng t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ea7ng, \u0111\u00e3 khai truy\u1ec1n &#8220;\u0110\u1ea1i Gi\u00e1c chi Ph\u00e1p&#8221; b\u1ea5t kh\u1ea3 t\u01b0 ngh\u1ecb t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ea7ng kh\u00e1c nhau trong \u0111\u1ea1i khung v\u0169 tr\u1ee5. Tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c Ph\u1eadt, \u0110\u1ea1o, Th\u1ea7n v\u1eabn \u0111ang kh\u00f4ng ng\u1eebng quan s\u00e1t s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a, ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a th\u1ebf cu\u1ed9c. M\u1ed9t s\u1ed1 Gi\u00e1c Gi\u1ea3 quy\u1ebft t\u00e2m tr\u1ee3 gi\u00fap S\u01b0 t\u00f4n chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng Ph\u00e1p Lu\u00e2n, Ph\u00e1p ch\u00ednh c\u00e0n kh\u00f4n t\u1ea1i nh\u00e2n gian. S\u01b0 t\u00f4n xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng th\u1ee9 thi\u00ean th\u1ec3 v\u0169 tr\u1ee5 [n\u01a1i] sinh m\u1ec7nh t\u00f4i \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i, gi\u1ea3ng m\u1ed9t l\u1ea7n Ph\u00e1p cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p V\u01b0\u01a1ng, Thi\u00ean Ch\u1ee7 t\u1ea1i t\u1ea7ng th\u1ee9 \u0111\u00f3 c\u1ee7a t\u00f4i. Sau khi nghe S\u01b0 t\u00f4n gi\u1ea3ng Ph\u00e1p xong, t\u00f4i c\u00e0ng hi\u1ec3u r\u00f5 th\u00eam n\u1ed9i h\u00e0m th\u00e2m s\u00e2u c\u1ee7a s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a sinh m\u1ec7nh, quy\u1ebft t\u00e2m tr\u1ee3 S\u01b0 Ch\u00ednh Ph\u00e1p. Th\u1ebf l\u00e0 t\u00f4i v\u00e0 b\u1ed1n v\u1ecb \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p V\u01b0\u01a1ng trong c\u1ea3nh gi\u1edbi \u0111\u00f3 c\u1ee7a t\u00f4i c\u00f9ng theo S\u01b0 t\u00f4n \u0111i xu\u1ed1ng nh\u00e2n th\u1ebf. Khi xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi thi\u00ean qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Quang Minh, b\u00ean b\u1edd n\u00fai xanh khe su\u1ed1i, tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi con trai c\u1ee7a Ph\u00e1p V\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 Lai \u1edf c\u1ea3nh gi\u1edbi \u0111\u00f3 \u0111ang kh\u1ed5 t\u00e2m ngh\u0129 c\u00e1ch gi\u1ea3i c\u1ee9u ki\u1ebfp n\u1ea1n cho ch\u00fang sinh. T\u00f4i li\u1ec1n bay \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh c\u1ee7a Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi anh: &#8220;Ph\u1eadt Ch\u1ee7 s\u1ebd gi\u00e1ng h\u1ea1 xu\u1ed1ng ph\u00e0m, chuy\u1ec3n \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p Lu\u00e2n, ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t nh\u1ea5t, t\u1ea1i sao kh\u00f4ng theo Ph\u1eadt Ch\u1ee7 c\u00f9ng nhau \u0111i xu\u1ed1ng th\u1ebf gian t\u00f4i luy\u1ec7n, \u0111\u00fac n\u00ean Ph\u00e1p kim c\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t ho\u1ea1i?&#8221; Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed kh\u00f4ng ch\u00fat l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1, n\u00f3i: &#8220;Mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n d\u1eabn ki\u1ebfn, b\u00e1i ki\u1ebfn Ph\u1eadt Ch\u1ee7, \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf t\u00e2m \u00fd&#8221;. T\u00f4i n\u00f3i: &#8220;H\u00e3y theo t\u00f4i&#8221;. T\u00f4i v\u00e0 Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed \u0111i \u0111\u1ebfn thi\u00ean cung \u0110\u1ea1i Minh Uy\u1ec3n c\u1ee7a S\u01b0 t\u00f4n.<\/p>\n<p>S\u01b0 t\u00f4n ng\u1ed3i tr\u00ean \u0111\u00e0i sen cao, Ph\u00e1p t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n th\u00e1nh trang nghi\u00eam v\u00f4 t\u1ef7. Kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u xong, t\u00f4i n\u00f3i: &#8220;Th\u01b0a Ph\u1eadt Ch\u1ee7, hai ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang con nguy\u1ec7n c\u00f9ng Ng\u00e0i \u0111i xu\u1ed1ng nh\u00e2n th\u1ebf, tr\u1ee3 gi\u00fap Ng\u00e0i h\u1ed3ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt Ph\u00e1p, c\u1ee9u \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh&#8221;. &#8220;Hai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i bi\u1ebft nh\u00e2n th\u1ebf hi\u1ec3m \u00e1c, con \u0111\u01b0\u1eddng gian kh\u1ed5?&#8221; T\u00f4i n\u00f3i: &#8220;Hai ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang con nguy\u1ec7n d\u1ef1a v\u00e0o Ph\u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a Ph\u1eadt Ch\u1ee7, kh\u00f4ng s\u1ee3 s\u1ed1ng ch\u1ebft. \u0110\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf quy\u1ebft t\u00e2m, xin d\u00f9ng th\u1ec7 \u01b0\u1edbc l\u00e0m ch\u1ee9ng&#8221;. S\u01b0 t\u00f4n t\u1eeb bi nh\u00ecn ch\u00fang t\u00f4i, v\u1eaby tay m\u1ed9t c\u00e1i, tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft li\u1ec1n xu\u1ea5t hi\u1ec7n hai chi\u1ebfc b\u00e0n, tr\u00ean b\u00e0n c\u00f3 hai cu\u1ed9n gi\u1ea5y gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0ng. T\u00f4i vi\u1ebft l\u00ean, th\u1ec7 \u01b0\u1edbc: &#8220;M\u1ed9t, d\u00f9ng ch\u00ednh ni\u1ec7m \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng th\u1ef1c Ph\u1eadt Ph\u00e1p v\u0129 \u0111\u1ea1i. Hai, n\u1ebfu nh\u01b0 c\u00f3 t\u00e0 \u00e1c ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd d\u00f9ng t\u00ednh m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 duy h\u1ed9, b\u1ea3o v\u1ec7 Ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n v\u0129 \u0111\u1ea1i trang nghi\u00eam. Ba, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00e0m tr\u00e1i th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, t\u1ea5t s\u1ebd g\u1eb7p \u00e1c b\u00e1o h\u00ecnh th\u1ea7n to\u00e0n di\u1ec7t&#8221;. Trong s\u1ed1 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0110\u1ea1i Ph\u00e1p, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed3ng tu \u1edf c\u00e1c t\u1ea7ng th\u1ee9 thi\u00ean qu\u1ed1c kh\u00e1c nhau \u0111\u00e3 t\u1eebng k\u00fd th\u1ec7 \u01b0\u1edbc v\u1edbi S\u01b0 t\u00f4n. N\u1ed9i dung c\u01a1 b\u1ea3n kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n<p>Sau khi t\u1eeb bi\u1ec7t S\u01b0 t\u00f4n, ra kh\u1ecfi \u0110\u1ea1i Minh Uy\u1ec3n, Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i: &#8220;Nh\u00e2n th\u1ebf gian nan hi\u1ec3m \u00e1c, n\u0103m th\u00e1ng d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng, n\u1ebfu c\u00f3 m\u00ea m\u1ea5t c\u0169ng mong th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n gia h\u1ed9 cho&#8221;. T\u00f4i n\u00f3i: &#8220;T\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd duy h\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00ea m\u1ea5t. N\u1ebfu nh\u01b0 t\u00f4i c\u00f3 m\u00ea m\u1edd trong nh\u00e2n th\u1ebf, c\u0169ng hy v\u1ecdng Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed c\u1ee9u t\u00f4i kh\u1ecfi ph\u00fat sinh t\u1eed&#8221;. Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed n\u00f3i: &#8220;T\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn c\u0169ng ph\u1ea3i d\u00f9ng sinh m\u1ec7nh \u0111\u1ec3 duy h\u1ed9&#8221;.<\/p>\n<p>Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed s\u1eafp ph\u1ea3i \u0111i xu\u1ed1ng, Nh\u01b0 Lai v\u00e0 ch\u00fang Th\u1ea7n th\u00e2n thi\u1ebft n\u01a1i thi\u00ean qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Quang Minh l\u01b0u luy\u1ebfn kh\u00f4ng n\u1ee1, l\u1ec7 tu\u00f4n \u0111\u1ea7y m\u1eb7t, s\u1ee3 r\u1eb1ng l\u1ea7n ly bi\u1ec7t n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u00e0y g\u1eb7p l\u1ea1i Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed. Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed nh\u00ecn ch\u00fang Th\u1ea7n ki\u00ean \u0111\u1ecbnh m\u00e0 n\u00f3i: &#8220;T\u00f4i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng Thi\u00ean di\u1ec7p c\u00fac, khi c\u00e1nh hoa m\u00e0u v\u00e0ng th\u1ee9 1.000 c\u1ee7a Thi\u00ean di\u1ec7p c\u00fac khai n\u1edf, th\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi kh\u1eafc t\u00f4i s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1!&#8221; N\u00f3i xong b\u00e8n mang h\u1ea1t gi\u1ed1ng Thi\u00ean di\u1ec7p c\u00fac \u0111\u1ec3 v\u00e0o trong \u0111\u1ea5t c\u1ee7a thi\u00ean qu\u1ed1c, r\u1ed3i ki\u00ean quy\u1ebft quay l\u01b0ng \u0111i xu\u1ed1ng. Hai ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang t\u00f4i c\u00f9ng ch\u00fang Th\u1ea7n theo S\u01b0 t\u00f4n ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i xu\u1ed1ng nh\u00e2n th\u1ebf. Qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1eeb thi\u00ean qu\u1ed1c \u0111i xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tam gi\u1edbi, d\u00f9ng quan ni\u1ec7m th\u1eddi gian c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 th\u00e1ng n\u0103m c\u1ef1c k\u1ef3 d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng kh\u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o h\u00ecnh dung \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng 67 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, n\u00f3 g\u1ea7n v\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi h\u01a1n, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t h\u00e0ng n\u0103m cao h\u01a1n, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 b\u1ec1 m\u1eb7t b\u00ecnh qu\u00e2n h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 45 \u0111\u1ed9 C tr\u1edf l\u00ean. Khi \u0111\u00f3 nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 l\u00e0 s\u1ed1ng trong c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng ho\u1eb7c trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t. Th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. Khi \u0111\u00f3 b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 hai th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba l\u1edbn ch\u1ee7 y\u1ebfu, l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 ng\u1ee5 c\u1ee7a t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3, d\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng kho\u1ea3ng 3 m\u00e9t. C\u00f2n nam b\u00e1n c\u1ea7u c\u00f3 b\u1ed1n th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba, \u0111a s\u1ed1 l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m trung, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p b\u00e9 c\u01b0 ng\u1ee5, \u1edf gi\u1eefa nam b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00f2n \u0111\u1ea3o v\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o v\u1edbi h\u00ecnh th\u00f9 to l\u1edbn. Do \u0111\u00f3 c\u1ef1 nh\u00e2n, trung nh\u00e2n, ti\u1ec3u nh\u00e2n s\u1ed1ng xen k\u1ebd v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9ng, th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t to l\u1edbn so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t hi\u1ec7n nay. Kho\u1ea3ng 67 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba, tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi, trong l\u00f2ng bi\u1ec3n c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1ea7y c\u00e1c lo\u1ea1i h\u00ecnh qu\u1ea7n th\u1ec3 kh\u1ee7ng long. Th\u1ef1c v\u1eadt tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y l\u1edbn nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi v\u00e0 t\u1ea3o. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0o l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 khu v\u01b0\u1eddn l\u1ea1c th\u00fa c\u1ee7a lo\u00e0i kh\u1ee7ng long. Trong l\u00f2ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee7ng nh\u00e2n lo\u1ea1i. Khi \u0111\u00f3 ch\u1ee7ng t\u1ed9c m\u1ef9 nh\u00e2n ng\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf trong l\u00f2ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. D\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i nh\u00e2n ng\u01b0, t\u00ednh t\u00ecnh hung t\u00e0n. C\u00f3 c\u1ea3 hai lo\u1ea1i h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f4 h\u1ea5p b\u1eb1ng ph\u1ed5i v\u00e0 b\u1eb1ng mang, b\u1ec1 m\u1eb7t th\u00e2n th\u1ec3 ph\u1ee7 chi ch\u00edt v\u1ea3y, m\u00e0u x\u00e1m th\u00e9p. Hai con m\u1eaft \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u chi\u1ebfm 1\/3 khu\u00f4n m\u1eb7t, ph\u1ea7n m\u0169i c\u00f3 2 l\u1ed7, mi\u1ec7ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1 ch\u00e9p, \u1edf trong tr\u1ea3i \u0111\u1ea7y c\u00e1c r\u0103ng s\u1eafc nh\u1ecdn, d\u00e1ng cao g\u1ea7n 2 m\u00e9t. C\u00f3 m\u00e0ng gi\u1eefa c\u00e1c ng\u00f3n tay, v\u00e0 ch\u00e2n. Lo\u1ea1i nh\u00e2n ng\u01b0 n\u00e0y th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u00f2 l\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt [ch\u1ee7ng] ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m trung v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u1ee7ng long \u1edf l\u1ee5c \u0111\u1ecba. V\u0169 kh\u00ed c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn c\u1ee7a c\u00e1c di h\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0i s\u1eafc. T\u1ea1i hai th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u, n\u01a1i ch\u1ee7ng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3 t\u1eadp trung s\u1ed1ng ch\u1ee7 y\u1ebfu, c\u00f3 13 qu\u1ed1c gia v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c, khi \u0111\u00f3 t\u00f4i s\u1ed1ng t\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u1edf v\u00f9ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t. V\u00ec [l\u00e0 n\u01a1i] th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u1eddi s\u1edbm nh\u1ea5t, n\u00ean qu\u1ed1c gia n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng chi qu\u1ed1c, c\u00f3 13 lo\u1ea1i t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng t\u00f4n gi\u00e1o trong 4 qu\u1ed1c gia. Do b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng t\u00edn ng\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean x\u1ea3y ra chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>Theo t\u1eadp t\u1ee5c khi \u0111\u00f3, ngay t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf (m\u1edbi b\u1ecf s\u1eefa m\u1eb9), t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1i T\u1ebf t\u01b0 c\u1ee7a Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u1ef1a ch\u1ecdn, ti\u1ebfn h\u00e0nh h\u1ecdc t\u1eadp t\u00f4n gi\u00e1o, tu luy\u1ec7n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ee5c c\u1ee7a \u00f4ng. T\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i T\u1ebf t\u01b0 l\u00e0 quan s\u00e1t thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng, d\u1ef1 \u0111o\u00e1n th\u1ecbnh suy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, d\u1ef1 b\u00e1o thi\u00ean tai t\u1ef1 nhi\u00ean, ph\u1ee5 t\u00e1 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c tr\u1ecb qu\u1ed1c, th\u1eeba ti\u1ebfp Thi\u00ean \u00fd, gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4i ph\u1ee5c nguy\u00ean kh\u00ed. Tr\u1ea3i qua 35 n\u0103m gian kh\u1ed5 \u0111\u1ed9c tu trong t\u00f4n gi\u00e1o, t\u00f4i ti\u1ebfn nh\u1eadp v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i ti\u1ec7m ng\u1ed9 cao \u0111\u1ed9, chi\u1ebfu theo Thi\u00ean \u00fd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ed3ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt Ph\u00e1p. Ph\u1eadt Ph\u00e1p m\u00e0 t\u00f4i ch\u1ee9ng ng\u1ed9, h\u1ed3ng d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Ph\u00e1p \u0110\u1ea1i Nh\u1eadt Gi\u00e1c. Tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c, bao g\u1ed3m c\u1ea3 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Ph\u1eadt Ph\u00e1p. C\u00e1c chi\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c th\u1ed1ng nh\u1ea5t vi\u1ec7c \u0103n \u1edf, th\u1ed1ng nh\u1ea5t k\u1ef9 n\u0103ng luy\u1ec7n t\u1eadp qu\u00e2n s\u1ef1, c\u0169ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t ti\u1ebfn h\u00e0nh tu luy\u1ec7n t\u00f4n gi\u00e1o, gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 c\u00e1c v\u00f5 t\u0103ng Thi\u1ebfu L\u00e2m th\u1eddi x\u01b0a v\u1eady, quy\u1ec1n thi\u1ec1n h\u1ee3p nh\u1ea5t. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c, Hakan Achilles (\u0111\u1ee9a con c\u1ee7a ch\u00fang Th\u1ea7n) th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u1eddi t\u00f4i \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng cung \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u00fang \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nghe t\u00f4i tuy\u00ean gi\u1ea3ng Ph\u1eadt Ph\u00e1p, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 v\u1ecb Ph\u00e1p Ho\u00e0ng T\u1eed c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u0110\u1ea1i Quang Minh \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf tr\u00ean. C\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian, t\u00f4i v\u00e0o cung nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00f4ng th\u1ea5y Hakan Achilles b\u1ecf b\u00ea tri\u1ec1u ch\u00ednh, su\u1ed1t ng\u00e0y l\u1ea5y r\u01b0\u1ee3u l\u00e0m ni\u1ec1m vui, th\u1ea5y v\u1eady t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c: &#8220;Th\u01b0a \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng th\u00e1ng ng\u00e0y qua, \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a ng\u00e0i sao l\u1ea1i ch\u00f9ng xu\u1ed1ng. Ban \u0111\u00eam t\u00f4i quan s\u00e1t thi\u00ean v\u0103n, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c gia t\u00e0 gi\u00e1o T\u01b0 M\u1ec5 \u0110\u1ea3o \u0111ang li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u00e2n c\u1eadn c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1i quy m\u00f4 x\u00e2m chi\u1ebfm n\u01b0\u1edbc ta, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ef1 t\u00ednh g\u00ec ch\u01b0a?&#8221; Hakan Achilles c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: &#8220;N\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta qu\u1ed1c ph\u00fa d\u00e2n c\u01b0\u1eddng, chi\u1ebfn s\u0129 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i d\u0169ng m\u00e3nh, ng\u01b0\u1eddi T\u01b0 M\u1ec5 \u0110\u1ea3o sao d\u00e1m \u0111\u1ebfn t\u1ea5n c\u00f4ng, ta \u0111\u00e3 ch\u00e1n m\u1ec7t v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh nhau ch\u00e9m gi\u1ebft, n\u00ean an h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 ph\u1ed3n hoa th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00f4i n\u00f3i: &#8220;H\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n anh ta m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, tuy nhi\u00ean v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb t\u00e0 gi\u00e1o m\u00ea ho\u1eb7c. S\u1ef1 s\u1ed1ng ch\u1ebft gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t con c\u1eebu l\u1ea1c treo tr\u00ean d\u00e2y, tr\u1eddi cao \u0111\u00e3 giao ph\u00f3 cho \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1ecbch s\u1eed v\u0129 \u0111\u1ea1i, \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ee9u ch\u00fang sinh thi\u00ean h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc c\u01a1n n\u01b0\u1edbc s\u00f4i l\u1eeda b\u1ecfng. Gi\u1eefa h\u1ea1nh ph\u00fac c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ch\u00fang sinh thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn, hy v\u1ecdng \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng h\u00e3y l\u1ea5y ch\u00fang sinh thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m tr\u1ecdng, tu k\u1ef7 tr\u1ecb qu\u1ed1c, v\u00ec ch\u00fang sinh thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 khai s\u00e1ng c\u01a1 nghi\u1ec7p thi\u00ean c\u1ed5, v\u0129nh vi\u1ec5n vui h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng&#8221;. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea7y n\u00e9t h\u1ed5 th\u1eb9n, n\u00f3i: &#8220;Ta nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd ghi nh\u1edb l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00ec \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang thi\u00ean h\u1ea1 h\u1ea1nh ph\u00fac v\u0129nh c\u1eedu, ta s\u1ebd c\u1ed1ng hi\u1ebfn m\u1ecdi th\u1ee9 c\u1ee7a ta&#8221;. T\u1eeb \u0111\u00f3, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Hakan Achilles nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, ch\u0103m lo tr\u1ecb qu\u1ed1c, to\u00e0n l\u1ef1c t\u1eadn t\u00e2m tr\u1ecb v\u00ec \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, tr\u1ea3i qua c\u1ed1 g\u1eafng gian kh\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i li\u00ean minh c\u1ee7a t\u00e0 \u00e1c, th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c hai th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u1ee7a t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3.<\/p>\n<p>Sau khi t\u1ea5t c\u1ea3 chi\u1ebfn s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac, Hakan Achilles, v\u1ecb vua c\u1ee7a qu\u1ed1c gia ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u1ee9ng tr\u00ean \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai, ng\u00f3n tay ch\u1ec9 v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n tr\u1eddi xa x\u00f4i v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i: &#8220;Nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 ta \u0111\u00e3 \u0111i qua, t\u1ea5t c\u1ea3 qu\u1ed1c th\u1ed5 c\u1ee7a ta, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i \u00f4ng s\u1ebd h\u1ed3ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt Ph\u00e1p. N\u1ebfu nh\u01b0 c\u1ea7n s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1, ta s\u1ebd to\u00e0n t\u00e2m t\u1eadn s\u1ee9c. Ta trao quy\u1ec1n cho \u00f4ng, h\u00e3y gi\u00e1o h\u00f3a mu\u00f4n d\u00e2n c\u1ee7a ta nh\u00e9!&#8221; T\u00f4i n\u00f3i: &#8220;Th\u01b0a \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng, t\u00f4i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ee9 m\u1ec7nh&#8230;.&#8221; B\u1ea3y ngh\u00ecn n\u0103m sau, Ph\u1eadt Ph\u00e1p m\u00e0 t\u00f4i h\u1ed3ng truy\u1ec1n \u0111i v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 m\u1ea1t ph\u00e1p.<\/p>\n<p>M\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng y\u00ean b\u00ecnh, khi con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi th\u1ee9c d\u1eady sau gi\u1ea5c ng\u1ee7 say, gi\u1eefa b\u1ea7u tr\u1eddi con th\u1eb1n l\u1eb1n bay \u0111ang v\u01b0\u01a1n \u0111\u00f4i c\u00e1nh d\u00e0i g\u1ea7n 10 m\u00e9t k\u00e8m theo ti\u1ebfng k\u00eau ch\u00f3i tai nh\u1eb1m v\u1ec1 ph\u00eda con m\u1ed3i. Trong khu r\u1eebng l\u00e1 r\u1ed9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi m\u1ed9t con ki\u1ebfm long \u0111ang d\u1eabn theo con nh\u1ecf c\u1ee7a n\u00f3 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u00ean d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc y\u00ean t\u0129nh, kh\u00f4ng xa \u0111\u00f3 m\u1ed9t con kh\u1ee7ng long b\u1ea1o ch\u00faa h\u00e1u \u0103n \u0111ang nh\u0103m nhe m\u1eb9 con c\u1ee7a ki\u1ebfm long. B\u1ea5t ch\u1ee3t t\u1eeb n\u01a1i xa truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00e2m thanh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u00e2m vang, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e1m kh\u1ee7ng long trong r\u1eebng \u0111\u1ec1u v\u1ec3nh tai l\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 n\u01a1i m\u00e0 \u00e2m thanh truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u nh\u00ecn v\u1ec1 n\u01a1i g\u00f3c tr\u1eddi; m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 25 km (b\u1eb1ng v\u1edbi m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 nh\u1ecf) mang theo \u00e2m thanh \u1ea7m \u1ea7m d\u1eef d\u1ed9i do s\u1ef1 ma s\u00e1t v\u1edbi kh\u00f4ng kh\u00ed ph\u00e1t ra, \u0111ang \u0111\u00e2m v\u00e0o tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 30 km\/gi\u00e2y. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u1edbn kinh thi\u00ean \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ecba, to\u00e0n b\u1ed9 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111ang rung chuy\u1ec3n. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00e2m l\u1ec7ch kh\u1ecfi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o v\u1ed1n c\u00f3, bay xa ra kh\u1ecfi m\u1eb7t tr\u1eddi. Sau khi ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh n\u00e0y \u0111\u00e2m tr\u00fang tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 va \u0111\u1eadp c\u1ee7a ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh, m\u1ea5y th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n. Sau va ch\u1ea1m c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u1ee7a \u0111\u00e1, b\u1ee5i, c\u1ed9ng th\u00eam n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n b\u1ecb kh\u00ed h\u00f3a \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean m\u1ed9t \u0111\u00e1m m\u00e2y h\u00ecnh n\u1ea5m kh\u1ed5ng l\u1ed3, kh\u00f4ng ng\u1eebng, kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e2ng cao bao ph\u1ee7 c\u1ea3 b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, che l\u1ea5p \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u01a1i v\u00e0o trong \u0111\u00eam t\u1ed1i. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi c\u01a1n s\u00f3ng th\u1ea7n kh\u1ed5ng l\u1ed3 cao \u0111\u1ebfn 5 km, cu\u1ed1n quanh c\u1ea3 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, ti\u1ebfp theo \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c tr\u1eadn m\u01b0a l\u1edbn kh\u00f4ng ng\u1edbt li\u00ean t\u1ee5c c\u1ea3 m\u1ea5y ng\u00e0y. \u0110\u00e1ng s\u1ee3 h\u01a1n n\u1eefa ch\u00ednh l\u00e0 do s\u1ef1 va ch\u1ea1m c\u1ee7a ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a l\u1edbp v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba. M\u1ed9t s\u1ed1 h\u00f2n \u0111\u1ea3o l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00ecm xu\u1ed1ng \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng. M\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ee5c \u0111\u1ecba d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n v\u1ee5t kh\u1ecfi m\u1eb7t bi\u1ec3n h\u01b0\u1edbng th\u1eb3ng l\u00ean tr\u1eddi theo l\u1ef1c va ch\u1ea1m c\u1ee7a ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh. \u0110\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bi\u1ebfn th\u00e0nh l\u1ee5c \u0111\u1ecba, c\u00f2n l\u1ee5c \u0111\u1ecba tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng t\u1ea5t c\u1ea3 sinh m\u1ec7nh, v\u0103n minh tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a n\u00f3 ch\u00ecm s\u00e2u xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n. Do th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u00e0 v\u1ecf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u1ecbch chuy\u1ec3n, s\u1ef1 va ch\u1ea1m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn v\u00f4 s\u1ed1 s\u1ef1 phun tr\u00e0o li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c n\u00fai l\u1eeda l\u1edbn nh\u1ecf, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kh\u00f3i b\u1ee5i cu\u1ed3n cu\u1ed9n c\u1ea3 ng\u00e0y, tay gi\u01a1 ra kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u00f3n. Tro n\u00fai l\u1eeda d\u00e0y \u0111\u1eb7c b\u1ed1c l\u00ean bao ph\u1ee7 c\u1ea3 b\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i 32 n\u0103m. Do tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, c\u00e1c \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c v\u1eadt g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ch\u1ebft h\u1ebft, lo\u00e0i kh\u1ee7ng long c\u0169ng do \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u1ea7n d\u1ea7n tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng, tr\u00e1i \u0111\u1ea5t b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 b\u0103ng h\u00e0. V\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y \u0111i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng s\u00f3t b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 v\u0103n minh ti\u1ebfp theo.<\/p>\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ea1i bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba, m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai n\u1eb1m k\u1ec1 b\u1edd bi\u1ec3n \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y bi\u1ec3n \u0111\u00e3 nh\u00f4 l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t bi\u1ec3n h\u01a1n 8.000 m\u00e9t, v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u00f3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ecba v\u01b0\u01a1n cao l\u00ean m\u1ea5y ng\u00e0n m\u00e9t so v\u1edbi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n. Nh\u00e2n lo\u1ea1i ng\u00e0y nay c\u1ee7a ch\u00fang ta g\u1ecdi ng\u1ecdn n\u00fai \u1ea5y l\u00e0 n\u00fai Chomolungma, c\u00f2n cao nguy\u00ean do v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n \u1ea5y h\u00ecnh th\u00e0nh g\u1ecdi l\u00e0 cao nguy\u00ean Thanh T\u1ea1ng.<\/p>\n<p>(c\u00f2n ti\u1ebfp&#8230;)<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/60179\">http:\/\/www.zhengjian.org\/node\/60179<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0169 tr\u1ee5 d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng, kh\u00f4ng m\u1ed9t sinh m\u1ec7nh n\u00e0o tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 c\u00e2u th\u00fac c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fd &#8220;th\u00e0nh-tr\u1ee5-ho\u1ea1i-di\u1ec7t&#8221; c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[83],"tags":[198],"class_list":["post-21500","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nguyen-than-bat-diet","tag-bau-troi-cua-lich-su"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0169 tr\u1ee5 d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng, kh\u00f4ng m\u1ed9t sinh m\u1ec7nh n\u00e0o tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 c\u00e2u th\u00fac c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fd &quot;th\u00e0nh-tr\u1ee5-ho\u1ea1i-di\u1ec7t&quot; c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-03-02T03:26:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-01T00:08:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"theherald\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"theherald\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\"},\"author\":{\"name\":\"theherald\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"headline\":\"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1)\",\"datePublished\":\"2013-03-02T03:26:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-01T00:08:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\"},\"wordCount\":4403,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\",\"keywords\":[\"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed\"],\"articleSection\":[\"Nguy\u00ean th\u1ea7n b\u1ea5t di\u1ec7t\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\",\"name\":\"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\",\"datePublished\":\"2013-03-02T03:26:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-01T00:08:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg\",\"width\":\"300\",\"height\":\"449\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/\",\"name\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net\",\"description\":\"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b\",\"name\":\"theherald\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"theherald\"},\"url\":\"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","og_description":"Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0169 tr\u1ee5 d\u00e0i \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng, kh\u00f4ng m\u1ed9t sinh m\u1ec7nh n\u00e0o tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 c\u00e2u th\u00fac c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fd \"th\u00e0nh-tr\u1ee5-ho\u1ea1i-di\u1ec7t\" c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169.","og_url":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html","og_site_name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","article_published_time":"2013-03-02T03:26:33+00:00","article_modified_time":"2025-06-01T00:08:19+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"theherald","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"theherald","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html"},"author":{"name":"theherald","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"headline":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1)","datePublished":"2013-03-02T03:26:33+00:00","dateModified":"2025-06-01T00:08:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html"},"wordCount":4403,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg","keywords":["B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed"],"articleSection":["Nguy\u00ean th\u1ea7n b\u1ea5t di\u1ec7t"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html","url":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html","name":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1) - Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg","datePublished":"2013-03-02T03:26:33+00:00","dateModified":"2025-06-01T00:08:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#primaryimage","url":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg","contentUrl":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/CauChuyenLuanHoi.jpg","width":"300","height":"449"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/2013\/03\/bau-troi-cua-lich-su-phap-duyen-phan-1.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/chanhkien.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed: Ph\u00e1p duy\u00ean (Ph\u1ea7n 1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#website","url":"https:\/\/chanhkien.org\/","name":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn Net","description":"Ch\u00e1nh Ki\u1ebfn","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/chanhkien.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/6115f011d1b43779cad108a50456489b","name":"theherald","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/chanhkien.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cf4d336b7e90ef262d54efdee88221812a3bd3704a43658308f1b2659485f50?s=96&d=mm&r=g","caption":"theherald"},"url":"https:\/\/chanhkien.org\/author\/theherald"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21500"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21500\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chanhkien.org\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}