Quan niệm truyền thống lý giải như thế nào về làm người tốt và hành thiện?
Bài viết của đệ tử Đại Pháp ở hải ngoại
[MINH HUỆ 10-01-2026] Phản bức hại đã bước sang năm thứ 27, tại một vài khu vực ở Trung Quốc Đại lục lại phát tán tin đồn về kinh văn giả. Mặc dù những người và việc làm kinh văn giả lần nào cũng rất vụng về, nhưng lần nào cũng có một số ít người bị dẫn động. Tình huống này khiến tôi nghĩ rằng, tạm thời không bàn đến những vấn đề căn bản của tu luyện, đối với văn hóa truyền thống về “làm người”, “làm người tốt”, “thế nào là thiện, thế nào là ác”, có thể nhân cơ hội này ôn lại đôi chút, cũng coi như một bước tu bổ những thiếu sót.
Nói đến làm người tốt, văn hóa 5000 năm Trung Hoa giảng “Nhà tích thiện, ắt có dư phúc”. Thế nào mới tính là tích thiện? Viên Liễu Phàm thời nhà Minh trong gia huấn dạy con đã viết 10 câu chuyện hành thiện. Sau đó nói, nếu suy xét kỹ lưỡng: “Thiện (hành thiện) có thiện thật, có thiện giả; có thẳng thắn, có quanh co; có âm, có dương; có đúng, có sai; có lệch lạc, có chân chính; có một nửa, có viên mãn (tròn đầy); có lớn, có nhỏ; có khó, có dễ. Những điều này đều có đạo lý riêng, đều nên phân biệt kỹ càng. Nếu làm việc thiện mà không hiểu đạo lý trong đó, sẽ tự cho mình là đang hành thiện, đâu biết rằng thực chất là đang gieo mầm tai họa.”
Tiên sinh Liễu Phàm trong bài gia huấn “Phương pháp tích thiện” đã ghi lại một hiện tượng mà dù chiếu rọi vào thời hiện đại cũng có thể tìm thấy rất nhiều ví dụ thực tế: Một số nho sinh đều cho rằng bản thân mình sao có thể không rõ thiện ác? Càng không thể điên đảo thiện ác; nhưng phía đối thoại với họ (một vị xuất gia) đã chỉ ra một cách rõ ràng hơn, người đời (bao gồm cả nho sinh) bị quan niệm thế tục che mờ, thường phán đoán thiện ác theo cảm tính chủ quan, thậm chí còn oán trách ông Trời thực thi (luật) thiện ác hữu báo.
Về vấn đề thế nào mới là thiện? Thế nào mới là ác? Trong bài gia huấn này có nói rằng:
(Xuất phát điểm và mục đích) làm việc có ích cho người khác, đó là thiện; (xuất phát điểm và mục đích) làm việc có lợi cho bản thân, đó là ác. Một việc thiện mà người đó làm, khiến người xung quanh được lợi ích thì là công, công chính là chân (thiện); chỉ nghĩ đến lợi ích bản thân đạt được, đó là tư, tư chính là giả rồi. Hành động thiện xuất phát từ lương tâm, đó là chân (thiện); chỉ làm qua loa chiếu lệ, đó là giả (thiện). Làm việc thiện mà không cầu báo đáp, đó là chân thiện; ngược lại là giả thiện.
Còn về sự ngay thẳng hay quanh co, trong bài có nói, các bậc thánh hiền thời xưa thà rằng tán thưởng những người có chí khí cao, sẵn sàng tiến bước, hoặc những người an phận thủ thường, không muốn làm loạn, bởi vì những người này mới có bản lĩnh gánh vác, có năng lực hành động, có thể dạy bảo, giúp họ tiến bộ. Thế nhưng, người thời nay lại ưa chuộng những kẻ lươn lẹo, hoặc những kẻ bề ngoài trông có vẻ tận tụy, chân chất nhưng thực chất đã đánh mất nguyên tắc – hạng người ‘ba phải’ (kẻ mà Khổng Tử gọi là ‘Hương nguyện’ – đạo đức giả).“
Vì vậy, phàm là muốn tích công đức, “bắt buộc phải từ những chỗ vi tế nhất khi khởi tâm động niệm, lặng lẽ gột rửa tâm của mình cho thanh tịnh, không được để những niệm đầu tà ác (không thuần chính) làm ô nhiễm tâm của bản thân.”
“Hoàn toàn là cái tâm muốn cứu tế thế nhân, đó là ngay thẳng; nếu còn tồn tại một chút tâm muốn lấy lòng thế tục, thì đó là quanh co. Hoàn toàn là cái tâm yêu thương người (từ bi vị tha), đó là ngay thẳng; nếu có dù chỉ một mảy may tâm oán hận bất bình thế nhân, thì đó là quanh co; hoàn toàn là cái tâm cung kính người khác, đó chính là ngay thẳng; nếu có dù chỉ một chút tâm giễu cợt người đời, thì đó là quanh co. Những điều này đều nên phân biệt một cách tỉ mỉ.”
“Thế nào gọi là âm dương? Phàm là một người làm việc thiện được người khác biết đến, gọi là dương thiện; làm việc thiện mà người khác không biết đến, gọi là âm đức. Người có âm đức, ông Trời tự nhiên sẽ biết và ban thưởng cho người đó. Người có dương thiện, mọi người đều biết đến họ, khen ngợi họ, họ bèn hưởng thụ danh tiếng trên đời. Hưởng thụ danh tiếng tốt, mặc dù cũng là phúc, nhưng ‘danh’ lại là thứ mà trời đất kiêng kỵ, trời đất không thích những kẻ háo danh.”
Câu chuyện kể đến đây, những người sẵn sàng tĩnh tâm lại tìm vấn đề của bản thân, đều không khó để liên tưởng đến, người thời xưa tu thân đều lấy bậc thánh hiền làm tiêu chuẩn, vậy người tu luyện càng phải dĩ Pháp vi Sư.
Những hành vi như: Lan truyền kinh văn giả, cố tình làm khác người, khoa trương rầm rộ, kéo bè kết phái, tranh đấu không ngừng, cố chấp ý kiến cá nhân, đẩy trách nhiệm ra ngoài, thói quen nhìn nhận bản thân, nhìn con người và sự việc gặp phải trong tu luyện theo tầng thứ của người thường… loại hành vi này, ngoại trừ ngoại lai can nhiễu, liệu có phải ở tầng thứ người thường lẫn tầng thứ tu luyện đều có nguyên nhân là do không phân rõ thiện ác, không hiểu thế nào là tu thiện chăng?
Sư phụ giảng trong “Chuyển Pháp Luân”:
“Người luyện công thật sự giảng rằng: những cái mà người thường vẫn truy cầu thì chúng tôi không truy cầu; thứ mà người thường có thì chúng tôi cũng không quan tâm; nhưng thứ mà chúng tôi có thì người thường có muốn cũng không được.” (Bài giảng thứ chín, Chuyển Pháp Luân)
“‘Tâm tính’ là gì? Tâm tính bao gồm có đức (‘đức’ là một chủng vật chất), gồm có Nhẫn, gồm có ngộ, gồm có xả, xả bỏ các loại dục vọng và các loại tâm chấp trước trong người thường; còn cả khả năng chịu khổ v.v., gồm các thứ của rất nhiều phương diện.” (Bài giảng thứ nhất, Chuyển Pháp Luân)
Một vài khu vực, tỷ lệ những người không tinh tấn trong thời gian dài chiếm khá cao, phần lớn thời gian tu luyện Chính Pháp đều bị lãng phí vào những việc thế tục của người thường, do đó cho đến nay tư tưởng quan niệm vẫn dừng lại ở con người, và sai lầm họ mắc phải cũng tương tự như lỗi lầm của người khác trong những năm đầu khi còn chưa thành thục. Có những khu vực áp lực bức hại lớn hơn một chút, hỗn loạn hơn một chút, nếu tận dụng cho đúng, thì đó là cơ hội đề cao cuối cùng. Người buông bỏ quan niệm càng nhiều, người tu lên càng nhiều, thì càng có thể thanh trừ tà ác bên ngoài, thậm chí đạt đến hiệu quả khiến tà ác tự diệt. Những người hễ gặp vấn đề liền tranh cãi không ngừng, nhấn mạnh tự ngã, phủ định người khác, có vấn đề lại hướng đến người khác tìm đáp án, nếu thời gian dài không cải biến trạng thái của con người, thì rất dễ chiêu mời bức hại.
Có thể nói như thế này: Có thể dùng tâm khiêm tốn nhìn nhận bản thân, thực sự phân rõ thiện ác trong người thường, đó là điểm khởi đầu để làm một người tốt nơi thế tục. Nỗ lực yêu cầu bản thân đạt được yêu cầu của Pháp, thì mới là người tu luyện. Tất nhiên, tu luyện là sự lựa chọn cá nhân của mỗi người, tu tâm không thể cưỡng cầu, do đó ở đây chỉ là chút thảo luận sơ lược, lời nhắc nhở thiện ý, và chỉ mang tính chất tham khảo.
[Bài chia sẻ lý tính giữa những người tu luyện thường chỉ phản ánh nhận thức của cá nhân trong trạng thái tu luyện tại thời điểm viết bài, thiện ý giao lưu trên tinh thần cùng nhau đề cao.]
Bản quyền © 1999-2026 Minghui.org. Mọi quyền được bảo lưu.
Bản tiếng Hán: https://big5.minghui.org/mh/articles/2026/1/10/傳統觀念如何理解做好人、行善事–504939.html


