Tác giả: Tổ Văn hóa The Epoch Times

[ChanhKien.org]

Kể từ khi Tần Thủy Hoàng sáng lập đế quốc Trung Hoa, hầu như mỗi triều đại thống nhất đều sản sinh ra một vị minh quân thánh chủ có tài thao lược xuất chúng, khai sáng hoặc đặt nền móng cho một thời kỳ toàn thịnh về kinh tế, quân sự và văn hóa cho thần dân thiên hạ. Trong hình là Khang Hy Đại Đế, người đã khai sáng nên thời kỳ Khang – Ung – Càn thịnh thế. (Ảnh: The Epoch Times chế tác)

Lời tựa

Kể từ khi Tần Thủy Hoàng sáng lập đế quốc Trung Hoa, hầu như mỗi triều đại thống nhất đều sản sinh ra một vị minh quân thánh chủ có tài thao lược xuất chúng, khai sáng hoặc đặt nền móng cho một thời kỳ toàn thịnh về kinh tế, quân sự và văn hóa cho thần dân thiên hạ. Ví như Hán Vũ thịnh thế của Hán Vũ Đế nhà Hán, Trinh Quán chi trị của Đường Thái Tông nhà Đường, Vĩnh Lạc thịnh thế của Minh Thành Tổ nhà Minh, tất cả đã cùng viết nên một thời đại hào hùng của các bậc anh hùng thiên cổ, đồng thời tạo dựng nên lịch sử huy hoàng của nền văn minh truyền thống Trung Hoa.

Nếu dùng ánh mắt ngưỡng mộ nhìn vào đế quốc cuối cùng của Trung Hoa — vương triều Đại Thanh, chúng ta sẽ thấy rằng, trong số 13 vị hoàng đế nhà Thanh kéo dài 300 năm, có một vị được tôn xưng là “Thánh Tổ Nhân Hoàng đế”. “Thánh Tổ” là miếu hiệu của ông, còn “Nhân” là thụy hiệu của ông.

Danh hiệu Hoàng đế cao quý nhất

Sách Khổng Tử Gia Ngữ có câu: “Cổ giả tổ hữu công nhi tông hữu đức”. Tạm dịch: Bậc cổ đức cho rằng Tổ có công, Tông có đức. Những vị hoàng đế được tôn là “Tổ” phần lớn là những vị quân chủ thời kỳ đầu có công khai sáng hoặc làm rạng danh cơ nghiệp. Chữ “Thánh” mang nghĩa thánh hiền, thần thánh; trong lịch sử có bốn nhân vật huyền thoại mang tôn hiệu “Thánh Tổ”, ngoại trừ Khang Hy Đại Đế, vị thứ nhất là Lão Tử được Đường Huyền Tông truy phong là “Đại Thánh Tổ”, vị thứ hai là Trịnh Mãi Tự của nước Nam Chiếu thời nhà Đường, vị thứ ba là thần tiên Đạo giáo Triệu Huyền Lãng được Tống Chân Tông truy phong.

Trong ba vị còn lại, hai vị là Thần Tiên siêu phàm thoát tục được hoàng đế truy phong, vị còn lại chẳng qua là tự mình khoe khoang. Còn Thanh Thánh Tổ là vị hoàng đế duy nhất nhờ vào cống hiến kiệt xuất trong trị quốc an dân mà được phong tặng mỹ danh này, cũng là vị hoàng đế thực sự đảm đương nổi miếu hiệu này.

Sách Đại Học có câu: “Vi nhân quân, chỉ vu nhân”. Tạm dịch: Làm bậc quân chủ, phải đạt đến chữ Nhân. Nhân chính là lý tưởng chính trị của Nho gia thời cổ đại; một vị hoàng đế nhân từ chính là cảnh giới tối cao của hoàng đế. Đánh giá của hậu thế dành cho vị hoàng đế này có thể nói là lời tán dương cao quý nhất.

Kể từ thời Minh – Thanh trở đi, các vị hoàng đế cả đời chỉ sử dụng một niên hiệu, do đó chúng ta cũng thường dùng niên hiệu để tôn xưng vị hoàng đế đang trị vì. Vì vậy, vị hoàng đế này còn có một danh xưng được biết đến rộng rãi hơn — Hoàng đế Khang Hy, tên thật của ông là Ái Tân Giác La Huyền Diệp. Từ bề mặt chữ nghĩa mà xét, niên hiệu Khang Hy mang ý nghĩa “vạn dân khang ninh, thiên hạ hy thịnh” (muôn dân an khang yên bình, thiên hạ rộn ràng thịnh vượng). Và một trong những đóng góp trọng đại của ông trong lịch sử Trung Hoa chính là khai sáng thời kỳ Khang – Ung – Càn thịnh thế kéo dài hơn 100 năm.

Thịnh thế này là thời đại hoàng kim của toàn bộ nhà Thanh, lập nên đỉnh cao cuối cùng trong hệ thống đế quốc Trung Hoa.

Khang – Ung – Càn thịnh thế là thời đại hoàng kim của toàn bộ triều Thanh, lập nên đỉnh cao cuối cùng trong hệ thống đế quốc Trung Hoa. Trong hình là một phần bức họa “Cô Tô Phồn Hoa Đồ” do Từ Dương đời Thanh vẽ. (Ảnh: Phạm vi công cộng)

Đi tìm nguồn gốc thời thịnh trị

Hoàng đế Khang Hy là vị hoàng đế thứ ba của nhà Thanh, khi ông lên ngôi cũng chính là năm thứ 18 nhà Thanh tiến vào Trung Nguyên. Là một chính quyền ngoại lai, dân tộc Mãn Châu của Hoàng đế Khang Hy có lịch sử như thế nào? Khi Ngài tới làm vua thiên hạ, tổ tiên đã để lại cho Hoàng đế Khang Hy cơ nghiệp ra sao?

Nhà Thanh do người Mãn thành lập, dân tộc Mãn cổ xưa gọi là Nữ Chân, Túc Thận, là một trong những dân tộc lâu đời nhất ở vùng Đông Bắc Trung Hoa. Trong sách Sơn Hải Kinh có viết: “Đông Bắc hải chi ngoại… đại hoang chi trung, hữu sơn danh viết bất hàm, hữu Túc Thận thị chi quốc”. Tạm dịch: Ngoài biển Đông Bắc… giữa vùng đại hoang, có một ngọn núi tên là Bất Hàm, có nước của tộc Túc Thận. Ngay từ thời Thuấn, Vũ, nước Túc Thận ở phương Bắc đã được xem là một bộ lạc ngoại tộc triều cống cho các quân chủ Trung Nguyên, trải qua các triều đại Tần – Hán, Ngụy – Tấn, mối liên hệ chưa bao giờ gián đoạn.

Đến thời Bắc Tống, thủ lĩnh người Nữ Chân là Hoàn Nhan A Cốt Đả thống nhất các bộ lạc, lập ra nhà Kim, bắt đầu lịch sử chinh chiến nhiều năm với Tống, Liêu, Mông Cổ; đồng thời ngưỡng mộ văn hóa Nho gia, thực thi chính sách Hán hóa, xuất hiện thời kỳ “Thế Chương trị thế”. Cuối thời Minh, chính quyền dân tộc Mãn trỗi dậy một lần nữa, thiết lập vương triều Đại Thanh thống nhất toàn cõi.

Tiền thân của đế quốc Đại Thanh là “Hậu Kim”, trước Hoàng đế Khang Hy đã trải qua ba vị quân chủ: Thái Tổ, Thái Tông và Thế Tổ. Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích lập ra Bát Kỳ, định ra chữ Mãn, một lần nữa thống nhất người Nữ Chân, khai sáng vương nghiệp. Thái Tông Hoàng Thái Cực trị quốc bằng nhân nghĩa, định danh tộc Mãn Châu, đổi quốc hiệu thành Thanh, đặt nền móng cho việc làm chủ Trung Nguyên. Thế Tổ Phúc Lâm, khi còn nhỏ đã vào Quan Đông lên ngôi, thống nhất Trung Quốc, mở ra thời đại hoàng đế nhà Thanh làm chủ thiên hạ.

Qua nỗ lực của ba đời đế vương, điều mà Hoàng đế Khang Hy kế thừa là một đế quốc non trẻ, tràn đầy sức sống và trăm nghề đang chờ hưng thịnh. Đồng thời, do nhà Thanh mới tiến vào Trung Nguyên chưa lâu, lại thêm Hoàng đế Khang Hy lên ngôi khi tuổi còn nhỏ, ông phải đối mặt với một quốc gia sóng gió, đầy rẫy hiểm nguy trở ngại. Trong Thanh Thánh Tổ Thực Lục chép rằng: “Ngưỡng thừa Thái Tổ Thái Tông triệu tạo hồng cơ, dĩ thủ kiêm sang. Truy niệm Thế Tổ Chương Hoàng đế cảnh quang đại liệt, nhụ mộ chung thân”. Tạm dịch: Nương nhờ nền móng vĩ đại do Thái Tổ và Thái Tông kiến tạo, vừa gìn giữ vừa tiếp tục khai sáng. Hồi tưởng công lao rực rỡ của Thế Tổ Chương Hoàng đế, khắc ghi trọn đời.

Hoàng đế Khang Hy đã tiếp bước tổ tiên, dẫn dắt cả đế quốc rộng lớn cùng nhau phát triển nhanh chóng.

Những cái “nhất” của Hoàng đế Khang Hy

Nhìn lại cuộc đời Hoàng đế Khang Hy, ông lên ngôi khi còn nhỏ, trị vì 61 năm, trở thành vị đế vương có thời gian trị vì dài nhất trong lịch sử Trung Quốc. Thời niên thiếu, ông đã diệt trừ quyền thần (đại thần quyền lực lấn át quân chủ), dùng trí tuệ và dũng khí phi thường để nắm giữ triều chính, bắt đầu cuộc đời chấp chính truyền kỳ rực rỡ của mình. Về quân sự, trong nước ông dẹp loạn Tam Phiên, thống nhất Đài Loan, bên ngoài thì đánh đuổi Sa Nga, tiến về phía Tây chinh phục Mạc Bắc, lập nhiều chiến công hiển hách. Về chính sự, ông nghe báo cáo và quyết định các việc ngay tại nơi ở, lập Nam Thư phòng; sáu lần tuần du phương Nam, thấu hiểu dân tình, đạt được quốc thái dân an. Về văn hóa, ông tôn sùng Nho học, đề cao Lễ giáo, tổ chức biên soạn sách vở; chiêu mộ hiền sĩ thiên hạ, dẫn dắt nền văn học đầu triều Thanh, mang lại sự hưng thịnh cho văn học.

Phóng tầm mắt ra thế giới, thời kỳ chuyển giao Minh – Thanh phải đối mặt với một cục diện mới chưa từng có. Cùng với sự xuất hiện của thời đại hàng hải, một nhóm giáo sĩ truyền đạo đã đặt chân lên đất phương Đông, mang theo tín ngưỡng, khí vật và kiến thức khác biệt, đồng thời cũng mang đến sự xung đột giữa văn minh Đông – Tây. Có người được hoàng thất, quý tộc trọng dụng, tạo ra tầm ảnh hưởng lớn trong và ngoài triều đình. Là một vị hoàng đế văn võ song toàn, Khang Hy cũng áp dụng thái độ cởi mở với văn hóa phương Tây, cải cách luật pháp, nghiên cứu Tây học, nắm vững các kiến thức về toán học, thiên văn, địa lý, y dược và các lĩnh vực khác của phương Tây. Như vậy, Hoàng đế Khang Hy còn là vị đế vương bác học đa tài nhất trong lịch sử.

Hoàng đế Khang Hy đã trưởng thành từng bước như thế nào, từng bước chăm lo việc nước, khai sáng thời kỳ thịnh thế của Đại Thanh ra sao? Chúng tôi sẽ lần lượt thuật lại trong các bài viết tiếp theo.

Từ Tam A ca đến Hoàng đế Khang Hy

Văn hóa Trung Hoa là nền văn hóa Thần truyền, các vị đế vương của các triều đại Trung Hoa cũng là do Thần lựa chọn. Vì vậy, đế vương thời xưa được gọi là Thiên tử, tức con của Trời, tượng trưng quyền lực quân chủ là do Trời ban. Khi một vị đế vương giáng sinh, bên cạnh ngài thường xuất hiện những điềm báo thần kỳ, cát tường, báo hiệu ý chỉ của Thượng thiên. Truyền kỳ về các đế vương trong sử sách phần lớn đều ghi chép lại những sự việc kỳ lạ xảy ra trước và sau khi họ được sinh ra. Vậy sự ra đời của Hoàng đế Khang Hy đã để lại Thần tích gì trong lịch sử?

Con Trời được chọn

“Khi ta mang thai, Thuận Trị Hoàng đế đã gặp điềm lành trên trời hạ xuống, nay Đồng phi cũng có điềm lành như vậy, đứa trẻ sinh ra nhất định sẽ được hưởng hồng phúc to lớn”. – Hiếu Trang Văn Hoàng hậu

(Nguồn: Trẫm nhâm Hoàng đế thực hữu tư tường, kim phi diệc hữu thị, sinh tử tất ưng đại phúc. – “Thanh sử cảo”)

Tranh “Chân dung Hoàng đế Thuận Trị nhà Thanh mặc triều phục” (tác giả vô danh triều Thanh). (Ảnh: Phạm vi công cộng)

Năm Thuận Trị thứ mười một (1654), cũng là năm thứ 11 vương triều nhà Thanh cai trị Trung Nguyên. Tử Cấm Thành — chốn cung điện hoàng gia — sau khi trải qua những biến động thay triều đổi đại, nay dưới bàn tay của vị hoàng đế triều đại mới, dần hiện lại vẻ ung dung tôn quý của hoàng gia. Vào giờ Tỵ (9-11 giờ sáng), ngày 18/3 âm lịch, cũng là lúc vạn vật đổi mới, một tiếng khóc của trẻ sơ sinh vang vọng khắp Cung Cảnh Nhân trong Tử Cấm Thành, hoàng tử thứ ba của vị hoàng đế thứ hai nhà Thanh — Thuận Trị Đế — đã chào đời.

Vị Tam A ca sinh ra trong Tử Cấm Thành này do thứ phi họ Đồng sinh hạ, không phải con dòng chính cũng không phải con trưởng, nhưng sự ra đời của vị ấy là một việc vui lớn trong cung. Hai người anh trước đó, đại hoàng tử đã chết yểu khi mới hai tuổi, nhị hoàng tử thì bị tật ở một mắt. Vị Tam A ca này thì khác thường, ngay từ khi chưa sinh ra đã mang theo điềm lành.

Trước đó, Đồng phi đến cung Từ Ninh thỉnh an Thái hậu. Thái hậu lúc bấy giờ chính là Hiếu Trang Văn Hoàng hậu hiền đức nổi tiếng trong lịch sử, bà cả đời nuôi dạy hai đời hoàng đế, trải qua sự tôn vinh của ba triều đại, lại không tham luyến quyền vị, có cống hiến kiệt xuất trong việc khai sáng thịnh thế đầu triều Thanh, là quốc mẫu chân chính của vương triều nhà Thanh. Ngày hôm đó, khi Đồng phi định cáo lui, Hiếu Trang Thái hậu phát hiện quanh vạt áo của bà có rồng thần vây quanh. Hỏi một chút mới biết Đồng phi đã mang long thai.

Thái hậu vô cùng vui mừng, vốn dĩ năm xưa khi bà mang thai, cũng thấy rồng quấn quanh thân mình, còn tỏa ra ánh hồng quang rực rỡ. Sau đó, bà hạ sinh hoàng tử, chính là Thuận Trị Đế. Thái hậu biết rõ Đại Thanh lại sắp có một vị quý tử tiền đồ vô lượng giáng sinh, liền mở lời tiên đoán: “Ngày sau sinh con, tất sẽ được hưởng phúc lớn”.

Quả nhiên, khi Đồng phi lâm bồn, trong cung Cảnh Nhân hương lạ ngào ngạt khắp phòng, lưu lại rất lâu; hào quang ngũ sắc tràn ngập sân đình, rực rỡ không kém ánh mặt trời. Các cung nữ, nội thị lúc bấy giờ đều nhìn thấy cảnh tượng đó, không khỏi kinh ngạc.

Sau khi Tam A ca chào đời, sử sách tán tụng dung mạo của ông: “Thượng thiên biểu kỳ vĩ, thần thải hoán phát. Song đồng nhật huyền, long chuẩn nhạc lập, nhĩ đại thanh hồng, tuẫn tề thiên túng”. Tạm dịch: Tướng mạo kỳ vĩ do trời ban, thần thái rạng rỡ. Hai con ngươi sáng như mặt trời, mũi cao thẳng như núi, tai lớn giọng vang, thông minh thiên bẩm. Diện mạo của tiểu hoàng tử có thể nói là anh tuấn kỳ vĩ, thần thái bay bổng: đôi mắt có hai con ngươi như mặt trời treo cao, sống mũi nhô lên như núi non sừng sững, tai to, tiếng khóc vang dội, dáng vẻ bẩm sinh đã thông tuệ, trăm phần trăm là tướng mạo đế vương.

Và Tam A ca, chỉ tám năm ngắn ngủi sau đó, thuận theo vận mệnh trở thành vị thiếu niên thiên tử. Vị hoàng đế nhỏ tuổi này đúng như kỳ vọng của Thái hậu, đã lấy “Khang Hy” làm niên hiệu, mở đầu sự nghiệp cầm quyền 61 năm. Trong hơn 60 năm này, Hoàng đế Khang Hy đã dẫn dắt quần thần Mãn – Hán vượt qua giai đoạn sơ khai đầy sóng gió của đế quốc, dùng văn trị võ công phi thường và tài thao lược vĩ đại để khai sáng thời kỳ thịnh thế Khang – Càn hơn 100 năm — thời kỳ phồn vinh nhất của 300 năm nhà Thanh.

Chịu trách nhiệm biên tập bản tiếng Trung: Vương Du Duyệt

(Còn tiếp)

(The Epoch Times)

Dịch từ: https://www.epochtimes.com/gb/20/5/22/n12130110.htm